Przy projektowaniu pojazdów silnikowych o trakcji elektrycznej dazy sie do tego, by masy nieresorowane byly jak najmniejsze ze wzgledu na niekorzystny wplyw, jaki wywieraja one na podwozie i na wytrzymalosc konstrukcji samego pojazdu. Z tego powodu w pojazdach elektrycz¬ nych silnik osadza sie na ramie lub na obsadzie re¬ sorowanej wzgledem kól jezdnych, przy czym wal silnika jest elastycznie polaczony ze skrzyn¬ ka przekladniowa. Skrzynka przekladniowa jest przy tym osadzona bezposrednio'na osi niereso- rowanej pary kól jezdnych tak, iz odchylenia ka¬ towe osi silnika sa przejmowane przez takiez od¬ chylenia osi pary kól.Te odchylenia katowe sa najlepiej przejmo¬ wane przez sprzeglo przegubowe z walem karda- nowym. Jednakze przy ciezkiej konstrukcji silni¬ ka trakcyjnego, wobec ograniczonej przestrzeni pomiedzy kolami jezdnymi, przeznaczonej na wbu¬ dowanie silnika i skrzynki przekladniowej, pozo¬ staje tylko niewiele miejsca na wal kardanowy i sprzeglo przegubowe.Trudnosci te wystepuja zwlaszcza przy silni¬ kach trakcyjnych dla duzych obciazen. Znane sa konstrukcje, w których wal kardanowy przecho¬ dzi przez pusty wewnatrz wal silnika, przy czym sprzeglo jest umieszczone na zewnatrz silnika; jednakze takze i w tym przypadku nie ma miej¬ sca do umieszczenia zwyczajnego sprzegla prze¬ gubowego,- które wobec tego zastepuje sie, przy duzych obciazeniach, cienkimi tarczami stalowy¬ mi, przejmujacymi stale natezenia zginajace, wy¬ stepujace przy odchyleniach silnika. Konstrukcje te posiadaja te wade, ze pod wplywem ciaglego zginania material tarcz stalowych ulega szybkie¬ mu zmeczeniu i tarcze te pekaja. Sily, powodowa¬ ne przez zginanie tarcz, oddzialywaja tez nieko- korzystnie na obsade silnika lub na skrzynkeprzekladniowa. Wal kardanowy i tarcze stalowe sa ze soba polaczone przy pomocy kilku srub. Po¬ niewaz jednak powierzchnia dotyku srub i tarcz . jest mala ze wzgledu na mala grubosc tyeh ostat¬ nich, przeto sruby bardzo szybko obluzowuja sie i pekaja. Poza tym budowa taka ma te wade, ze umozliwia tylko jednostronny (jednokierunko¬ wy) naped pary kól jezdnych.Wynalazek niniejszy zapobiega wszystkim po¬ wyzszym niedogodnosciom. Przedmiotem wyna¬ lazku jest elektryczny silnik trakcyjny tak zbu¬ dowany, iz w pustym wewnatrz korpusie wirni¬ ka mieszcza sie sprzegla przegubowe, polaczone z Valami skretowymi (torsyjnymi); waly te prze¬ chodza przez panewki w pokrywach.korpusu wir¬ nika i przenosza ruch obrotowy za posrednic¬ twem dalszych sprzegiel przegubowych, na od¬ dzielne skrzynki przekladniowe, osadzone na osi pary kól jezdnych.. Dla napedu dwustronnego sto¬ suje sie'przy tym dwa sprzegla, umieszczone we¬ wnatrz pustego korpusu wirnika, natomia-st dla napedu jednostronnego sluzy tylko jedno sprze¬ glo. Dzieki temu ukladowi uzyskuje sie znaczne powiekszenie wolnej przestrzeni do umieszczenia silnika miedzy kolami jezdnymi. Dalsza korzysc polega na tym, ze lozysko wirnika nie jest nara¬ zone na dzialanie sil, wywolywanych przez mo¬ menty skrecajace, dzieki czemu moze ona' miec mniejsze rozimiary.Na rysunku przedstawiono przedmiot wyna¬ lazku w praktycznej postaci