W dentystyce do usuwania czesci zeba uzy¬ wa sie zwykle narzedzi mechanicznych, np. wier¬ tel, które przez ruch obrotowy scinaja substan¬ cje zeba. Do celów zas techniczno - dentystycz¬ nych stosuje sie krazki karborundowe, które na¬ daja zebom przez scieranie pozadana wielkosc i ksztalt.Znane sposoby posiadaja jednak ponizej po¬ dane niedogodnosci. Powodujac nieunikniony wstrzas i ucisk na zywa tkanke, wywoluja ból; moga uszkodzic tkanke sasiadujaca; w przypad¬ ku nacieku ropnego moga wtloczyc go przez na¬ cisk do otaczajacych tkanek; zabieg trwa stosun¬ kowo dlugo oraz stosowane wiertla szybko te¬ pia sie, a krazki karborundowe zuzywaja sie. Wy¬ nalazek niniejszy pozwala na usuniecie tych nie¬ dogodnosci przez zastosowanie wysokiej tempe¬ ratury w ograniczonej przestrzeni (punktowo) zamiast uciskajacego i uciazliwego borowania.W, technologii znane sa sposoby obróbki twardych materialów w wysokich temperatu¬ rach, które wytwarza sie za pomoca pradu elek¬ trycznego, przez spalanie gazów lub wegla w atmosferze tlenu lub tez przez reakcje chemicz¬ na.W medycynie stosuje sie w tym celu jedynie skalpel elektryczny w zakresie ograniczonym tyl¬ ko do szczególnych zadan oraz platynowa petle termokaustyczna.W dentystyce zamiast wiertel i karborundu mozna zastosowac dzialania ciepla w wysokiej temperaturze ponad 3000°C. Trudnosc polega je¬ dynie na zesrodkowaniu ciepla na minimalnej przestrzeni. Przy zesrodkowaniu ciepla w tem¬ peraturze ponad 3000°C w przestrzeni o wymia¬ rach setnych milimetra mozna rozwiazac zagad¬ nienie dzialania wysokiej temperatury punkto¬ wo i kierunkowo.Dla celów dentystycznych takie dzialanie punktowe mozna osiagnac elektrycznie za pomo¬ ca pradu zmiennego o duzej czestotliwosci lub przewodów o duzej opornosci elektrycznej; przez spalanie gazów lub za pomoca ostro zakonczo- nego preta weglowego ogrzanego do bialego za¬ ru w atmosferze tlenu; za pomoca reakcji che-micznych zesrodkowanych punktowo oraz przez kombinacje wymienionych wyzej sposobów.W pierwszym przypadku za pomoca pradu elektrycznego o duzej czestotliwosci mozna osiag¬ nac wysoka temperature punktowo, tj. na drob¬ nej przestrzeni za pomoca odpowiednich elek¬ trod. Urzadzenie takie sklada sie z kilku czesci osadzonych jedna w druga. Posiada ono stalowy pret osadzony przesuwnie i elektrycznie izolowa¬ ny od oprawki odpowiednim dielektrykiem. Two¬ rzy sie przy tym pole elektro - magnetyczne u- mozliwiajace zesrodkowanie. .ciepla na malej przestrzeni. H Urzadzenie do wykonywania opisanego sposo¬ bu jest podobne z zewnatrz do oprawy uzywa¬ nych dotychczas wiertel. Posiada ono oprawke zamknieta z obudwu stron odpowiednimi nasad- , kami, polaczonymi z oprawka przez wcisniecie.W oprawce jest umieszczone indukcyjne uzwoje¬ nie , pierwotne o; malej ilosci zwojów, wewnatrz którego znajduje sie uzwojenie indukcyjne wtór¬ ne o znacznej ilosci zwojów.Nasadka stozkowa jest wypelniona dielektry¬ kiem podtrzymywanym pierscieniem umieszczo¬ nym wewnatrz podstawy stozka tej nasadki.Wewnatrz dielektryka znajduje si^* stalowy pret, którego wewnetrzny koniec jest polaczony z jed¬ nym biegunem uzwojenia wtórnego; drugi bie¬ gun tego uzwojenia polaczony jest ze scianka o- prawki w poblizu nasadki podstawowej. Stalowy pret, osadzony przesuwnie, moze byc za pomoca zebatej wkretki dowolnie przesuwany wzdluz je¬ go dlugosci.Oba bieguny uzwojenia pierwotnego przecho¬ dza przez scianke oprawki i sa polaczone ze zród¬ lem pradu.Po wlaczeniu pradu powstaja w uzwojeniu wtórnym prady indukcyjne o wysokim napieciu, które przez ustawienie stalowego preta w