Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzenia do przebijania okladzin szybów, szczególnie wiertni¬ czych szybów ropnych i gazowych, umozliwiaja¬ cego skuteczniejsze wyzyskanie dzialania sily wybuchu.Stosowanie ladunków wybuchowych w tak zwanych przebij arkach strzelniczych jest dobrze znane przy przebijaniu okladzin szybów za po¬ moca pocisków, przez co uzyskuje sie gotowy do¬ step do pokladów i warstw, uprzednio zasklepio¬ nych przez zacementowanie. Przy zastosowaniu takich przebijarek osiaga sie dokladne przebicie w pozadanym miejscu przy wylamaniu okladzi¬ ny szybu.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest udo¬ skonalone urzadzenie do przebijania okladzin szybów, zaopatrzone w odpowiedni nabój wybu¬ chowy. Ponadto urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na lepsze kierowanie dzialania sily wy¬ buchu. Wynalazek równiez umozliwia stosowanie mniej zlozonych srodków do przebijania. Inne cechy wynalazku. zostana przedstawione w dal¬ szej czesci opisu.Okazalo sie, ze wyzej wymienione zalety wy¬ nalazku moga byc wyzyskane przy zastosowaniu materialu kruszacego, jako zródla sily przebija¬ jacej, oraz przez zaopatrzenie ladunku wybucho¬ wego w wydrazenie z tej strony, ku której ma byc skierowana sila wybuchu. Dobrze jest rów¬ niez zaopatrzyc te wydrazona czesc ladunku w .odpowiednia wkladke metalowa, dostosowana na ogól ksztaltem do wydrazonej czesci ladunku i dzialajaca jako pocisk w chwili wybuchu. To wy¬ drazenie lub wglebienie w ladunku moze miec ksztalt odwróconego stozka lub tez owalny, pól- kulisty lub podobny. Przy takim urzadzeniu la¬ dunek, posiadajacy wydrazenie lub wglebienie od strony skierowanej ku sciance okladziny i zaopa¬ trzony ewentualnie w odpowiednio uksztaltowana czesc oslony w tym zaglebieniu, umozliwia latwe przebicie okladziny. Przy zastosowaniu odpowied¬ niej metalowej czesci oslony przebija sie nie tyl¬ ko okladzine, lecz ta czesc metalowa oslony zosta¬ je wyrzucona z bardzo duza szybkoscia przez przebity otwór do przyleglej warstwy pokladu.Wedlug wynalazku stosuje sie ladunek, skla-dajacy sie z materialu kruszacego, najlepiej bar¬ dzo zwartego, jak prasowane lub odlewane twar¬ de organiczne azotany, lub nitrozwiazki lub tez • bardzo zwarte mieszanki kilku takich zwiazków.Odpowiednim materialem do tego celu jest spra¬ cowany czteroazotan piecioerytrytu lub otrzyma¬ ne przez prasowanie lub odlewanie mieszanki te¬ go zwiazku z trójnitrotoluenem, np. wzietych w stosunku 50:50. Podobnie trójmetylenotrójnitro- amina jest. odpowiednim ^materialem wybucho¬ wym, jak równiez jej bardzo zwarte mieszanki z trójnitrotoluenem, szczególnie mieszanka, sklada¬ jaca sie z 80 czesci pierwszego zwiazku i 20 czes¬ ci trójnitrotoluenu. Wymienione materialy nada¬ ja sie bardzo dobrze do tego celu, gdyz posiada¬ ja duza sile wybuchu oraz duza szybkosc deto¬ nacji i jednoczesnie predko rozwijaja swa naj¬ wieksza szybkosc; z tego wzgledu sa one materia¬ lami nadzwyczaj silnie burzacymi, nawet uzyte w stosunkowo malych ilosciach. Jednak i rózne inne materialy kruszace nadaja sie równiez do¬ brze do wykonywania wynalazku niniejszego.Moze byc równiez zastosowany dynamit handlo¬ wy o duzej sile wybuchu, lecz jest on pod wielo¬ ma wzgledami mniej korzystnym, niz twarde or- . ganiczne materialy wybuchowe.W celu jasniejszego przedstawienia urzadze¬ nia wedlug wynalazku przedstawiono na rysun¬ ku, tytulem przykladu, kilka postaci wykonania go, nie ograniczajacych zakresu wynalazku.Na rysunku fig. 1 przedstawia pionowy prze¬ krój okladziny szybu z zawieszonym w nim urza¬ dzeniem . wedlug wynalazku; fig. 2 -— podobny przekrój odmiany urzadzenia; fig. 3 —" czescio¬ wy przekrój poprzeczny urzadzenia wedlug fig. 1 ' - i 2; fig. 4 ^— przekrój pionowy szybu i urzadze¬ nia wedlug wynalazku, przedstawiajacy sposób umieszczenia materialu wybuchowego w polozeniu gotowym do strzalu, a fig. 5 — przekrój po¬ przeczny wzdluz linii 5 — 5 urzadzenia wedlug fig. 4.Na fig. 1 liczba 1 oznacza czesc okladziny szybu z zawieszona w nim na lince nosnej 5 oslona 2 urzadzenia. Fig. 2. przedstawia podoimy widok jak na fig. 