wykonania. Fig. 1 przedstawia przekrój wzdluz linii I — I na fig. 3; fig. 2 — w widoku z przodu pare kól jezdnych z silnikiem trakcyjnym osadzonym pod rama wo¬ zu; fig. 3 — to samo w widoku z boku, czescio¬ wo w przekroju wzdluz linii II — II na fig. 2; fig. 4 przedstawi- przekrój jak na fig. 1, przy czym jednak waly kardanowe sa wykonane jako waly skretowe (torsyjne); fig. 5 —- przekrój jak na fig. 1 w odmianie wykonania dla napedu je¬ dnostronnego; fig. 6 — przekrój jak na fig.. 1, w odmianie wykonania dla szczególnie duzych obciazen; fig. 7 — czesc ukladu wedlug "wynalaz¬ ku w przekroju jak na fig. 1, w odmianie wyko¬ nania, w której stosunek przekladni pozostawia maly odstep pomiedzy srodkiem kola zebatego a srodkiem trybu pednego; fig. 8 — przekrój jak na fig. 1 w wykonaniu dla szczególnie duzych obciazen; fig. 9 przedstawia w przekroju sprze¬ glo elastyczne umieszczone poza silnikiem; fig. 10 — w widoku z góry, czesciowo w przekroju, uklad napedu dla dwóch par kól z oddzielnymi skrzynkami biegów; fig. 11 — uklad napedu dwóch par kól przy pomocy jednego silnika po¬ dwójnego lub dwóch oddzielnych silników.Jak widac na fig. 1 rysunku, blok blach 1, u- zwojenie wirnika 2 i kolektor 3, sa osadzone na pustym wewnatrz korpusie U wirnika; korpus ten jest z obu stron zamkniety pokrywami 5. Po¬ krywy 5 sa zaopatrzone w panewki, przez które przechodza waly 6 sprzegla przegubowego.Wewnatrz'pustego korpusu U wirnika sa u- mieszczone sprzegla przegubowe 7. Jedna polo¬ wa kazdego z tych sprzegiel jest sztywno pola¬ czona z korpusem 4, druga zas laczy sie z wa- , lem 6. Na tym koncu walu 6, który wystaje na zewnatrz z korpusu -4, jest osadzone drugie sprze¬ glo przegubowe 8, zespolone z trybem 9 skrzyn¬ ki przekladniowej 10.Dzieki temu silnik, który jest sztywno wbu¬ dowany w rame podwozia, moze wraz z ta rama odchylac sie i osie jego moga zmieniac swe polo^ zenie wzgledem osi kól. jezdnych lub wzgledem osadzonej na tej osi skrzynki przekladniowej.Przy napedzie- jednostronnym (fig. 5) i przy wiekszym obciazeniu, wymagajacym wiekszej srednicy sprzegla przegubowego 7, moze ono byc umieszczone wewnatrz cylindrycznej podstawy 17 uzwojenia, stanowiacej jedna calosc z pustym korpusem U wirnika. W tej odmianie wykonania mozna tez zastosowac dluzszy wal 6, który wó¬ wczas lepiej spelnia zadanie walu skretowego (torsyjnego).Dla uzyskania elastycznego sprzezenia wska¬ zane jest przeprowadzenie odresorowania kola zebatego 12 lub trybu 13, Odresorowanie kola ze¬ batego 12 jest zreszta konieczne przy napedzie obustronnym, przedstawionym na fig. 1—3. Sil¬ nik, przedstawiony na fig. 4, umozliwia, stosow¬ nie do wynalazku, wykonanie tego odresorowania w ten sposób, ze waly 6 sa wykonane jako waly skretowe (torsyjne). Poza tym silnik ten umoz¬ liwia, w celu odciazenia walów 6 w ich dzialaniu jako waly skretowe, wlaczenie pomiedzy sprze¬ gla przegubowe 7 a korpus wirnika, elastycz¬ nych sprzegiel 1U (przedstawionych na fig. 6), przy czym zostaje wykorzystane miejsce wewnatrz korpusu U wirnika.Odresorowanie w korpusie U wirnika przed¬ stawia te korzysc, ze uskutecznia sie je po stro¬ nie duzych