Przedmiot niniejszego wynalazku stano¬ wi przekladnia dla ciaglej zmiany ilosci obrotów czyli przekladnia bezstopniowa.Znane przekladnie tego rodzaju posiadaja rózne wady, np. przekladnie pasowe o ko¬ lach stozkowych lub przekladnie cierne nie przenosza wiekszych mocy, przekladnie hydrauliczne wykazuja duzy spadek spraw¬ nosci w chwili zmiany obrotów i wreszcie przekladnie specjalne do silników spalino¬ wych powoduja komplikacje w budowie sa¬ mych silników. Przekladnia wedlug wyna¬ lazku nie posiada tych wad, gdyz pod wzgledem przenoszenia mocy moze spro¬ stac znacznym silom przy utrzymaniu dla kazdej zmiany obrotów wysokiej sprawno¬ sci, poza tym wyróznia sie ona prosta bu¬ dowa i jest niezawodna w dzialaniu, a mieszczac sie w osobnej skrzynce daje sie latwo dobudowac do istniejacych juz silników, co stanowi dalsza jej powazna zalete.Przekladnia wedlug wynalazku pokaza¬ na jest dla przykladu na zalaczonym ry¬ sunku. Zasadniczym narzadem przekladni jest zyroskop. Fig. 1 przedstawia wykres teoretyczny ruchu zyroskopu g o ciezarze wlasnym Q, dajacym moment statyczny wzgledem jego punktu podparcia O, fig. 2— przekladnie bezstopniowa wedlug wynalaz¬ ku w przekroju pionowym, fig. 3 — prze¬ kladnie w przekroju wzdluz osi AB na fig. 2.Zyroskop g (fig. 1) posiada ciezary m, znajdujace sie w odleglosci r od ich osi obrotu xx i wirujace dokola tej osi z duzaszybkoscia katowa w . Pod dzialaniem na zyroskop sil zewnetrznych,, dajacych mo¬ ment statyczny wzgledem punktu O, zyro¬ skop zacznie wirowac dokola nowej osi yy, odchylonej od osi xx, z nowa szybkoscia- o Szybkosc obrotu dokola osi yy moze byc zmieniona, np. przez zmiane momentu bez¬ wladnosci zyroskopu lub kazdego innego elementu zyroskopu (kata nastawienia mas m, momentu statycznego, szybkosci wirowania oj itd.j.Przekladnia wedlug wynalazku wyzy¬ skuje te wlasciwosc zyroskopu tak, iz zy¬ roskop, napedzany od silnika z szybkoscia katowa w przekazuje ruch silnika na wal odbiorczy z szybkoscia katowa Qm Przyklad wykonania zyroskopu podaja fig. 2 i 3, bedace odpowiadajacymi sobie wzajemnie przekrojami.Osadzone ha wale 1 silnika kolo stozko¬ we 2 zazebia sie z kolami stozkowymi 3 zaklinowanymi na wale 9, skladajacym sie z dwóch polówek polaczonych obrotowo na linii CD. Na tym samym wale 9 sa za¬ klinowane kola 4, zazebiajace sie z kolem stozkowym 5, zlaczonym z puszka 7 zyro¬ skopu, w której moga sie przesuwac cie¬ zarki 8, dzialajace jednoczesnie jako tlocz¬ ki. Puszka 7 i kolo 5 zamocowane sa obro¬ towo na osi 10, która z jednej strony osa¬ dzona jest przegubowo na wale 9, z drugiej zas strony za posrednictwem urzadzenia, np. hydraulicznego, 12 polaczona jest z ra¬ ma 6.Rama 6 posiada lozysko 15 dla walów 9, sama natomiast ulozyskowana jest pro¬ mieniowo i osiowo w oslonie 13 i kole stoz¬ kowym 2. Rama 6 zakonczona jest walem 14. Urzadzenie hydrauliczne 12, pokazane na rysunku, moze byc zastapione urzadze¬ niem sprezynowym lub jakimkolwiek urzadzeniem pneumatycznym, elektrycz¬ nym lub innym, umozliwiajacym wywiera¬ nie sil na os zyroskopu. Przy obrocie walu 1 i obciazeniu walu 14 momentem hamu¬ jacym napedzany jest zyroskop.Na skutek dzialania na os zyroskopu sil, dajacych moment statyczny wzgledem osi obrotu 9, zyroskop wraz z walem 9 i rama 6 zaczyna wirowac wzgledem walów li 14, przy czym kola stozkowe 3 obiegaja doda¬ tkowo po kole stozkowym 2. Jesli np. przez otwory 11 w puszce zyroskopu doprowa¬ dzic olej pod cisnieniem, które moze byc regulowane, to dzieki zmianie tego cisnie¬ nia mozna uzyskac przesuwanie sie cieza¬ rów 8 wzgledem osi 10, co powoduje zmia¬ ne momentu bezwladnosci zyroskopu, a przez to zmiane ilosci obrotów walu 14.Przy silniku spalinowym lub innym zmiana cisnienia, oleju, doprowadzonego otworami 11, moze byc dokonywana samoczynnie, np. za pomoca urzadzenia stosowanego przy smiglach o skoku automatycznie nastaw¬ nym. W ten sposób mozliwe jest utrzyma¬ nie stalych obrotów silnika bez zmiany jego sprawnosci. Budowa na fig. 2 i 3 jest po¬ kazana jedynie jako przyklad wykonania, Zyroskop moze byc wykonany inaczej, np. podwieszenie ciezarków moze byc podobne jak w regulatorze odsrodkowym. Przekla¬ dnie, pokazane na rysunku jako stozkowe, moga byc wykonane jako srubowe. Mozna tez zastosowac od silnika przekladnie posrednie z kól zebatych czolowych itd.Urzadzenie pokazane na rysunku moze byc dobudowane do silników juz istniejacych, natomiast w silnikach nowych moze byc przy ich zaprojektowaniu uwzgledniane umieszczenie przekladni wewnatrz silnika.Przekladnia moze zawierac jeden lub dwa albo kilka zyroskopów. PL