Niniejszy wynalazek dotyczy wprawia¬ nia w ruch czcionek w maszynach do pisa¬ nia oraz nadania tym maszynom ksztaltów, porecznych dla podrózujacych, jak rów¬ niez dla tych celów, gdzie jest wymagana zwarta budowa i mala waga. Proponowa¬ no juz skladac maiszyme do' pisania we dwo¬ je, zarzucajac tylna jej czesc na klawja- ture, by zajmowala malo miejsca w podró¬ zy, lecz osiaga sie to równiez zapomoca niniejszego wynalazku, wedlug którego ma¬ szyna; do pisania jest tak zwarta,,, jak zwy¬ kla maszyna, zlozona we dwoje, przez co z jednej strony odpada mechanizm zamykai- jacy, a wiec i znaczne koszty sporzadzania, z drugiej zas — zostaje zwiekszona wy¬ trzymalosc i pewnosc dzialania maszyny, W tym celu sporzadzono taki system do wprawiania w ruch czcionek, który do¬ zwala na niskie umieszczenie w maszynie walca do- pisania. Dzwignie z czcionkami sa male i zajmuja przeto bardzo malo miej¬ sca, sa one jednak stosunkowo mocne i wyraznie odbijaja na papierze, a oprócz te¬ go mozna je latwo poruszac zapomoca kla¬ wiszy. Dzwignie z czcionkami spoczywaja normalnie w poziomej lub lezacej pozycji i znajduja sie tuz nad dzwigniami klawiszo- wemi. Polaczenia pomiedzy dzwigniami klawisizcwiemi a dzwigniami z czcionkami sa proste i nie zwiekszaja wysokosci ma¬ szyny, raczej ja zmniejszaja. Te polacze¬ nia moga byc dokonane zapomoca dzwi¬ gni kolankowych z wycieciami w jednem ramieniu, w które wchodza trzpienie, u- mieszczone na dzwigniach klawiszowych,drugie z.as ramie laczy sie zapomoca dzwi¬ gni posredniej z dzwignia do czcionek w tein sposób, ze odchylanie dzwigni kl&wiszio- wych wzgledem dzwigni z czcionkami znacznie zostaje zmniejszona podczas ude¬ rzenia, Znalezna róznica pomiedzy szero¬ koscia klawjatury, a szerokoscia ukladu malych dzwigni z czcionkami jest wyrów¬ nana przez odchylenie dzwigni posrednich wtyl ku srodkowi w miejscach ich umoco¬ wania z dzwigniami do czcionek, przytern dzwignie kolankowe sa umieszczone w tych samych nachylonych plaszczyznach, w cela, osia^ecia prostego kierunku ii la¬ twosci W dzftóteniiu, a unikniecia ciagnienia bocznego lub zaczepiania dzwigni kolan¬ kowych; wycinek prowadny dla dzwigni z czcionkami jest nachylony wtyl od pio¬ nu tak, ze Jtazdy punkt czopowego pola¬ czenia pomiedzy dzwignia z czcionkami, a dzwignia posrednia porusza sie prawie w tej samej nachylonej plaszczyznie, co i dzwignia posrednia. Oprócz tego dzwignia posneidnto i dzwig|niia kolahkowiai saj zlaczo¬ ne tak, ze w niomnialnej pozycji tworza roiz- warty kat, w celu zapewnienia lekkiego u- derzenia klawisza; wzajemny ten stosunek jest zachowany w calym nachylonym sy¬ stemie dzwigni kolankowych i laczacych tak, ze dzialanie bocznych klawiszy jest równiez sprawne, jak i klawiszy srodko¬ wych. Cala maszyna jest bardzo trwala, zwartai i posiada 4ekki bieg; mozna ja ta¬ nio wykonac i latwo utrzymac w czysto¬ sci.Azeby uniknac skupienia szczelin prp^ wadnych w wycinku dla dzwigni z czcion¬ kami, sa one wyciete w kierunku promieni, prowadzacych do srodka, który lezy poza srodkiem odbijania czcionek na walku tak, ze isasiednie szczeliny sa wizgiedenu siebie prawie równolegle.Chociaz luk( utworzony przez zespól dzwigni z czcionkami, jest pochylony wtyl pod katem 30°, jednak przestawianie wal¬ ca wdól lufo wgpre odbywa sie w