Wynalazek dotyczy miiesizaminy bltm* micznej, w szczególnosci zas mieszaniny, zawierajacej material asfaltowy, nieroz¬ puszczalne mydlo i emulgator, zdolny w zetknieciu c mokrym tworzywem*do przy¬ spieszenia powstawania emulsji typu wo¬ dy w oleju oraz do potegowania trwalego przylegania mieszaniny do tworzywa.Wynalazek nadaje sie zwlaszcza; do sto¬ sowania go przy wytwarzaniu mieszanrn nawierzchniowych, gdzie tworzywo ka¬ mienne, takie ja(k tluczen, lub zwir, miesza sie z mieszanina bitumiczna.Mieszanina bitumiczna wedlug wynalaz¬ ku stanowi bezwodna mieszanine materia¬ lu bitumicznego, nierozpuszczalnego myd¬ la i emulgatora, bedacego amidteim wyzsze¬ go kwasu tluszczowego lub zwiazkiem, vzar wierajacym grupe aminowa, otrzymanym przez reakcje dwu- lub wieloamin z wyz¬ szymi kwasami tluszczowymi, przy czym zawartosc mydla i emulgatora Jest mala w porównaniu z zawartoscia materialu bitu¬ micznego. Taka mieszanina, wprowadzona na tworzywo, jest bardzo odporna na; oidu stawanie od tworzywa.Jako material bitumiczny stosuijie sie je¬ den ze zwyklych gatunków materialu as¬ faltowego, np. asfalt naturalny albo pozo¬ stalosc po destylaqi ropy naftowej gatun¬ ku, uzywanego do budowy nawierzchni* Mozna równiez stosowac plastyczna po¬ zostalosc po destylacji smoly weglowej.Jaiko nierozpuszczalne mydlo stosuje siez powodzeniem mydlo z tlenku cynkowe¬ go i oleju tallowego, stanowiacego produkt uboczny w przemysle papierniczym i za¬ wierajacego kwasy tluszczowe, a mianowi¬ cie znaczna ilosc kwasu ajbietynowego i mniejsza ilosc linnych wyzszych kwasów tluszczowych, Zamiast oleju tallowieigo mozna stosowac kwas olejowy, kwas rycynowy, kwas lino¬ lowy albo podobne kwasy, mieszanine kwasów, wytworzonych przez hydrolize o- leju, z nasion bawelny, oleju z kielków zbo¬ zowych lub oleju rybiego. Zamiast mydla cynkowego mozna stosowac odpowiednie myjdla glinowe, zelazowe, wapniowe albo mydla innych metali wielowartosciowych, zwykle uzywanych do wytwarzania mydel hydrofobowych, jednakze mydla cynkowe sa szczególnie skuteczne i najlepiej je sto¬ sowac.Ilosc tlenku cynku albo zwiazku innego metalu, uzyta do reakcji z kwasami tlusz¬ czowymi w celu wytworzenia nierozpusz¬ czalnego mydla, moze sie zmieniac w sze¬ rokich granicach. Uzywa sie ilosc, wystar¬ czajaca do zobojetnienia znacznej czesci albo calkowitej ilosci, kwasów tluszczo¬ wych. Szczególnie dobre wyniki otrzymu¬ je sie, jezeli uzyta ilosc stanowi nadmiar w stosunku do ilosci kwasów tluszczo¬ wych. Przy uzyciu tlenku cynku, mozna go stosowac w ilosci 10 do 30 czesci na 100 czesci oleju tallowego albo równowaznej ilosci innych kwasów tluszczowych.Przy uzyciu zwiazków innych metali, na¬ lezy je stosowac w ilosci, równowaznej i- losci tlenku cynkowego, który zastepuja.Przy wytwarzaniu nierozpuszczalnych mydel metali, których tlenki nie latwo re¬ aguja z wyzszymi kwasami tluszczowymi, mozna kwasy tluszczowe przeprowadzic najpierw w mydla sodowe, które nastepnie traktuje sie rozpuszczalnymi w wodzie so¬ lami metali wielowartosciowych, np. siar¬ czanem albo chlorkiem glinu albo zelaza w obecnosci wody. Odpowiednia sól sodo¬ wa, tworzaca sie przy tym, usjiwa sie za pomoca wielokrotnego przemywania. Tak otrzymane