Stwierdzono, ze otrzymuje sie cenne p-ami- nobenzenosulfonoacyloamidy o wzorze ogólnym w którym Ri oznacza reszte benzenowa pod¬ stawiona resztkami alkylowymi i" (lub) alko- ksylowymi"i mogaca zawierac dalsze podstaw¬ niki, R^ oznacza wodór, alkyl lub aralkyl, a Jl3 oznacza wodór lub alkyl, jesli sulfonoamidy szere¬ gu benzenowego lub ich sole,-które w polozeniu pa¬ ra do grupy sulfonoamidowej posiadaja podstaw¬ nik wymienialny na grupe aminowa, poddaje sie reakcji z kwasami karbonowymi szeregu benzenowego podstawionymi alkylami i (lub) alkoksylami lub z ich funkcjonalnymi pochod¬ nymi, ewentualnie w obecnosci katalizatorów lub srodków wiazacych kwasy, po czym pod - ^ stawnik w polozeniu para przeprowadza sie w grupe aminowa. Sole t^ch zwiazków mozna otrzymywac wedlug znanych sposobów. Zwiaz¬ ki tego rodzaju nie byly dotychczas znam.1.:- S02- NH —CO—Rt Odrózniaja sie one od innych p-aminobenze- nosulfonoacyloamidów wieksza skutecznoscia przeciwko bakteriom i mniejsza toksycznosciar a ich sole slabszym odczynem alkalicznym w roztworach wodnych.Jako sulfonoamidy szeregu benzenowego* które w polozeniu para do grupy sulfonoamj- dowej posiadaja podstawnik wymieniany na grupe aminowa, mozna wymienic: p -aminoben- zenosulfonoamid, p-alkylo — lub p-aralkylo- aminobenzenosulfonoamidy, p-acyloaminoben se • nosulfonoamidy, p-chlorobenzerosuIfonoamJd, p-nitrobenzenosulfonoamid itd. W miejscu gru¬ py nitrowej moze byc podstawiona kazda inna grupa, która droga, redukcji mozna przeprowa-dzic w grupe aminowa, np. grupa nitrozo, azo, azoksy lub hydrazo. Grupy azoimetinowa i acy- loaminowa daja sie przez hydrolize przepro¬ wadzic w grupy aminowe. Z reszt acylowych korzystnie jest stosowac reszty dajace sie latwo znów odszczepic. Takimi resztami sa np. reszta acetylo lub karbometoksy, które mozna latwo odszczepic przez hydrolize bez naruszenia acy- lowanej ' grupy sulfonoamidowej.Sulfonoamidy szeregu benzenowego, posia¬ dajace w polozeniu para podstawnik wymie¬ niany na grupe aminowa, mozna stosowac ja-, ko- takie lub tez pod postacia soli, np. p-nitro- benzenosulfonoamidek sodu lub p-acetyloami- nobenzenosulfonoamidek potasu. Reakcje ze srodkami acylujacymi mozna równiez przepro¬ wadzac wedlug znanych sposobów w obecnosci pirydyny, dwumetyloaniliny itd.Jako kwasy karbonowe szeregu benzeno¬ wego podstawione alkylami i (lub) alkoksy- lami mozna wymienic: kwas o-, m- lub p-to: luylowy kwas 2,4-dwumetylobenzoesowy, kwas 3,4-dwumetylobenzoesowy, kwas 2,5-dwumety- lobenzoesowy, kwas 4-chloro-5-me,tylobenzo - esowy, kwas 5-chloro-4-metylobenzoesowy, kwas 4-metoksybenzoesowy, kwas 4-etoksybenzoeso- wy, kwas 3,4-dwumetoksybenzoesowy, kwas 4- metoksy-5-metylobenzoesowy, kwas 5-nitro-4- metylobenzoesowy, chlorobezwodnik kwasu trój ¦ metyloeterogallusowego, kwas 3-acetyloamino~ 4-metylobenzoesowy itd. Kwasy mozna stoso¬ wac jako takie, np. w obecnosci katalizatorów, lub tez w postaci ich pochodnych funkcjonal¬ nych, przy czym mozna równoczesnie stosowac srodki wiazace kwas lub dzialajace kondensu- jaco.Roztwory soli p -aminobenzenosulfonoamidów stosuje sie czesto cfo zastrzyków, o ile nie re¬ aguja one zbyt alkalicznie. Jest rzecza wazna, aby roztwory te reagowaly mozliwie obojetnie, gdyz w przeciwnym razie zachodzi obawa two¬ rzenia sie nekrozy. Okazalo sie, ze sole Ni — (3,4 -dwumetylobenzoylo) -p-aminobenzenosulfo- noamidu