Znane regulatory dzialajace pod wplywem oporu cieczy, które reguluja doplyw ilosci pali¬ wa wtryskiwanego do cylindrów silników spali¬ nowych, wykazuja dzialanie regulujace zaleznie od zmiany ilosci obrotów silnika spalinowego, powodujace przestawienie narzadu regulujacego poprzez sprzeglo, przy czym sprzeglo sklada sie z dwóch osadzonych na tej samej osi czesci obra¬ cajacych sie w przeciwnych wzgledem siebie kie¬ runkach. Sprzeglo to dziala tak, ze obydwie jego czesci przekrecaja sie wzgledem siebie odpowied¬ nio do majacego byc przeniesionego momentu obrotowego, wbrew dzialaniu sprezyny, przy czym te przeciwne ruchy wywoluja przesuniecie narzadów regulujacych za pomoca rowka o ksztalcie srubowym. Wzajemne obrócenie obyd¬ wóch czesci wzgledem siebie osiaga sie dzieki temu, ze jedna czesc zostaje zaopatrzona w lo¬ patki lub skrzydelka i zostaje hamowana opo¬ rem cieczy lub powietrza, w których sie obraca, tak ze czesc ta podaza za walem przy przyspie¬ szeniu badz przy opóznieniu obrotów walu nape¬ dowego z pewnym opóznieniem.Ten rodzaj regulowania moze byc tez uzyty do regulowania silników lotniczych, przy czym jedynie zamiast jednej sprezyny stosuje sie dwie, które przeciwdzialaja w znany sposób jedna za druga wzajemnemu obracaniu «sie obydwóch czes¬ ci.Tego rodzaju regulatory, dzialajace pod wplywem oporu cieczy, sa jednak bardzo malo czule, a mianowicie wskutek niedostatecznie szyb¬ ko nastepujacego przeniesienia mniejszych .zmian ilosci obrotów z jednej czesci na druga lub wsku¬ tek za silnych obciazen, a mianowicie zwykle bez¬ posrednio obciazonych sprezyna naciskowa tulei regulujacych lub podobnych elementów regulu¬ jacych, wykazujacych duzy opór wskutek tarcia.To znaczne dla regulatora tarcie mialo'te wade, ze powodowalo szybkie zuzycie i martwy bieg poszczególnych elementów, co doprowadzalo dodalszego zmniejszenia sie juz i tak slabej czulosci.Te niedopuszczalne dla stale wysokich wyma¬ gan biegu silnika pod wzgledem zuzycia paliwa i zdolnosci regulowania wady usuwa sie wedlug wynalazku, a wyzsza pozadana czulosc regu¬ lacji osiaga sie przez to, ze sily, wywierane opo¬ rem cieczy hamujacej, zostaja przejete przez sprezyny, przenoszace moment obrotowy, a nie przenoszone na poszczególne narzady regulujace.Na zalaczonym rysunku uwidoczniono dla przykladu dwa wykonania przedmiotu wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie regulator wedlug wynalazku, polaczo¬ ny z pompa wtryskowa, fig. 2 — szczególne wy¬ konanie regulatora, który jest w tym przypadku przeznaczony dla pompy wtryskowej silnika lot¬ niczego i reguluje ilosc obrotów biegu luzem jak i graniczna, fig. 3 — przekrój wzdluz linii A — A na fig. 2 i fig. 4 — przekrój wzdluz linii B — B na fig. 2.Jak wynika z fig. 1, walek kulakowy 2 wy¬ staje z kadluba 1 pompy do komory regulatora.Na koncu walka jest umocowana za pomoca kli¬ na tuleja 3. Na te tuleje jest nasunieta sprezy¬ na 5, przymocowana jednym koncem w miejscu Jp do tulei 3. Drugi koniec sprezyny, który jest prowadzony w rowku spiralnym 7, jest przymo¬ cowany do wewnetrznej sciany bebna 6 przesu¬ wanego z tuleja 3 i wspólosiowo z nia osadzo¬ nego. Beben jest zaopatrzony na swym obwo¬ dzie w lopatki, które zanurzaja sie w cieczy ha¬ mujacej, znajdujacej sie na dnie komory regu¬ latora.Gdy walek 2 obraca sie wraz z tuleja 3, to porwany zostaje za pomoca sprezyny 5 równiez i beben 6, który jest hamowany oporem cieczy.Sprezyna 5 zostaje przy tym napieta. Przy zmia¬ nie ilosci obrotów beben 6 tulei 3 obraca sie pre¬ dzej lub wolniej, a sprezyna 5 rozwija sie badz skreca, zsuwa sie przy tym do rowka 7 i przesu¬ wa osiowo beben 6.To przesuniecie zostaje potem przeniesio¬ ne za posrednictwem przegubu 8 na dwuramien- na dzwignie £, która wychyla sie wokolo daja¬ cego sie nastawic dzwignia 1U mimosrodowego czopa 13. Drazek ciagnacy 10 przenosi przesuw na drazek 11 regulatora, obracajacy tlok 12 pom¬ py wtryskowej i zmieniajacy przez to ilosc wtry¬ skiwanego paliwa.W celu zwiekszenia czulosci regulatora jest