kierun¬ ku pionowym, co jest pozadane, Inne czesci i zalety beda w dalszym ciagu dokladniej opisane.Przedmiot wynalazku przedstawiono na zalaczonym rysunku.Fig. 1 wskazuje przekrój boczny przed¬ niej czesci maszyny do pisania, która po¬ siadla cpisiaine ponizej uleipiszeniie.Fig. la wskazuje widok boczny syste¬ mu dzwigniowego.Fig. 2 wskazuje przekrój maszyny w celu pokazania dzwigni kolankowych i spo¬ sób ich umocowania; kilka dzwigni klawi¬ szowych podano w przekroju poprzecz¬ nym.Fig. 3 przedstawia uklad dzwigni, po¬ ruszajacych czcionke w chwili uderzenia w walek.Fig. 4 przedstawia widok zgóry ukla¬ du dzwiglmi klawiszowych ii dzwigni z czcionkami.Fig. 5 wskazuje schematycznie forme i sposób ukladania isile dzwigni z czcionkami w plaszczyznie wycinka prowadnego dla tych dzwigni, który jest odchylony wityl od linji pionowej.Kazdy z klawiszy 1 sluzy przede- wszystkiem do odbijania malej i duzej li¬ tery oraiz liczby lub znaku; walek maszy¬ ny przestawia sie podwójnie w kierunku pionowym. Klawisze sa umocowane na przednich koncach dzwigni 2, które prze¬ chodza] iku tylowi tuz piod dzwalgniiami z czcionkami 3 i opieraja sie swemi tylnemi koncami na poprzecznym drazku 4* W o- kreslonem miejscu kazdej dzwigni klawi¬ szowej wystaje trzpien lub przegub 5, wchodzacy w wyciecie 6 ramienia 7 dzwi¬ gni kolankowej, której drugie ramie 8 jest polaczone ziapamoca pnzegdbu 9 z przed¬ nim koncem dzwigni JO, zas tylny koniec tej dzwigni 10 jestr przytwierdzony zapo¬ moca przegubu 11 dh krótkiego ramienia 12, które wystaje z piasty lub tylnej cze- — 2 —sci dzwigni z czcionkami 3. Dzwigni ko¬ lankowe 7, 8 obracaja sie na czopach 13, umieszczonych w pionowych podporach 14, które sa przytwierdzone do podstawy 15 maszyny db pisania.Ramiona z czcionkami sa prowadzone w szczelinach 17 wzdluz promieni wycin¬ ka 16 i obracaja sie okolo wygietego dru¬ tu lub preta 18. Kazde ramie z czcionka¬ mi poisilada plytke 19, na której sa umie¬ szczone trzy czctionlki 20; plytka! ta uderza w powierzchnie walca 21, przesitafwiane- go w rózne miejsca, jak wskazuja przery¬ wane linje na fig. 1, azeby pisany wiersz sprowadzic do wysokosci róznych czcio¬ nek ¦ jednego ramienia.Rodzaj budowy jest taki, ze osiaga sie lekkie uderzenie klawiszy i nadzwyczaj zwarta maszyne. Jednym z czynników, który wplywa na lekkie uderzenia, jest znacznie rozwarty kat pomiedzy ramiona¬ mi 8 i 10, gdy sa one w stanie spoczynku, przez co dzialanie dzwigniowe klawiszy podczas uderzania jest bardzo znaczne, na¬ stepnie zmniejsza sie ono i staje sie naj¬ mniejszem w chwili uderzenia czcionki o walec w pozycji, wskazanej na fig- 3; kla¬ wisz wiec moze byc latwo wprawiony w ruch, przyczem oslabia sie wplyw ciezaru piszacej reki przy uderzeniu. Osiagniecie tego irezjultatu ulatwia równiez drazek 10, gdly znajduje sie on w pozycji, wskazanej na fig. 3, poniewaz wówczas ciagnie pra¬ wie ze w kierunku promienia czopa obro¬ towego dzwigni z czcionkami; normalne polozenie czopa obrotowego drazka 10 wzgledem krótkiego ramienia 12 dzwigni z czcionkami przyczynia sie do latwego wprowadzenia w ruch tej ostatniej, a gdy czcionka zbliza sie do powierzchni walca, wówczas wzajemne ustosunkowanie cze¬ sci sprzyja szybkiemu uderzeniu czcionki w chwili odbicia i powolnemu hamowaniu klawisza.Nalezy