reaguja o wiele mniej alkalicznie niz sole znanych p-aminobenzenosulfonoamidow. Na - przyklad sól sodowa Ni — (3,4-dwumetyloben- zoylo) -p-aminobenzenosulfonoamidu wykazuje w 5% wodnym roztworze pH = 7,6, podczas gdy sole sodowe 2-(p-a:minobenzenosul(fonoamido) — pirydyny, 2-(p-aminobenzenosulfonoamido) - tie- zolu i 2-(p-aminobenzenosulfonoamido) — piry¬ midyny wykazuja w roztworach 2%- wartosci pH = llr2; 10,0 i 9,6 — 9,7..Przy wytwarzaniu soli wchodza w gre al¬ kalia, dajace rozpuszczalne sold np, lug sodo¬ wy, soda lub dwuweglan sodu, wodorotlenek wapnia, wodorotlenek magnezu albo tez orga¬ niczne zwiazki jak dwumetyloamina, dwuety- lcamina, piperydyna, morfolina, aminoetanol, dwuetyloaminoetanoL etylenodwuamina, asy - - metryczna dwuetyloetylenodwuamina, pirydyna, anilina, 1-fenylo - 2,3 -dwumetylo-4-dwumetyio- amino-5-pyrazolon, chinina itd. * Przyklad I. 202 czesci p-nitrobenzenosulfo- noamidu miesza sie ze 170 czesciami chlorobez- wodiiika kwasu 4-metoksybenzoesowego i 500 czesciami objetosciowymi chlorobenzenu, do¬ daje 10 czesci miedzi sproszkowanej i miesza¬ jac gotuje az do ustania wydzielania sie chloro¬ wodoru. Po uplywie okolo 3 godzin odpedza sie rozpuszczalnik z para wodna, odsacza po¬ zostalosc, rozpuszcza w roztworze sody o tem¬ peraturze 60J C i po dodaniu niewielkiej ilosci wegla zwierzecego saczy na goraco. Produkt koncowy wytraca sie z przesaczu za pomoca kwasu solnego. Po przekrystalizowaniu z 80^ alkoholu topi on sie w temperaturze 156° C Jesli nie stosuje sie miedzi sproszkowanej, wówczas reakcja przebiega o wiele wolniej. 100 czesci otrzymanego w ten sposób zwiaz¬ ku nitrowego redukuje sie wedlug Bechampa z 200 czesciami sproszkowanego zelaza i 20 czesciami objetosciowymi kwasu octowego lo¬ dowatego. Mieszanine reakcyjna alkalizuje sie soda, klaruje i z przesaczu wytraca zwiazek aminowy przy pomocy kwasu octowego. Po przekrystalizowaniu z 80% alkoholu z dodat¬ kiem wegla zwierzecego topi on sie w tempe-. raturze 160 °C. • Przyklad II. 20 czesci p-nitrobenzenosul- fonoamidu i 16 czesci chlorobezwodnika kwasu 3-metylOT4-metoksybenzoesowego rozpuszcza sie w 100 czesciach objetosciowych chlorobenzenu lub innego obojetnego rozpuszczalnika, dodaje 2 czesci miedzi sproszkowanej i calosc gotuje w ciagu 3 godzin z chlodnica zwrotna. Po od¬ pedzeniu chlorobenzenu z para wodna rozpuszcza sie odsaczona pozostalosc w 1000 czesciach wo¬ dy i potrzebnej ilosci sody, po czym roztwór przesacza sie klarownie. Zwiazek nitrowy wy¬ traca sie z przesaczu przy pomocy kwasu sol¬ nego. Oddzielony produkt surowy wykazuje temperature topnienia 179° C. 50 czesci tego zwiazku nitrowego redukuje sie wedlug Bechampa^ z podwójna iloscia opil¬ ków zelaza, 500 czesciami objetosciowymi wo¬ dy i 20 czesciami objetosciowymi kwasu octo¬ wego lodowatego. Po ukonczeniu redukcji alka¬ lizuje sie soda, odsacza od osadu zelaza i wy¬ traca zwiazek aminowy z przesaczu przy po¬ mocy kwasu octowego. Po przekrystalizowaniu z 80% alkoholu z dodatkiem wegla zwierze¬ cego topi on sie w temperaturze 187° C.Przyklad III. 20,2 czesci p^nitrobenzenosul- — 2 —ionoamidu rozrabia sie z 75 czesciami nitro¬ benzenu i przez dodawanie porcjami 13,3 czesci bezwodnego chlorku glinu przeprowadza do roztworu. Przy nastepujacym po tym wkrapla- rozpuszcza sie w 200 czesciach absolutnego niu 15,4 czesci "chlorku 4-metylobenzoylu wy¬ wiazuje sie natychmiast chlorowodór. Ogrzewa sie do temperatury 89 — 100° C az do zakon¬ czenia wydzielenia sie chlorowodoru, po czym roztwór wylewa sie na lód i usuwa nitroben¬ zen przez destylacje z para . wodna. Pozosta¬ ly Ni-(4-metylobenzoylo) - p-nitrobenzenosulfono- amfd przekrystalizowuje sie z alkoholu lub cykloheksanom!. Topi on sie w temperaturze 244* C.Przez uwodornianie katalityczne otrzymuje sie w znany sposób Ni-(4-metylobenzoyló).