Znane jest zmienianie napiecia pradu stalego prostownika w szerokich granicach za pomoca siatki sterujacej przez zastoso¬ wanie dwu lub kilku szeregowo polaczo¬ nych prostowników, z których jeden lub kilka sa sterowane siatka. Zaleta takiego urzadzenia w porównaniu z pojedynczym prostownikiem, gdy napiecie pradu sta¬ lego jest obnizone do wartosci malej w po¬ równaniu z najwieksza wartoscia, uzyski¬ wana przy sterowaniu siatka, polega na tym, ze wspólczynnik mocy na stronie pra¬ du zmiennego moze byc utrzymany na wyz¬ szym poziomie.Do niewielkich mocy stosuje sie czesto prostowniki, które nie moga byc sterowane za pomoca siatki, np. prostowniki war¬ stwowe o stalych skladhilkaich (prostow¬ niki suche), lub w których sterowanie siat¬ kowe byloby zbyt kosztowne, np. w ma¬ lych prostownikach szklanych z katoda zarowa lub wreszcie w lampach, *w któ¬ rych trwalosc bylaby nadmiernie obnizo¬ na, np, w lampie jonowej z katoda zaro¬ wa. Stwierdzono, ze w takich prostowni¬ kach mozna zmieniac napiecie w sizero- kich granicach przez wlaczenie w szereg z preslownikiem na, stronie pradu zmien¬ nego impedancji o charakterze reaktyw¬ nym, przy czym ten sam wynik mozna o- trzymac, jak i w prostownikach sterowa¬ nych siatkami, dzielac je na szereg grup, polaczonych w szereg na* stronie pradu stalego, przy czym przynajmniej jedna ztych grup jest polaczona w szereg z im- pedanoja reaktywna na stronic pradu zmiennego. Impedancja o charakterze re¬ aktywnym luib w skróceniu „lmpedaincja re¬ aktywna" oznacza w tym przypadku opor¬ nosc indukcyjna lub pojemnosciowa, pirzy czym "w pierwszym przypadku Lmpedaneja realktywna jest dodatnia, a w drugim ujem¬ na. Impedamicja powinna byc najlepiej na¬ stawnia, a wykonywujac ja o wielkosci tego samego rzedu joo i transformator lub czesc transformatora, zasilajaca grupe prostow- niilków, moze byc napiecie pradu stalego tej grupy obnizone praktycznie do zera nie wywolujac w -sieci pradu zmiennego znacz- niejlszego obciazenia reaktywnego.Gdy stoisiuije sie kilka polaczonych w sze¬ reg grtup prostowniczych z szeregowymi impedancjaimi reaktywnymi!, moze byc rze¬ cza korzystna, gdy jedna z tych knpedaneji jest dodatnia a druga ujemna, tak iz mozna calkowicie liulb 'Czesciowo skompensowac indukcyjne obciazenie sieci pradu stalego.Grupy prostownicze moga byc przylaczo¬ ne na stronie pradu zmiennego do< oddzieU nych Wtórnych uzwojen transformatora lub do oddzielnych tranJsiormaitorów, a zwlasz¬ cza w tyni drugim przypaldku jezeli spo¬ sród dwóch limb kilku polaczonych szere¬ gowo grup prostowniczych jedna jest prze- , znaczona do pracy na staJlytm napiecifu i bez imjpedanicji szeregowej, to ^rtupa ta moze byc przeznaczona dla wiekszej liczby faz, niz grupa, której napiecie ma byc regulo¬ wane i która czesto poisiada napiecie niz¬ sze.Nastawianie dodatnich reakcyjnych im- pedancji szeregowych moze byc dokony¬ wane czesto za pomJoca nalozonego pradu stalego, jezeli induktanqa }est wykonana w odpowiedni sposób, zwlaszcza ze znacz¬ nym uplywem pomiedzy ^uzwojeniami pra- * du stalego i pradu zmiennego, tak iz prze¬ plywajacy prad zmienny jest zasadniczo proporcjonalny do pradu stalego. Taki uklad nadaje sie zwlaszcza do ladowania baterii, gdy pra/d baitetrilii powinien 'byc ograniczony do okreslonej wartosci, nato¬ miast napiecie baterii zumienia sie w sto¬ sunkowo szerokich granicach. Ukladl ten jest równiez odpowiedni, gdy prostownik pracuje równolegle z fenymi zródlami na¬ piecia.Na rysunku fig. 1 i 2 przedstawiaja sche¬ matycznie przyklady wykonania wynalaz¬ ku.Na fig. 1 cyfra 1 oznacza transformator, którego pierwotne uzwojenie 2 jest przy¬ laczone do zacisków 3 pradiu zmiennego, natomiast wtórne uzwojenie 4 i 5 sa przy¬ laczone kazde do jednej z grup prostowni¬ czych 6 i 7, a mianowicie jedno bezposred¬ nio, a drugie w szereg z iimpedainqja 9, któ¬ ra jest naistawiana za pomoca nalozonego pradu stalego w uzwojeniu 10. Na stronie pradu stalego obydwie grupy prostownicze sa polaczone w szereg miedzy zaciskami 8 pradu stalego.Na fig. 2 pomiedzy zaciski 13 pradu zmiennego jest wlaczony transformator trójfazowy //, ziaslilajacy na isitronie wtór¬ nej trójfazowa dwutorowa gnupe prostow¬ nicza 16 orajz transformaitoir jednofaziowy 15, zaisilajacy dwufazowa (w znaczeniu u- zywanym w technice prostowniczej) jedno¬ tomowa grupa prostownicza 17. Dwie grupy prostownicze sa wlaczone w szereg mie¬ dzy zaciski 18 pradu stalego. Nastawna in- duktanteja jest. w tym przypadku polaczo¬ na w szietfeg z pierwotnym uzwojeniem transformatora 15. Pomiedzy zaciski pra¬ du stalego grupy 17 jest wlaczony kon¬ densator 20 do wyrównywania tetnien na¬ piecia, które w przeciwnym: razie bylyby dosc znaczne. PL