odpo¬ wiednim polozeniu i przez dobranie odpowiednie¬ go dielektryka tworzy luk na koncu metalowego preta. Nastepuje przy tym zageszczenie pola elektromagnetycznego, wytwarzajace wymagana temperature w punkcie najwiekszego zageszcze¬ nia poza ostrym wystepem urzadzenia.Wysokosc temperatury i miejsce jej skoncen¬ trowania poza szczytowym koncem nasadki stoz¬ kowej zalezy od wielkosci urzadzenia, od wza¬ jemnego stosunku liczby zwojów uzwojen induk¬ cyjnych, od polozenia stalowego preta i od rodza¬ ju zastosowanego dielektryka.Przy ustaleniu temperatury doswiadczalnie ponad 3000°C w odleglosci 1 milimetra poza o- strzem nasadki stozkowej, przy odpowiednim zblizeniu urzadzenia do zeba, punkt ten bedzie sie miescil w zebie pod szkliwem. W punkcie tym skoncentrowana wysoka temperatura stopi szkli¬ wo od jego wewnetrznej sciany dajac ulatwiony dostep do dalszych czesci zeba bez zadnego ucisku na zab.Wytwarzanie pradów indukcyjnych o wyso- \ kim napieciu za pomoca, pradu o wysokiej cze¬ stotliwosci jest rzecza znana. Nowoscia urzadze¬ nia wedlug wynalazku jest stozkowa nasadka u- rzadzenia wypelniona odpowiednio dobranym die¬ lektrykiem, wewnatrz którego osadzony jest prze¬ suwnie pret stalowy.Takie urzadzenie pozwala na ustalenie i skon¬ centrowanie dowolnie wysokiej temperatury w dowolnej odleglosci od urzadzenia, zaleznie od je¬ go wielkosci, od wzajemnego stosunku zwojów uzwojen indukcyjnych, od rodzaju dielektryka oraz od polozenia preta stalowego.Wysoka temperature mozna równiez wytwa¬ rzac na malej przestrzeni (punktowo) dla celów dentystycznych przez zastosowanie materialu o duzej opornosci elektrycznej.Wlacza sie go do urzadzenia podobnego ksztal¬ tu jak oprawa uzywanych wiertel dentystycz¬ nych. Urzadzenie posiada oprawke wykonana z bakelitu lub innego materialu izolacyjnego. W nasadce stozkowej osadzone jest nieruchomo dlut¬ ko o ksztalcie litery V, lub podobnym tak, aby tworzylo zwezone zakonczenie^ dwa ramiona do których wlacza sie przewody elektryczne. -Dlutko wewnatrz uchwytu otoczone jest warstwa izola¬ cyjna z azbestu lub innego odpowiedniego mate¬ rialu. Dlutko jest wykonane np. z kanthalu lub innego stopu o duzej opornosci elektrycznej, trwa¬ lego w wysokich temperaturach ponad 3000crC.Przewody elektryczne prowadza do transfor¬ matora. Obok przewodów umieszczony jest obro¬ towo i przesuwnie przewód dajacy sie dowolnie kierowac. (Przewód ten drugim koncem polaczony jest z umieszczonym wysoko zbiornikiem wypel¬ nionym woda lub inna ciecza chlodzaca. Zamiast róznicy poziomu cieczy mozna uzyc dowolnego sposobu utrzymania cieczy chlodzacej pod cisnie¬ niem. Ciecz doprowadza sie, w razie potrzeby, do miejsca dzialania dlutka.Inna odmiana sposobu wedlug wynalazku po¬ lega na wytwarzaniu wysokiej temperatury na malej przestrzeni dla celów dentystycznych przez spalanie gazów. Uzywa sie do tego celu urzadze¬ nia w postaci mikropalnika dla acetylenu lub in¬ nego gazu palnego i tlenu. Urzadzenie do wyko¬ nywania tego sposobu sklada sie z opisanej wy¬ zej oprawki i osadzonych w niej dwóch równo¬ leglych rurek, z-których jedna sluzy do doprowa¬ dzenia palnego gazu (acetylenu, wodoru lub po¬ dobnego), a druga rurka do doprowadzania tle¬ nu lub innego gazu podsycajacego palenie. Oby- — 2 —•dwie rurki sa polaczone w waskim ujsciu stano¬ wiacym mikropalnik o wymiarach setnych mili¬ metrach.Na rysunku przedstawiono przekroje podluz¬ ne kilku postaci wykonania'urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia w podziale powiekszonej w przekroju podluznym urzadzenie do wytwarza¬ nia wysokiej temperatury na