1, lecz oslona # urzadzenia posiada mniejsza szerokosc, zajmuje wiec stosunkowo mniejsza czesc otworu szybu z pozostawieniem wiekszego odstepu pomiedzy nia a scianka okla¬ dziny. Fig. 3 przedstawia czesciowo w przekroju widok z góry urzadzenia, zawierajacego ladunek wybuchowy, umieszczony w oslonie zawieszonej w szybie. Szczelna na wode oslona 2 urzadzenia / zawiera ladunek wybuchowy wykonany z spraso¬ wanego czteroazotanu piecioerytrytu o gestosci 1,60. Posiada ona owalne lub katowe wglebienie 8 od strony, zwróconej ku czesci przebijanej okla¬ dziny. Detonator 4 sluzy do spowodowania wybu¬ chu ladunku. Zapalnika detonatora nie pokazano na rysunku, lecz najlepiej zastosowac znany elektryczny zapalnik, polaczony odpowiednimi przewodami ze zródlem pradu.Na fig. 4 przedstawiono przekrój pionowy o- kladziny 1 i urzadzenia wedlug wynalazku, za¬ wieszonego na lince nosnej 5. Oslona urzadzenia na tej figurze znajduje sie w duzym odstepie cd okladziny, jak przedstawiono na fig. 2. Za pomo¬ ca sprezyny 6 ladunek wybuchowy 3 zostaje zwol¬ niony i wyskakuje tak, iz zatrzymuje sie tuz przy okladzinie. Ladunek wybuchowy sklada sie z od¬ lewanej mieszaniny czteroazotanu piecioerytrytu i trójnitrotoluenu, wzietych w równych czesciach i posiada stozkowe wglebienie 7 na zewnetrznej powierzchni, przylegajace do podobnego wglebie¬ nia 8 metalowej oslony 2, przy czym to wglebie¬ nie 8 oslony stanowi pocisk, któremu nadaje sie znaczna szybkosc w' chwili wybuchu. Metalowe wglebienie 8 nie jest jednak niezbedne, poniewaz zwiekszone podmuchowe dzialanie materialu wy¬ buchowego przebija okladzine w kazdym przy¬ padku. Spowodowanie wybuchu uskutecznia sie za pomoca detonatora 4, który najlepiej jest wzbudzany elektrycznie za pomoca znanego za¬ palnika, nie przedstawionego na rysunku.Wedlug wynalazku stosuje sie material kru¬ szacy o szybkosci rozkladowej powyzej 1000 m/sek, najlepiej znacznie wiekszej. Jest ona mierzona sposobami, zwykle stosowanymi- do materialów wybuchowych o znacznej sile wybuchu. Stosun¬ kowo mala srednica otworów wiertniczych unie¬ mozliwia stosowanie luf strzelniczych o znacznej dlugosci; z tego wzgledu zwykle materialy wy¬ buchowe o malej sile wybuchu, których najczes¬ ciej uzywa sie do wystrzeliwania kul lub'pocis¬ ków, sa niekorzystne. Dla takich materialów wy¬ buchowych lufa nie jest wystarczajaco dluga, do wytworzenia wystarczajaco duzego cisnienia powstajacych gazów. Zastosowanie zas materia¬ lów wybuchowych kruszacych, których rozklad czyli przemiana twardego. materialu na gorace gazy jest prawie momentalna, powoduje wytwa¬ rzanie cisniania poczatkowego tak duzego, aby wytworzyc pozadana sile przebijajaca. Zastoso¬ wanie stozkowego lub innego wglebienia w ladun¬ ku materialów wybuchowych umozliwia lepsze skierowywanie dzialania cisnienia, jak równiez znacznie powieksza dzialanie wybuchowe, które latwo i gleboko przebija okladzine i przylegla warstwe szybu.Poniewaz dzialanie materialów kruszacych jest raczej gwaltowne, przeto pozadane sa spec¬ jalne urzadzenia do ochrony oslony 2 urzadzenia . przed uszkodzeniem jej. W niektórych przypad¬ kach jest pozadane zastosowanie oslony ladunku z latwo ulegajacego zniszczeniu materialu, jak — 2 —np. z tektury, róznych mas plastycznych lub po¬ dobnych. Oslona wówczas jest ewentualnie wy¬ mieniana przy kazdej nowej serii strzalów. W in¬ nych przypadkach, np. w urzadzeniu wedlug fig.- 4, ladunek wybuchowy 3 moze byc wysunie¬ ty na zewnatrz ku okladzinie przed wystrzalem, Wobec czego zapobiega sie zniszczeniu oslony 2.Rozumie sie, ze w takich przypadkach material wybuchowy nie koniecznie musi byc umieszczony, zaleznie od potrzeby, w oslonie szczelnej na wo¬ de. .Materialy wybuchowe wymienionego rodzaju sa na ogól niewrazliwe na dzialanie wody i nie przepuszczaja jej jezeli sa w postaci odlewu, naj¬ odpowiedniejszej do sporzadzania ladunku.Wynalazek niniejszy moze obejmowac rózne odmiany co do jego czesci, skladu chemicznego materialu wybuchowego oraz innych szczególów wykonania, nie przekraczajace zakresu wynalaz¬ ku. Wynalazek jest ograniczony jedynie ponizszy¬ mi zastrzezeniami patentowymi. PL