W wymiennikach ciepla róznego rodzaju, w , których cieplo jednego osrodka nalezy przeniesc do innego, konieczna jest pewna róznica tempe¬ ratur, miedzy tymi osrodkami. Im wieksza jest ta róznica temperatur, tym wieksza jest zdolnosc przenoszenia lub pochlaniania ciepla. Kociol paro¬ wy tworzy tego rodzaju wymiennik ciepla, gdzie z jednej strony gorace spaliny oplywaja powierzch¬ nie grzejna, z drugiej zas strony przeplywa woda lub para albo mieszanina obu. Teoretycznie ga¬ zy spalinowe moga swe cieplo przewodzic na osrodek obiegajacy wewnatrz powierzchni grzej¬ nej dopóty, dopóki temperatura spalin nie bedzie taka sama, jak i temperatura osrodka pochlania¬ jacego cieplo. Do tego celif jednak potrzeba by bylo nieskonczenie wielkiej powierzchni grzej¬ nej, wskutek czego tego rodzaju wyniku w praktyce osiagnac nie mozna. Spaliny, odplywa¬ jace z kotla parowego, musza wiec miec w pra¬ ktyce stale wyzsza temperature niz osrodek po¬ chlaniajacy cieplo. Wielkosc tej róznicy tempe- ' ratur zwykle okreslaja warunki natury gospo¬ darczej.W powierzchni grzejnej kotla parowego, wy¬ twarzajacej pare, temperatura osrodka pochla¬ niajacego cieplo okresla sie cisnieniem wywola¬ nym wytwarzana para; 'gdy cisnienie to wyno¬ si np. 25 at., to temperatura pary = 225° C.Ze wzgledów gospodarczych temperatura odply¬ wajacych z kotla spalin waha sie miedzy 300 — 400° C. Te odplywajace spaliny zawieraja wiec wskutek tego znaczne ilosci ciepla; w celu od¬ zyskania ciepla zwykle umieszcza sie w bezpo¬ srednim polaczeniu z kotlem podgrzewacz wody zasilajacej , który sklada sie z rur lub wiazek rur, przez które przeplywa woda zasilajaca, podczas gdy rury lub wiazki rur od strony zewnetrznej sa . oplukiwane spalinami uchodzacymi do komina.Temperatura doplywajacej wody zasilajacej wa¬ ha sie zwykle miedzy 70 — 135° C w zaleznosci od warunków miejscowych, podczas gdy tempe¬ ratura wody zasilajacej przed jej ujsciem do wlasciwego kotla parowego powinna byc nieco nizsza od temperatury pary nasyconej przy pa¬ nujacym w kotle cisnieniu.Woda, zasilajaca kociol, zawiera przewazniepewne ilosci soli rozpuszczonych, np. wapnia, krzemu itd., które po wyparowaniu wody moga zatykac rury podgrzewacza. W podgrzewaczach istniejacych dotychczas, w których gorace spaliny stykaja sie bezposrednio z ich powierzchnia po¬ chlaniajaca cieplo, osadzaja sie na niej od strony wewnetrznej wydzielajace sie osady mulowate, przeksztalcajace sie latwo w twardy kamien.Wskutek tego opór przy przewodzeniu ciepla zwieksza sie, aby wiec taka sama ilosc ciepla zostala przeniesiona, temperatura osrodka grzej¬ nego musi byc znacznie wyzsza niz w przypad¬ ku, gdy rury ^wewnetrzne sa czyste. Wskutek przywierania osadów do scianek rur usuniecie ich jest bardzo trudne i wymaga w tym celu sto¬ sowania srodków mechanicznych, zwlaszcza wów¬ czas, gdy osady sa utworzone z zanieczyszczen kotlowych. Tego rodzaju trudnosci nie wystapia przy powierzchniach grzejnych wytwarzajacych pare, gdy woda je oplukujaca bedzie oczyszczo¬ na na drodze chemicznej, tak iz takie osady nie beda mogly powstawac. Tego rodzaju traktowa¬ nie wody zasilajacej jest jednak ze wzgledów praktycznych niecelowe.• Okazalo sie, ze wspomniane klopotliwe osady nie wytwarzaja sie wewnatrz rur podgrzewacza, skoro wode zasilajaca podgrzewa sie na drodze posredniej, to jest skoro cieplo przenosi sie na wode zasilajaca w ten sposób, iz powierzchnia grzejna podgrzewacza wody zasilajacej styka sie z woda lub para o odpowiednio wyzszej tem¬ peraturze niz woda zasilajaca, a wiec bez bez- sredniego stykania sie ze spalinami. Oddawna wiec odczuwa sie potrzebe budowy podgrzewacza wody zasilajacej, w którym unika sie tworzenia sie osadów, przy czym jednoczesnie zachowuje sie wysofca gospodarczosc kotla, innymi slowy takiego, aby spaliny mogly sie ochlodzic tak, aby ich ciepilo bylo wykorzystane w mozliwie naj¬ wyzszym stopniu sprawnosci wytwarzania pary.