równiez zauwazyc, ze latwosc pisamial, wynaizisibosc pitema1 i zwartosc bu¬ dowy maszyny powstaja wskutek konstruk¬ cji samego systemu dzwigni do poruszania czcionek. W celu uzyskania miejsca lub odstepu dla czcionek w normalnem polo¬ zeniu, sa sporzadzane zwykle dzwignie z czcionkami stosunkowo znacznej dlugosci, ale w niniejszym ustroju sa oiie krótkie i kazda wykonywa' znacznie wiekszy luk, niz zwykle, odchodzac po odcisnieciu w stan spoczynku, by miec odpowiednie miejsce do wychylenia sie. Krótkosc dzwigni z czcionkami wywoluje lekkie uderzenie kla¬ wiszy i wyrazny odcisk czcionek oraz da¬ je moznosc zbudowania zwartej maszyny.Czcionki znajduja sie wprost poza klawja- tura, przyczem pozadanem jest, by srod¬ kowe czcionki byly umieszczone nizej od tylnego szeregu klawiszy; odstep klawiszy od wycinka prowadnego dla' czcionek jest bardzo krótki; walec do papieru moze byc umieszczony wskutek krótkosci dzwigni z czcionkami bardzo nisko tak, ze calkowita wysokosc maszyny jest cokolwiek wieksza, niz wysokosc postumentu zwyklej maszy¬ ny do pisania.Azeby uniknac trudnosci w odczytywa¬ niu napisanych wierszy przy niskiem po¬ lozeniu walca w maszynie, umieszcza sie lirtje odciskania czcfonieik ponad o&ia wal¬ ca,, lub ilniuemi slowy, w górniej czesci po¬ wierzchni tego walca, gdzie je latwiej moz¬ na odczytac, pomimo ze leza nizej od oczu piszacego.Wycinek prowadny dla dzwigni z czcionkami jest odchylony wtyl; pozada¬ nem jest, by kat odchylenia od pionu wy¬ nosil 30 stopni, wobec czego odrzucane wtyl czcionki uderzaja walec po przejsciu swego najwyzszego punktu tak, ze walec moze byc ulozony cokolwiek nizej, niz w miaszyinaich do pfoamia innych komistrukcyj, w których walce znajduja sie prostopadle nad czopami obrotowemi dzwigni z czcion¬ kami. Zastosowanie pochylonego wycinka — 3 —prowadinego dla dzwigni z czcionkami two¬ rzy dostateczna przestrzen przy cofahiu sie czcionek od miejsca uderzenia, wskutek czego nie zawadzaja one o sielbie; umoz¬ liwia to równiez ulozenie wielu dzwigni dla czcionek poziomo w normalnej pozycji w srodku systemu, wobec czego wspomnia¬ ne dzwignie moga byc umieszczone tuz przy lezacych ponizej dzwigniach klawi¬ szowych, co wplywa na zwarta budowe maszyny* Klawjatura posiada zwykla szerokosc, lecz wskutek krótkosci dzwigni z czcion¬ kami, szerokosc ukladu dzwigniowego jest zmiaczwe mniejsza, niz zwykle, i równiez mniejsza, niz szerokosc klawjatury, lub systemu dzwigni klawiszowych cd strony klawiszy. Zadanie polaczenia szerokiego ukladu dzwigni klawiszowych z bardzo waJskaiin ukladem dzwigni z czcionkami, szczególnie w ten sposób, zeby uniknac szkodliwego bocznego ciiaglnieinia i zaci¬ skania sie dzwignij z ozcibnlkami oraiz ich polaczen, rozlwiiazalne zostailo peczescii przez pochylenie dirajzkóiw od dzwigni kolan¬ kowych ku dizwilgmiiam z cizciiiomkami, po- czesci zas przez wyzej wspomniane po¬ chylenie wtyl wycinka prowadriego dla dzwigni z czcionkami, przez co kaizdy dra¬ zek uklada sile w ogólnym kierunku ku tylnemu cziopowi obrotowemu 11 tak, ze unikniete zostaja szkodliwe boczne cia¬ gnienia dzwigni z czcionkami. Dzwignie kolankowe maja ten sam pochylony uklad, jak i drazki tak, ze czopy obrotowe 11 dzwigni z czcionkami znajduja sie mniej wiecej w plaszczyznach odnosnych dzwi¬ gni kolankowych, wobec czego umozliwia¬ ja bardzo lekki bieg, a szczególnie wspo¬ magaja dzialanie opisanego zespolu draz¬ ków 10 i ramion dzwigni kolankowych 8, rozstawionych w pozycji normalnej pod ztualczmym katem; szkodliwe boranie cia¬ gnienia dzwigni kolankowych, j:aJko tez draz¬ ków i dzwigni z czcionkami sa usuniete; poszczególne czesci sa zwarte, latwe do wykonania i zestawienia oraz nie podle¬ gaja roziluzniteiniiu.Pozadanem jest, by tylne czesci 2a dzwigni klawistzJcwych zbiegaly siiie wi pla- szczyzaualch, równoleglych do pllalsizczyzn ich odmosnych dlzwiilgfri kclainkowych, o-naiz. by dzwignie klawiszowe byly umocowane tyl- nemi koncami na linji krzywej, jak na fig- 4, której srodek znajduje sie poza ukladem dzwigni klawiszowych tak, ze zbiegajace sie czesci 2a dzwigni klawiszowych sa u- lozone w kierunkach promienia wygiete¬ go drazka oporowego 4, w celu unikniecia zaciskania i ulatwienia wykonania tych czesci.Zespól ramion 8, 10 dziala w zbiegaja¬ cych sie plaszczyznach, w których rów¬ niez leza w przyblizeniu drogi odnosnych czopów obrotowych Jl tai, ze sprawnosc dzialania zespolu 8, 10 na bokach systemu jest taka sama jak w srodku, pomimo znacznej róznicy pomiedzy szerokosciami ukjlajdu dzwigni z czcionkami a klawjatura; przez to, ze dzwignie z czcionkami 3 znaj¬ duja sie blisko dlna 15 postumentu i polo¬ zenie walka 21 jest niskie, maszyna posiada .niewielka wysokosc i male rozmiary.Ramiona 8 dzwigni kolankowych krzy¬ zuja sie z dzwigniami klawiszowemi, po- nflewiaz podpory 14 leza pod dzwigniami kla(wisizicwemi, a drazki 10 ponad nwemi, zas drazki te przylegaja bokami do dzwigni z czcionkami tak, ze nie powoduja zwieksze¬ nia wysokosci maszyny. Dzwignie kolan¬ kowe 7, 8 moga byc jednakiej wielkosci i formy, jednak musza byc osadzone na róz¬ nych wysokosciach, po bokach ukladu wy¬ zej niz w srodku tak, ze czopy obrotowe 13 tworza krzywa, srodek której znajduje sie mniej wiecej w srodku odbijania czcio¬ nek 22 lub wygietego preta 18, tworzace¬ go podpore dla dzwigni z czcionkami tak, ze stosunek wzajemny czesci 8, 10 do dzwi¬ gni z czcionkami po bokach ukladu jest — 4 —istotnie ten sam ooi w1 srodku. Wysokosci podpór 14 moga stopniowo wzrastac od srodka do boków ukladu, azeby ramiona 8 w kazdym wypadku znajdowaly sie na wlasciwej wysokosci Trapienie 5 dzwigni klawisziowych miogaj byc umieszczone na róznych wysokosciach, odpowiednio do wy¬ sokosci dzwijgnii kolankowych, odleglosci ich od piodpory 4 równiez mqga byc rózne;, co sprowald^i jednakowe zanurzenia klawi¬ szy. Dzwignie z czcionkami moga odchylac sie na 120° od lezacych, przewaznie po¬ ziomych pozycyj, do pozycji odbijaniia czcionek.Kazda para dzwigni kolankowych 7, 8 moze byc umocowana na bokach jednej podpory 14, jak wskazuje fig. 2, i pary te wystaja - wgóre pomiedzy przylegaj ace- mi dzwigniami klawiszowemi, wypelniajac przestrzen pomiedzy nimi przy zmienia¬ jacych sie pozycjach. To prowadzi do zwiartej budowy i pewnosci w uzyciu, jaj¬ ko tez do laltwegjo wyjmowania i zakladania róznych czesci maszyny.Jak widkc z fig. 5, szczeliny 17 w wy¬ cinku 16 zbiegaja sie ku srodkowi 23, któ¬ ry lezy wysoko ponad srodkiem odbijania 22, ten zas na rysunku schodzi sie z punk¬ tem srodkowym najnizej polozonej czcion¬ ki na plytce 19, nastepnie