Jest rzecza znana, iz przy róznych pro¬ cesach technologicznych uzyskuje sie znaczne ilosci gazów o zawartosci dwu¬ tlenku siarki. Przerób ich na kwas siarko¬ wy nie zawsze jest mozliwy czy to ze wzgledów technicznych, czy tez ekonomicz¬ nych. Przeszkoda techniczna jest w pierw¬ szym rzedzie zmiennosc koncentracji SO2 w gazach oraz zbyt niski procent SO2 dla kontaktowego i dla komorowego systemu produkcji H2 SO4. Z punktu widzenia eko¬ nomicznego kwas siarkowy, jako produkt tani, nie znosi dalekiego transportu, w razie wiec oddalenia zródla wystepowania SO2 w gazach od centrów konsumpcji przemy¬ slowej kwasu siarkowego i koniecznosci unieszkodliwienia SO2 ze wzgledu na stra¬ ty w roslinnosci trzeba bylo znalezc nowe rozwiazanie. Tym rozwiazaniem jest wpro¬ wadzenie tak zwanego procesu sulfidyny, produkujacego 100% SO2 w butlach i cy¬ sternach, jako produkt koncowy lub jako produkt posredni do otrzymania siarki ele¬ mentarnej znana metoda redukcji koksem i na katalizatorze zelazowym. Proces sulfi¬ dyny polega na zaabsorbowaniu SO2 z ga¬ zów prazalniczych za pomoca zasady orga¬ nicznej i wody; zasada organiczna tworzy rozpuszczalny w wodzie siarczyn, tak iz w efekcie po pelnym naladowaniu wytwa-rza sie homogeniczny roztwór siarczynu zasady w wodzie. Roztwór ten podgrzany w warnikach oddaje SO2 w postaci stezo¬ nej (prawie 100%), a zasada i woda roz¬ dzielaja sie na uklad- dwufazowy, zawra¬ cajacy po ostudzeniu do absorbeji. Ubocz¬ na reakcja, zachodzaca przy tym procesie, jest utlenianie sie czesci siarczynu zasady do siarczanu, cc powoduje wytracanie sie 1 strate zasady. Dla unikniecia powyzszego do fazy wodnej dodaje sie roztworu weg¬ lanu sodu, który przechodzac w aparaturze w obojetny i kwasny siarczyn sodowy, na podstawie reakcji podwójnej wymiany: Zas. SOa + WcfeSOs = Z-as. SOs + NatSO* Zas. S04 + 2NaHSO,i = Zas. SOz + SO + H2O + Na-iSOi wylugowuje jon siar¬ czanowy z fazy zasadowej do wodnej. Sta¬ le wzrastajaca zawartosc SO4" w fazie wodnej jest utrzymywana na okreslonym poziomie przez stale odciaganie czesci fa-, zy wodnej wspólkrazacej, która po pozba¬ wieniu zasady organicznej zostaje usunie¬ ta do kanalu, i zastapienie jej odpowiednia iloscia roztworu weglanu sodu. Dotychczas powszechnie uzywana jako zasada orga¬ niczna byla mieszanina izomerów ksylidy- ny i toluidyny w okreslonym stosunku.Koniecznosc utrzymania okreslonego sto¬ sunku wynika z potrzeby znalezienia naj- odporniejszego ukladu na wytracanie sie osadów soli zasady przy okreslonym steze¬ niu jonu SO4" w wodzie wspólkrazacej.Stezenie to ustala sie samorzutnie w za¬ leznosci od rodzaju zasady, zawartosci Oi w gazach prazalniczych oraz ilosci usuwa¬ nej na dobe wody wspólkrazacej. Wedlug wynalazku stosuje sie jako zasade orga¬ niczna, oczyszczona od smoly, fenoli, naf¬ talenu i olejów neutralnych frakcje, zlozo¬ na z wyzszych zasad heterocyklicznych, wrzaca w temperaturze 160°—240° C i otrzymywana z pozostalosci po oddesty¬ lowaniu pirydyny i zasad pirydynowych z pirydyny surowej. Uzyta moze byc ta sama aparatura co przy dotychczas uzywanych zasadach, a wiec absorbcja SO2 moze sie odbywac