-p- aminobenzenosulionoamid w postaci bezbarw¬ nych igiel o temperaturze topnienia 144* C.Przyklad IV. 45 czesci p-nitrobenzenosul- fonoamidu poddaje sie reakcji tak, jak w przy¬ kladzie III w 200 czesciach objetosciowych nitrobenzenu z 30 Czesciami chlorku 2-metyloben- zoylu w obecnosci 28 czesci chlorku glinu. Po zwy¬ klej przeróbce otrzymuje sie trudno rozpusz¬ czalny w dwuweglanie zwiazek nitrowy o tem¬ peraturze topnienia 186" C.Jesli w miejsce chlorku 2-metylobenzoylu uzywa Sie w powyzszym przykladzie te sama ilosc chlorku 3-metylobenzoylu, wówczas otrzy¬ muje sie jako produkt posredn; latwiej roz¬ puszczalny w dwuweglanie zwiazek m-benzoy- lowy o temperaturze topnienia 126 — 127ó C, który przez redukcje katalityczna latwo prze¬ chodzi w odpowiedni zwiazek aminowy. Po przekrystalizowaniu z alkoholu topi sie on w temperaturze 160 °C Przyklad V. 37 czesci.p -nitrobenzenosulfc - noamidu i 24 czesci chlorku glinu poddaje sie reakcji w ^roztworze nitrobenzenowym z 31 •czesciami chlorku 2,4-dwumetylobenzoylowego.Po zwyklej przeróbce otrzymuje sie nitrozwia- zek w postaci zóltych krysztalów wykazujacych po przekrystalizowaniu z alkoholu temperature topnienia 170 ° C.Przez redukcje krysztaly. te przechodza w bezbarwne krótkie igly, wykazujace po prze¬ krystalizowaniu z alkoholu temperature top¬ nienia 222 °"C. - - ' Jezeli w powyzszym przykladzie uzywa sie zamiast chlorku 2,4-dwumetylobenzoylowego izomerycznego chlorku 3,4-dwumetylobenzoylo- wego wówczas otrzymuje sie produkt o calkiem podobnych wlasciwosciach, topiacy sie w tem¬ peraturze 214 — 215* r€.Przyklad VI. 50 czesci Ni-(3,4-dwumetylo- benzoylo)-p-aminobenzenosulfonoamidu zawie¬ sza sie w 200 czesciach objetosciowych wody dwukrotnie destylowanej i zadaje powoli róz- . cienczonym' roztworem czystego lugu sodowego w wodzie dwukrotnie destylowanej az prawie " wszystko sie rozpusci, przy czym odczyn wo¬ bec fenoloftaleiny ma byc obojetny — wobec lakmusu slabo alkaliczny. Nastepnie ochladza sie jeszcze przez pewien czas do temperatury 10° C i odsacza. Przesacz przesacza sie jeszcze raz przez warstwe wegla zwierzecego a na¬ stepnie wyparowuje pod próznia. Mozna tez. roztwór okolo 5% zadac nasyconym roztworem soli kuchennej, przy czym sól sodowa *wypada w postaci krystalicznej.Przykla d, VII. 20 czesci Ni—(3,4-dwumety- lobenzoyloj-p-aminobenzenosulfonoamidu zawie- ^ sza sie w 300 czesciach objetosciowych wody i zadaje kroplami obliczona iloscia morfoliny.* Po ogrzaniu prawie wszystko sie rozpuszcza.Roztwór przesacza sie i przesacz nieco steza • Przy oziebianiu po pewnym czasie wykrystali- zowuje.sól morfolinowa o temperaturze top¬ nienia 175 — 176* C. Wydajnosc wynosi 12 .czesci.Zamiast uzytych w powyzszych przykladach benzenosulfonoamidów, podstawionych w polo¬ zeniu para grupa nitrowa, mozna równie do¬ brze uzyc innych p-podstawionych produktów wyliczonych w czesci ogólnej opisu. PL