nierozpuszczalne mydlo suszy sie nastepnie starannie. . " Otrzymano szczególnie dobre mieszani^ ny bitumiczne, przylegajace trwale do two¬ rzywa, stosujac jako emulgator, amid wyz" szego albo wyzszych kwasów tluszczo¬ wych takich, jak kwasy oleju tallowego, kwas olejowy, palmitynowy, laurowy albo stearowy, uzyte osobno albo w mieszani¬ nie ze soba. Najlepiej stosowac amid kwa¬ su olejowego ze wzgledów ekonomicznych oraz ze wzgledu na szczególnie zadawala¬ jace wyniki, osiagane przy jego uzyciu.W przypadku stosowania pewnych ty¬ pów tworzywa kamiennego pozadana jest w emulgatorze nie tylko obecnosc amidu opisanego typu, lecz takze zwiazku, za¬ wierajacego grupe aminowa. Zwiazki takie wytwarza sie przez reakcje etylenodwu- aminy, dwuetylenotrójamiiny, trójetyleno- piecioaminy albo innych wieloamin z kwa¬ sem tluszczowym, uzytym w ilosci niedo¬ statecznej do zobojetnienia wszystkich grup aminowych. Tak wiec amine, odpo¬ wiednia do celów wynalazku, mozna wy¬ tworzyc przez reakcje 1 mola kwasu ole¬ jowego z 1 molem etylenodwuammy. W przypadku trójamiiny, jako dalszy przyklad mozna uzyc dwa mole kwasu tluszczowego na 1 mol trójaminy. Tak wytworzone zwiazki zawieraja grupe aminowa, która nie wziela udzialu w reakcji.Uzyty ajnid albo amina powinny byc ciekle w tempeiraituirze wylewania miesza¬ niny bitumicznej podczas wytwarzania na¬ wierzchni i powinny byc rozpuszczalne albo latwo1 rozpraszalne w wymienionej mieszaninie.Szczególnie zadawalajacymi emulgatora¬ mi tego ogólnego, typu sa emulgatory zna¬ ne pod nazwa Nopco 2179-B i zawierajace oleyloamid. Innym bardzo odpowiednim e- mulgatorem jest oksyalkylo- amrd kwasu tluszczowego, np. oksymetylo-, oksyetylo- albo oksybutylo-amiid. Odpowiednia amina jest Nopco C.V.T.f która zawiera produkt ' - 2 -rp.akqi kwasti olejowego- z etylenodwuami- na w ilosciach równoczasteczkowych.Szczególnie odpowiednie mieszaniny i sposoby ich wytwarzania opisano doklad¬ nie w podanych ponizej przykladach, przy czym podane w nich czesci oznaczaja cze¬ sci' wagowe.Przyklad I. 100 czesci oleju (alto¬ wego ogrzewa sie w przyblizeniu do tem¬ peratury 163°C i mieszajac, wprowadza sie don 28 czesci tlenku cynkowego. Otrzyma-- na mieszanine; zawierajaca mydla cynko¬ we kwasów oleju talioweigo oraz znaczny nadmiar tlenku cynkoweigo, utrzymuje sie w wysokiej temperaturze i miesza, prak¬ tycznie az do calkowitego odpedzenia wo¬ dy, wytworzonej podczas rgpjkcji.Tak wytworzone mydlo miesza sie z sl- midem kwasu olejowego w stosunku od 2 dlo 8 czesci amiidiu na 100 czesci mydla.Dobrze jest wpirowad!zac amid do oleju tal¬ towego jeszczie przed dodaniem don tlen¬ ku cynkowego, dzieki czemu osiaga sie równomierne rozprowadzenie amidu w mydle.Tak otrzymana mieszanine mydla i e- mulgatora miesza sie starannie z materia¬ lem bitumicznym przy ewentualnym uzy¬ ciu rozpuszczalników. Ilosc dodawanej mieszaniny mydla z emulgatorem n:e musi byc duza i 0,5 do 5 czesci tej mieszaniny na 100 czesci materialu bitumicznego sta¬ nowi ilosc dostateczna, a dokladna ilosc, jaka nalezy kazdorazowo zastosowac jest zalezna od zadanego stopnia zemulgowai- nia i od wymaganej dokladnosci przylega¬ nia do tworzywa podczas starzenia sie.Dla wiekszosci typów