odchylane cze¬ sci dzwigni z czcionkami 3 róznej dlugo¬ sci saj "zagiete do srodka, wiztiastaijac ku stronom zewnetrznym ukladu; w miejscach polaczen dzwigni 3 z plytkami czcictfiek 19 równiez znajduja sie wygiecia, które w po¬ zycji odbijania ukladaja sie ponizej prowad¬ nicy 25, dla czcionek; pozadanem jest, by prowadnica ta byla umieszczona tuz w miejscu odbijania. Najlepiej jest umiescic dzwignie z czcionkami jedna tuz obok dru¬ giej,, a'to cisdJajgla sie zapomoca krótkich dzwigni, które dozwalaja na zastosowanie krótkiego wycinka; w celu unikniecia zbyt cienkich scianek wycinka, które powstaja przy wycinaniu odnosnych szczelin pod znacznemi katami wzgledem siebie, szcze¬ liny te sa wyciete w ten sposób, ze zbiega¬ ja sie w odleglym srodku 23 tak, ze sasied¬ nie szczeliny sa prawie równolegle, zas punkty obrotu U na tylnych koncach dzwi¬ gni z czcionkami nie ukladaja sie zbyt cia¬ sno, wobec czego pozwalaja na umieszcze¬ nie polaczen drazków 10. Pret oporowy 18 moize byc równiez wygiety wspólsrodkowo wzgledem odleglego punktu 23, do które¬ go zbiegaja sie równiez szczeliny, wobec czego kazda dzwignia z czcionkami moze odchylac sie w plaszczyznie prostopadlej do osi obrotu.Zamiast umieszczac miejsce uderzenia na walcu w zwykly sposób, to jest w miej¬ scu przeciecia powierzchni walca z radjal- na linja, prostopadla do plaszczyzny luku wahania dzwigni z czcionkami, umieszcza siie miejsce uderzenia dostatecznie nilsfeoi pod odnosnym punktem przeciecia, jak na fig. 1, jednak wyzej, niz os walca tak, ze linja pisma znajduje sie cokolwiek nad srod¬ kiem strony czolowej walca, który jest przestawiamy prawie w pitomiowej linji, co jest koniecznem, azeby luk wycinka dzwi¬ gni z czcionkami byl w tym celu cdpowied- nioi wtyl pochylony. Powierzchniie czicio- nek, jak wskazuja fig. 1 i 3, leza w pla¬ szczyznie, która ipnzebiega stycznie do wal¬ ca w punkcie, lezacym nieco wyzej, niz po¬ zioma os walca, jednak nizej od wspomnia¬ nego punktu przeciecia.Dolny koniec kazdej plytki do czcionek posiada wystep 26, który, uderzajac w ra- mile sprezyny 27, umieszczanej blisko wal¬ ca, napiina ja; sprezyna ta; odrzuca dzwigme z czcionka naitychmiilast w jej nomnalne po¬ lozenie. Wystep 26 moze byc zrobiony wraz z plytka czcionek z jednej czesci.Kazda dzwignia klawiszowa moze byc zaopatrzona w sprezyne pociagowa 28 w ksztalcie sruby; jest ona zalozona1 na dzwi¬ gni w otwór 30 i uszko 29. Sprezynla ta w jednym punkcie wspiera sie na drazku - — : 5 —siodelkowym 31, który przechodzi wpo- przek maszyny i sluzy dó oparcia wszyst¬ kich sprezyn. Przez ten srodek dzwignie klawiszowi sa utrzymane w ich normal- nem polozeniu. Nacisniecie kazdego klawi¬ sza powoduje napiecie sprezyny ponad drazkiem 31, wskazanym na fig. 3, która nastepnie sprowadza dzwignie klawiszowa w jej normalnie polozenie. Ta sprezyna da¬ je sie tanio sporzadzic i umiescic oraz mo¬ ze byc umocowana na dzwigni, zanim ta ostatnia zostanie zalozona w maszynie.Dzwignia klawiszowa jest umocowana na drazku podporowym 4 tak, ze moze byc latwo wlozona i wyjeta bez wzgledu na sprezyne, a; wiec i bez wiekszej uwagi ze strony montera. Uszko lub wystep 29 mo¬ ze byc bardzo cienki taik, ze daje sie za¬ ginac wprzód lub wstecz, w celu regulo¬ wania napiecia odnosnej sprezyny 28. PL