w wiezach wypelnionych piers¬ cieniami Raschiga w przeciwpradzie w temperaturze 20°—28° C, wygotowanie SO2 z roztworu homogenicznego moze sie od¬ bywac w warnikach z metalu ikwasoodpor- nego (np. ze stali V4A) w temperaturze okolo 100° C, oczyszczenie 100%-ego gora¬ cego SO2 od par zasady moze sie odbywac wprost przez oziebienie do temperatury okolo 20° C w wiezy chlodniczej, wresz¬ cie odciagniecie reszty zasady z wo¬ dy wspólkrazacej, usuwanej stale z po¬ wodu nadmiaru SO4", moze sie od¬ bywac w zwyklych kotlach-mieszadlach zamknietych. Jednakze dane chemiczne nowej zasady wedlug wynalazku sa rózne od dotychczas uzywanych i one wlasnie tworza istote postepu. Nowa zasada po¬ zwala osiagnac naladowanie 165 g SO2 w litrze roztworu homogenicznego przy sto¬ sunku Zas. 7720=1:2 i zawartosci 10 gra¬ mów siarki siarczynowej w 1 litrze wody wspólkrazacej, podczas gdy w analogicz¬ nych warunkach dotychczas uzywane mie¬ szaniny ksylidyny i toluidyny pozwalaly osiagnac tylko 150 g na 1 litr. Nowa zasa¬ da jest calkowicie odporna na hydrolize pod wplywem slabych kwasów w przeci¬ wienstwie do dotychczas uzywanych amin aromatycznych, co zmniejsza wydatnie zu¬ zycie zasady, zwlaszcza gdy stosunek za¬ sady do wody przesuwa sie na niekorzysc zasady, np. przy stosunku 1:6 straty w do¬ tychczasowych odczynnikach sa dwukrot¬ nie wieksze. Nowa zasada nie tworzy nie¬ rozpuszczalnych osadów pod wplywem na¬ wet nasyconych roztworów NazSOi w wo¬ dzie wspólkrazacej (okolo 40 g. siarki siarczanowej w 1 litrze wody wspólkraza¬ cej), podczas^ gdy 'mieszaniny ksylidyny i toluidyny wytrzymywaly najwyzej 28 g. siarki siarczanowej w 1 litrze wody wspól¬ krazacej. Nowa zasada jest wielokrotnie odporniejsza na dzialanie rozkladowe jonu - 2 -".V tiosiarezanowego w wodzie wspólkrazacej, który sie wytwarza na skutek obecnosci sladów siarkowodoru lub COS w gazach prazalniczych. Ta zwiekszona odpornosc ma wielkie znaczenie przy przetwarzaniu gazów prazalniczych, otrzymanych z pro¬ cesów spiekania np. w aparatach Dwight Lloyda, gdzie zawsze wystepuja slady H2S i czasem COS. Niecalkowita desorbcja siarczynów nowej zasady powoduje po¬ zostanie czesci ich w fazie wodnej, gdzie spelniaja one funkcje siarczynów so¬ dowych, co w kosekwencji prowadzi do oszczednosci w zuzyciu sody. Nowa nasada okazala sie katalizatorem zwal¬ niajacym proces utleniania sie SOz" do SOi\ tak iz przy jej uzyciu zawartosc siarki siarczanowej wynosi 10 g. w 1 li¬ trze wody wspólkrazacej, podczas gdy przy uzyciu dawnych zasad zawartosc wy¬ nosila 20 g. siarki siarczanowej w 1 litrze wody wspólkrazacej. Wszystkie pozostale wlasciwosci chemiczne i fizyczne nowej zasady daja w efekcie te same zjawiska co przy dotychczas uzywanych zasadach.Glówna jednakze cecha charakterystyczna nowej zasady, tworzaca postep, jest fakt, iz jest ona jako produkt odpadkowy 6-krot- nie . tansza od amin aromatycznych, co prowadzi do znacznego potanienia pro¬ dukcji. Nowa zasada moze byc równiez uzyta w 'mieszaninie z dotychczas stosowa¬ nymi zasadami a wiec z toluidyna lub ksy- lidyna, lub inna zasada organiczna albo z mieszaninami tych zasad. PL