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze w kotlowniach, zaopatrzonych w zbiornik pary, gdzie do ogrzewania wody zasilajacej stosuje sie podgrzewacz, zasilany woda goraca, pobie¬ rana z kotla, przy czym goraca wode obiegowa ze zbiornika pary rozdziela sie na dwa strumie¬ nie, z których jeden zmusza sie do obiegu z po¬ czatku po powierzchniach wymieniajacych cie¬ plo podgrzewacza, przez który przeplywa woda zasilajaca kociol, a nastepnie w celu dodania mu ciepla dodatkowego zamiast utraconego, oddane¬ go wodzie zasilajacej, przez wezownice lub we- zownice umieszczone w strefie spalinowej ko¬ tlowni, po czym ten strumien wody obiegowej zawraca sie bezposrednio do zbiornika z para, podczas gdy drugi strumien wody obiegowej zmusza sie do przeplywu przez jedna lub wie¬ cej powierzchni grzejnych kotla wytwarzajacych pare, aby nastepnie doprowadzic go z powro¬ tem do zbiornika, z para, a to w tym celu, aby przez podzial obiegu na dwa obiegajace wy¬ muszenie strumienie osiagnac pewna dajaca sie regulowac czesc goracej wody obiegowej, jaka jest potrzebna do ogrzewania wody zasilajacej.Ponadto odmiana sposobu stanowiacego przedmiot wynalazku polega na tym, ze gdy u- rzadzenie kotlowe obejmuje jeden lub wiecej ko¬ tlów ogrzewanych spalinami odlotowymi, lub jest polaczone z tego rodzaju kotlami i wspólnym dla nich zbiornikiem z para, to wode obiegowa, odciagana ze zbiornika z para, rozdziela sie na trzy strumienie, z których dwa plyna, jak po¬ wyzej, natomiast trzeci zmusza sie do przeply¬ wania przez wymiennik ciepla lub urzadzenie podobne, sluzace do innego celu niz do ogrzewa¬ nia wody zasilajacej kotly, przy czym wspom¬ niany strumien w celu dostarczenia mu ciepla dodatkowego zmuszany jest do przeplywania przez jeden lub wiecej kotlów ogrzewanych spa¬ linami odlotowymi, a nastepnie zawracany z po¬ wrotem, do zbiornika z para.Zalaczony rysunek objasnia jeden przyklad rozwiazania zadania wedlug wynalazku, w któ¬ rym na fig. 1 i 2 przedstawiono rozmaite sche¬ maty polaczen w kotlowniach.Na fig; 1 cyfra 1 oznacza "kociol parowy do wytwarzania pary, opalany bezposrednio, cyfra 2 — zbiornik z para, cyfra 3 — ruszty. Cyfra U — kanal kominowy do spalin i cyfra,5 — powierz¬ chnie ogrzewalna podgrzewacza wody. Cyfra 9 oznacza wymiennik ciepla, liczba 11 — zbiornik wody zasilajacej, 13 i 1A — pompy do utrzymy¬ wania w obiegu wody zasilajacej; cyfra 6 — przegrzewasz pary, liczba 16 — ogrzewana spali¬ nami powierzchnie wytwarzajaca pare, liczba 17 — narzad cieplny w postaci petli w wymienniku ciepla 9 i wreszcie liczba 18 — zawór zwrotny za¬ mykajacy.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy: swieza woda zasilajaca przeplywa ze zbiornika 11 poprzez pompe 1U dó wnetrza wymiennika ciepla 9, gdzie ogrzewa sie w przyblizeniu do temperatury parowania, a nastepnie wtlaczana jest poprze? zawór 18 do zbiornika z para 2. Go¬ raca woda obiegowa odciagana ze zbiornika 2 za pomoca pompy 1S w punkcie B zostaje podzielo¬ na na dwa strumienie, z któiych jeden plynie przez petle wymieniajaca cieplo 17 w wymien¬ niku ciepla 9, a nastepnie wzdluz powierzchni ogrzewalnych podgrzewacza 5, ogrzewanych spa¬ linami, po czym wraca do zbiornika pary 2.Drugi strumien zas tloczony jest do'powierzchni ogrzewalnej kotla, sluzacej do wytwarzania pa -ry, przy czym rozdziela sie w punkcie A na dwa strumienie, przeplywajace przez wezownice 16 i 8, po czym wraca do zbiornika z para 2. Po¬ wierzchnia ogrzewalna 6 w tym przypadku dzia¬ la jako przegrzewacz #pary, doplywajacej ze zbiornika 2, po czym przegrzana para przez przewód 60 plynie do miejsca zuzycia. / W urzadzeniu tym czesc wody obiegowej/jest wprawdzie ochladzana woda zasilajaca, lecz od¬ zyskuje to cieplo stracone przy przeplywie przez powierzchnie ogrzewalna wezownicy 5, ogrzewa¬ na spalinami.Urzadzenie na fig. .2 przedstawia polaczenie opalanego bezposrednio kotla parowego 1 z jed* . nym lub wiecej kotlami UU, U5 nami odlotowymi^ zaopatrzonymi we wspólny zbiornik pary 2; w urzadzeniu tym stosuje sie dwa wymienniki ciepla UO, £1, zaopatrzone w pe¬ tle 50 badz 51. Liczba US oznacza pompe do wo¬ dy zasilajacej, liczba U2 pompe do utrzymywa¬ nia w obiegu wody obiegowej, liczba U6 ozna¬ cza zbiornik do wody zasilajacej; liczby U7 i U8 oznaczaja przewody wlotowy i wylotowy do do¬ prowadzania jakiejkolwiek badz cieczy, która trzeba ogrzewac w wymienniku ciepla *U1. Ze zbiornika 2 goraca woda obiegowa plynie do pom¬ py U2, po której przejsciu zostaje podzielona w punkcie C na trzy strumienie, z których jeden przeplywa przez petle 50 wymiennika ciepla UO i oddaje cieplo wodzie zasilajacej w ten sam sposób, jak w wymiennicy ciepla 9 na fig. 1.Drugi strumien plynie po rozdzieleniu sie w punkcie A do powierzchni grzejnych kotla 16 i 8 w ten sam sposób, jak na fig. 1. Trzeci strumien przeplywa przez petle 51 wymiennika ciepla Ul, skad czesciowo ochlodzona tloczona jest do ogrze¬ wanych spalinami odlotowymi feotlów UUy U$, po czym wraca do zbiornika 2 z powrotem. PL