tworzyw wystarcza 1 — 2 czesci mieszaniny na 100 czesci two¬ rzywa.Przyklad II. Postepuje sie, jak w przykladzie I z ta róznica, ze z amiiidem miesza sie równa ilosc wagowa pochodnej wyzszego kwasu tluszczowego, zawieraja¬ cej grupe aminowa. Skladnik ten naileiy do zwiazków omówionego typu, jak np. Nopco C.V.T.Pomimo, ze mieszaniny opisana w przy¬ kladach I i II sa zadowalajace pod wzgle¬ dem przylegania po wprowadzeniu ich do mokrego tworzywa, to jednak stwierdzo¬ no, ze mieszanina wedlug przykladu II jest lepsza, poniewaz powoduje szybsze ts tkniecie i trwalsze przyleganie w przypad^ ku tworzyw pewnych typów. W przypad¬ ku tworzyw, charakteryzujacych sie mala odpornoscia na zwilzanie asfaltem, mozna pominac emulgatoiry, to jest amid i amine, pod warunkiem zastosowania mydla cyn¬ kowego, zawiisrt-ajacego nadmiar tlenku cynkowego w stosunku do ilosci kwasu tluszczowego.Mieszaniny bitumiczne, wytworzone w opisany sposób, sa zasadniczo bezwodne, poniewaz surowce, uzyte do ich wytwa¬ rzania, nie zawiehraja znaczniejszych ilosci wody.Przy uzyciu mieszanin bitumicznych o- pisanego typu dobrze jest tworzywo jesz¬ cze przed zmieszaniem go z mieszanina bi¬ tumiczna, potraktowac mala iloscia wap¬ na, np. y* do 1 czesci wapna gaszonego na 100 czesci tworzywa. Jezeli tworzywo zo¬ stanie w ten sposób potraktowanej to mie¬ szanina bitumiczna przylega don odrazu.Przy pracy w urzadzeniu przewoznym, mieszanine bitumu, nteirozpuszicizalnego mydla i emulgatora oraz potraktowane wapnem tworzywo umieszcza sie w mie¬ szarce do gliny. Skladniki miesza sie i og¬ rzewa w celu obnizenia lepkosci mJeszami- ny bitumicznej. Zasadniczo dobre pokry- / cie tworzywa oraz przyleganie don zosta¬ je zapewnione w ciagu kilku minut, bez wzgledu na tof czy tworzywo zostalo do¬ prowadzone w stanie mokrym, suchym czy nawet zmarznietym. Powleczone tworzy¬ wo wyladowuje sie nastepnie z mieszanki bezposrednio do zwyklego rozposciieracza i wykonczalnika, podgrzewanego do tem¬ peratury okolo 149°C za pomoca palnika.Tak powleczone tworzywo wprowadza sie nastepnie* na nawierzchnie.Próby wykazuja, ze mieszainina bitu- 5 -miicziia wedlug wynalazku odznacza sie doskonala zdolnoscia przylegania do two¬ rzywa oraz tym, ze sama zachowuje wyso¬ ka-plastycznosc podczas starzenia sie. Je¬ zeli tworzywo kamienne, zlozone z kawal* ków o srednicy 16 mm, zostanie powleczo¬ ne mieszanina typu opisanego w przykla- k dziiie I lub IIf obsuszone a nastepnie ztanu- rzone w wodzie destylowaniej na 24 godzin, to ilosc mieszaniny, która odstala (oddzie¬ lila sie) od tworzywa niewiele przekracza 1%. Znamienne sa równiez wyniki stan¬ dardowej próby Nicholsona. Tworzywo, zlozone z kawalków o srednicy 16 mm, po¬ wleczone miiieszanina wedlug wynalazku, obsuszane przez 24 godziin, a nastepnie poi- ruszane w wodzie przez 15 minut w tem¬ peraturze 38°G, 45 minut w temperaturze 49°C i 15 minut w temperaturze 54°C, pralktyczniie nie wykazywalo odstawaniia mieszaniny bez wzgledu na to, czy agrega«t byl hydrolilowy czy hydrofobowy. Ponad- to asfalt albo podobny material bitumr.cz- ny w mieszaninie zachowuje podatnosc i plastycznosc przez dlugi okres czasu, w odróznieniu od innych zwyklych mieszanin bitumicznych/ PL