KI. 84^s.- Jak wiadomo, jazy walcowe podno¬ szone sa w ten sposób, ze tocza sie one do góry po równi pochylej. Przy- tem naped uskuteczniany byl dotychczas przez zwykly srodek pociagowy, zazwy¬ czaj zapomoca liny lub lancucha, którego jeden koniec obwijal walec i byl don przymocowany, drugi zas koniec byl nawiniety na dzwigarke. Przy nawijaniu lancucha lub liny na dzwigarke odwija sie on jednoczesnie z walca, przyczem ten ostatni toczy sie do góry po równi pochylej.W urzadzeniu tego rodzaju walec wisi na lancuchu podnosnym, wskutek czego polozenie walca jest zabezpie¬ czone przez lancuch podnosny jedynie przeciwko opadaniu, lecz nie przeciwko podnoszeniu sie. Faktycznie jednak w pewnych warunkach walec dazy do podniesienia sie do góry, rip. przy pew¬ nych poziomach wody i nieodpowiednim przekroju poprzecznym walca, przy nie¬ odpowiednim stosunku wagi walca do wyporu wody i do dzialania ssacego.W takich wypadkach walec zaczyna sie wahac. W celu unikniecia tych wahan dotychczas stosowano bardzo ciezkie walce, albo tez poszukiwano odpowie¬ dniego ksztaltu przekroju poprzecznego, któryby wylaczal wszelkie niebezpie¬ czenstwo. Obie jednakze drogi mialy swoje wady, które usuwa niniejszy wy¬ nalazek.Wynalazek polega na tern, ze walec jest poruszany zapomoca do pewnego stopnia sztywnego srodka napedowego uruchamianego przez samohamowna dzwigarke. W ten sposób walec jest zabezpieczony tak przeciwko niepozada-nemu opadaniu, jak i podnoszeniu sie.Srodek napedowy nie potrzebuje byc zupelnie sztywnym, koniecznem jest jedynie, zeby wstrzymywal on ruch wTalca w obu kierunkach t. j. tak do góry, jak i ku dolowi. Uzywane dotych¬ czas srodki napedowe, jak wspomniano juz wyzej, przeciwdzialalyby jedynie opadaniu walca.Dzieki wynalazkowi jest sie nieza¬ leznym zarówno przy podnoszeniu, jak i przy opadaniu walca od wielkosci wy¬ poru, dzialania ssacego i wystepujacych przytem sil ubocznych, i jednoczesnie osiaga sie swobode w nadawaniu wal¬ cowi ksztaltu oraz w wyborze wagi, wreszcie mozna przycisnac walec do dna dla lepszego uszczelnienia. Przede- wszystkiem unika sie w ten sposób szkodliwych i niebezpiecznych wahan nawet wówczas, gdy mimo ostroznego obliczenia zajda jednak okolicznosci, sprzyjajace wahaniu, wskutek nieprze¬ widzianego stanu i dzialania wody.Na fig. 1 i 2 wynalazek jest przed¬ stawiony schematycznie w dwóch spo¬ sobach wykonania. Na obu figurach walec a pokazany jest w przekroju po¬ przecznym w najnizszem polozeniu; b oznacza scianke oporowa walca z listwa uszczelniajaca, c, d—równie pochyla, po której toczy sie walec i /— samoha- mowna dzwigarke.Do przenoszenia ruchu z dzwigarki na walec sluzy (fig. 1) zebnica h, prowa¬ dzona zapomoca kólek k i /. Zebnica h w górnym koncu jest poruszana kolem zebatem /iw dolnym koncu zazebia wieniec my osadzony na walcu a.Jeszcze korzystniejszy sposób wyko¬ nania wynalazku przedstawia fig. 2. Tu naped walca uskutecznia sie zapomoca okreznego lancucha S, który nie owija walca, lecz jest zalozony na kólka n \o i zazebia wieniec m o uzebieniu palcza- stem. Krazek n jest równiez zaopatrzony w uzebienie i poruszany przez samoha- mowna dzwigarke.Mozna równiez zamiast samohamow- nej dzwigarki uzyc zwyklej dzwigarki, ajednoczesnie zastosowac jakis oddzielny hamulec, umieszczony we wlasciwem miejscu, który dzialalby np. na jakas czesc dzwigarki lub tez na srodek prze¬ nosny miedzy dzwigarka i walcem. Ha¬ mulec ten przy uruchamianiu walca wi¬ nien byc za kazdym razem wylaczany oraz dzialac, skoro walec zostaje zatrzy¬ many. W tym celu hamulec winien byc w taki sposób polaczony z lancuchem 5, aby wylaczanie i dzialanie nastepowalo samoczynnie, skoro tylko lancuch zo¬ staje uruchomiony lub tez zatrzymany. PL