malej przestrzeni, dzialajace na zasadzie zastosowania pradu o du- -zej czestotliwosci. Sklada sie ono z oprawki, 3 i uzwojenia indukcyjnego 10, 11. Oprawka 3 po¬ siada nasadki C, 13, osadzone w niej przez wcis¬ niecie. Umieszczone wewnatrz oprawki uzwoje¬ nie indukcyjne sklada sie z uzwojenia pierwot¬ nego 11 *o malej liczbie zwojów i uzwojenia wtór¬ nego 10 o duzej liczbie zwojów. Koncówki 2 u- zwojenia pierwotnego sa polaczone ze 'zródlem pradu 1 o duzej czestotliwosci.Uzwojenie wtórne 10 jest polaczone jedna kon¬ cówka 12 z metalowa plytka oprawki 3, a druga koncówka 9 z wewnetrznym koncem preta stalo¬ wego 7.Nasadka stozkowa 6 jest wypelniona dielek¬ trykiem 5 podtrzymywanym u nasady pierscie¬ niem 4. W srodku nasadki 6 jest osadzony prze¬ suwnie w dielektryku 5 pret stalowy 7,. siegaja¬ cy wewnetrznym koncem do górnej czesci opraw¬ ki na glebokosci 1/6 jej dlugosci. Do tego konca preta *7 przymocowany jest suwak 8, wykonany z materialu izolacyjnego i zaopatrzony w zeby.Za pomoca sruby 8A z materialu izolacyjnego mozna polozenie preta 7 dowolnie zmieniac i prze¬ suwac wzdluz jego dlugosci.Urzadzenie to moze miec równiez zastosowa¬ nie do innych celów prócz dentystyki — przy od¬ powiednim dobraniu stosunku uzwojen indukcyj¬ nych, rodzaju dieletryka i odpowiednim osadze¬ niu preta stalowego 7.Fig. 2 przedstawia odmiane urzadzenia wed¬ lug fig. 1, która rózni sie tym, ze zamiast uzwo¬ jen indukcyjnych posiada przewodnik o duzej o- pornosci elektrycznej w postaci dlutka 19. We¬ wnatrz . nasadki 6 znajduje sie azbestowa war¬ stwa ochronna 20. Dlutko posiada ksztalt litery y, którego ramiona polaczone sa z przewodami elektrycznymi 23, zaopatrzonymi w wylacznik 22 i polaczonymi z transformatorem 26. Jest ono wy¬ konane z trudno topliwego* stopu. Obok, dlutka znajduje sie osadzony obrotowo i przesuwnie ko¬ niec wylotowy 16 przewodu 2U do cieczy chlodza¬ cej, zaopatrzonej w zawór i 7 do regulowania do¬ plywu cieczy. Przewód 24 posiada inny zawór 15 i polaczony jest ze zbiornikiem 14, który w tym przykladzie umieszczony jest na wyzszym pozio¬ mie w celu wywolania cisnienia cieczy.Fig. 3 przedstawia inna odmiane urzadzenia do wytwarzania wysokiej temperatury na malej przestrzeni przez spalanie gazów. W oprawce 3 znajduje sie przewód gazowy 33, zaopatrzony w zawór 27 i równolegly do niego przewód do tle¬ nu 3Jf, polaczony z wylotem butli 28. Oba przewo¬ dy w nasadce 6 sa polaczone w wspólny przewód 38, zaopatrzony w zawór 29 i zakonczony waskim ujsciem 4,1. Równolegle do tego przewodu jest osadzony przesuwnie przewód 4.0 do cieczy chlo¬ dzacej, posiadajacy zawory 37 i 30 i polaczony ze zbiornikiem/ Sl do cieczy chlodzacej znajdujacej sie na wyzszym poziomie.Fig. 4 przedstawia jeszcze inna odmiane u- rzadzenia do wytwarzania punktowo^ wysokiej temperatury za pomoca rozzarzonego do bialosci preta weglowego.W oprawce 3 znajduje sie przewód 45 do tle¬ nu, polaczony z butla tlenowa 51. W stozkowej czesci oprawki znajduje sie pret 49 z wegla re¬ tortowego ostro zakonczony i podtrzymywany sprezynami 48. Tlen, doprowadzany z butli 51 przewodem 42 i regulowany zaworem 4-4, ucho¬ dzi przez pierscieniowa przestrzen 50 otaczajac rozzarzony do bialosci koniec preta weglowego 49. Wytwarza sie w tym miejscu za nieznacznym dotykiem szkliwa zebowego wymagana tempera¬ tura okolo 3000CC, potrzebna do stopienia szkli¬ wa zeba i dojscia do glebszych .partii zeba bez u- cisku narzedziem.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na u- nikniecie wszelkich niedogodnosci wystepujacych przy uzywaniu wiertel dentystycznych. PL