rzecza konieczna, by moment obrotowy, wywo¬ lany ruchem bebna 6 w cieczy, przyjety zostal przez sprezyne 5, a nie przeniesiony na przeklad¬ nie regulatora. Takie wykonanie konstrukcji przedstawiono na fig. 2, jest ono podobne do konstrukcji wedlug fig. 1.Na koncu walka 2 jest zaklinowana tuleja 3f w która jest wsunieta trwale polaczona z tuleja 3 piasta 16. Piasta ta sluzy jako prowadnica dla przesuwalnego osiowo trzpienia 15. Na tuleje 3 jest naciagnieta wraz z sprezyna 5a sprezyna 5b, okreslajaca graniczna ilosc obrotów silnika i utrzymywana jednym koncem w miejscu J+b. Dru¬ gi koniec sprezyny 5b jest przetkniety przez wykrój podluzny kolnierza 3a, za pomoca które¬ go nadaje sie sprezynie wstepne napiecie (patrz równiez fig. 4. Obydwie sprezyny 5a i 5b sa zaznaczone dla jasnosci kazda jedynie jednym zwojem). Tym koncem sprezyna 5b wchodzi w wykrój obwodowy piasty 17 bebna. Piasta 17 bebna I tuleja 3 sa w celu wbudowania zaopatrzo¬ ne w wykroje podluzne, które nie maja nic wspólnego z czynnosciami regulujacymi. Na dwu¬ stronnie osiowo zaoezpieczonej piascie 11 bebna jest nasadzona sprezyna 5a, regulujaca ilosc ob¬ rotów biegu luzem silnika, której jeden koniec jest zamocowany w miejscu Aa kolnierza 3a, podczas gdy drugi koniec przechodzi poprzez otwór w piascie 17 bebna i jest w ten sposób zabierany wraz z bebnem 6 przy jego obrocie (fig. 3). Ten koniec sprezyny |jest jeszcze dalej przedluzony do wnetrza, tak ze przechodzi on przez wykrój obwodowy tulei 3 i siega az do osi regulatora, w wykrój podluzny trzpienia 15. Podatne w kie¬ runku osiowym polaczenie piasty 17 bebna z trzpieniem 15 mozna tez uskutecznic za pomoca kolka lub podobnej czesci. W piascie 16 znaj¬ duja sie srubowe rowki prowadnicze 7, w które zachodza konce kolków poprzecznych 18, umiesz¬ czonych w trzpieniu 15.Gdy ilosc obrotów silnika zmieni sie w gra¬ nicach ilosci obrotów dla biegu luzem, co jest spowodowane czesciowo przez napiecie sprezyny urzadzenia wolno-biegowego, a dalej przez prze¬ suw regulatora do regulowania biegu luzem i granicznej ilosci obrotów, to opór cieczy, dziala¬ jacy na umieszczone na obwodzie bebna 6 lopat¬ ki, a przez to i na napiecie sprezyny 5a zmie¬ nia sie, przez co wywolany zostaje obrót bebna 6 i jego piasty17 w kierunku przeciwnym da ob¬ rotu tulei 3. Zabrany przez piaste 17 bebna 6 koniec sprezyny 5a obraca przy tym trzpien 15 (fig. 3, polozenie II), który przesuwa sie osiowo pod wplywem piasty 16. To przesuniecie zosta¬ je nastepnie przeniesione przez elementy regu¬ lujace 8, 9 i 10 na zaznaczone na fig. 1 urza¬ dzenie regulujace pompy wtryskowej.- Przy opisanym obrocie piasty 17 bebna z po¬ lozenia I w polozenie II wolny koniec wstepnie napietej sprezyny 5b porusza sie stosunkowo swobodnie w odpowiednim wykroju obwodowym piasty 17 bebna bez jakiegokolwiek dzialania, a mianowicie tak daleko, az dojdzie do konca wy¬ kroju (fig. 4). Wstepne napiecie sprezyny 5b jest — 2 •tak wielkie, ze nie pozwala na obrót piasty 17 bebna, równiez przy wzrastajacej ilosci obrotów i wzrastajacym oporze cieczy hamujacej, przed tym, nim silnik osiagnie poczatek strefy granicz¬ nej ilosci obrotów. Od tego momentu opór hamu¬ jacy przezwycieza sile obydwóch sprezyn 5a i 5b, piasta 17 bebna, a z nia równiez obydwie spre¬ zyny obracaja sie z polozenia II w polozenie III, odpowiadajace najwyzszej dopuszczalnej ilosci obrotów, w którym to. doplyw paliwa zostaje zu¬ pelnie zamkniety. 4 W calej strefie roboczej ilosci obrotów silni¬ ka, a wiec miedzy iloscia obrotów biegu lucern a graniczna, regulator jest osiowo nieruchomy, przegub 8 jest punktem stalym, wokolo którego obraca sie dzwignia 9. Ilosc wtryskiwanego pa¬ liwa zostaje nastepnie w prosty sposób regulo¬ wana obrotem trzpienia mimosrodowego 1.3.Nalezy zaznaczyc, ze wplyw temperatury na zmiane lepkosci cieczy hamujacej, której lepkosc nie powinna zbytnio zmieniac sie w róznych wa¬ runkach pracy, jest równowazony przez zmiane ilosci tej cieczy. Ciecz ta nie powinna byc ani lotna, ani tez pieniaca sie. PL