obrotów, wskutek czego ma sie do czynienia z silami slabymi, slabszymi anizeli w przypadku odresorowania w duzym vkole zeba¬ tym 12 na osi kól jezdnych. Sprzegla przegubowe 7 sa w tym przypadku swobodnie umieszczone wewnatrz korpusu U wirnika i moga sie w nim obracac. Jedna strona tych sprzegiel jest polaczo¬ na z elastycznymi sprzeglami 1U, które sa, sztyw¬ no zespolone z korpusem U wirnika. Ze wzgledu na wieksza dlugosc walu 6 elastyczne sprzegla 1U sa wewnatrz puste i przez srodek ich prze¬ chodza waly 6.Przy napedzie jednostronnym (fig. 5) mozna w wirniku umiescic dluzszy wal 6, który moze — 2 —spelniac role walu skretowego (torsyjnego) lat¬ wiej anizeli w przypadku zastosowania walów toótkich. Jednakze i w tym przypadku mozna dla odciazenia walu torsyjnego wlaczyc w sprzeglo . przegubowe, w przestrzeni zawartej w cylindrycz¬ nej podstawie 17 uzwojenia, elastyczne sprzeglo 1U, wykonane w sposób przedstawiony na fig. 6.Przy szczególnie duzych obciazeniach, jesli brak wolnego miejsca dla sprzegiel na zewnatrz sil¬ nika, mozna ^ zastosowac odmiane wykonania wy¬ nalazku, stosownie do której wal 6 przechodzi poprzez pusta piaste 15 trybu 1S i sprzeglo prze¬ gubowe jest osadzone na zewnatrz pary kól jezdnych. „ W przypadkach, w których odstep miedzy srodkiem kola zebatego 12 a srodkiem trybu 13 jest zbyt maly dla wyprowadzenia piasty trybu poza kolo, mozna odstep ten powiekszyc przez wlaczenie dodatkowego kola zebatego 16. Te od¬ miane wykonania wynalazku przedstawia fig. 7.Wreszcie, jesli choclzi o uzyskanie miejsca dla. silników o szczególnie duzej mocy, wskazana jest odmiana wykonania wynalazku przedstawiona na fig. 8. W tej odmianie wykonania wynalazku skrzynki przekladniowe 10 sa osadzone na .czo¬ pach piasty, na zewnatrz pary kól jezdnych. Ca¬ la przestrzen pomiedzy obydwoma kolami moze byc wówczas wykorzystana dla pomieszczenia sil¬ nika. Lozyska skrzynki przekladniowej w tej od¬ mianie wykonania moga sluzyc jako lozyska czo¬ powe, a wlasciwe skrzynki przekladniowe — jako oslony lozyskowe dla prowadzenia pary kól jezdnych w pojezdzie lub w ramie pojazdu; mo¬ ga one zarazem sluzyc do przytwierdzenia reso¬ rów, resorujacych rame lub podwozie w stosunku do kól. Rozumie sie, ze bez zmiany istoty wyna¬ lazku mozna sprzeglo 1U umiescic poza silnikiem, lub na zewnatrz kól jezdnych.Opisane urzadzenie nadaje sie nie tylko do silników trakcyjnych o duz«j mocy i obciazeniu, lecz równiez do silników o mniejszym obciazeniu, nj3. silników przy wozach motorowych, tramwa¬ jach i trolejbusach. Moze one byc stosowane w ogólnosci we wszystkich tych przypadkach, w których silnik nalezy elastycznie oddzielic od kól jezdnych i w których wystepuje brak miejsca na umieszczenie walu kardanowego.Sprzezenie silnika wedlug wynalazku nadaje sie takze do zastosowania w polaczeniu^z oddziel¬ nymi skrzynkami przekladniowymi na osi, z try¬ bami stozkowymi. Ten sposób zastosowania wy* nalazku przedstawiono na fig. 10; jeden silnik za posrednictwem przekladni stozkowych na¬ pedza tu obie pary kól.Mozliwe jest równiez zastosowanie silnika podwójnego lub dwóch silników, jak przedsta¬ wiono na fig. 11. PL