• Niniejszy wynalazek dotyczy metod tu¬ dziez przyrzadów do regulowania', wzmac¬ niania, oraz wytwarzania pradów elektrycz¬ nych zapomoca rurek prózniowych. Stoso¬ wano dotychczas regulowanie wyladowania elektrycznego w rurkach o prózni czesciom wiej przy pomocy pola magnetycznego, W tym wypadku prad zialezal od jomilziaicji ga¬ zu i zwiekszenie pola magnetycznego wywo¬ lywalo ziwieksizenie pradu.Wyruajlaizcy odkryli, ze w aparacie wlasci¬ wie zbudowianym i posiadajacym dostatecz¬ na próznie, nalezycie zastosowane pole ma gnetyczne moze obnizyc zdolnosc przestrze¬ ni do prziewiodlzienia pradu i ze zapomoca od¬ powiedniego urzadzenia mozna sprowadzic prad od znacznej walrtosci zaisadniczej do zera przez nieznaczne zwiekszenie pola ma¬ gnetycznego.Wynalazek niniejszy polega nai zastosio* waniu rurki prózniowej, mieszczacej ano¬ de i katode, z której promieniuja elektro- ny; jest on wyposazony w srodki, pozwala¬ jace na' wytwarzanie pola magnetycznego dla regulowania pradu pomiedzy kattada a anoda. Daje on równiez metode regulowania pradu elektronów zapomoca pola magne¬ tycznego, W postaci bardziej specyficznej aparat zawiera katode przystosoiwjama do promie¬ niowania elektronów, niezaleznie od1 joni- zaJcjii gazów, oraz anode* umieszczona w rurce prózniowej, tudziez elektryczne u- zwojenie sluzace do wytwarzania i regulo¬ wania pol^ magnetycznego, przez co prad elektryczny, plynacy od katody do anody, mozna badz zmieniac, badz sprowadzac do zasadniczej wartosci zera. Zarówno ta, 00jak ii inate cechy danego wynalazku sa stre¬ szczone w zamieszczonych w koncu opisu zastrzezeniach. Opis podany ponizej wraz* z zalaczonemi rysunkami ulatwia zrozu¬ mienie podstaw wynallaizku.Na rysunku fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie jedna z odmiam wynalazku, w cha¬ rakterze aimipliifiikajtara raJdjosygnalów, fig. 1A i IB stanowia przekroje poprzeczne szczególu anody, fig. 2, 3 i 4 podaja wy¬ kresy krzywych elektrycznych, charakte¬ rkujacych pomysl, fig. 5 — schematyczne , zastosowanie wynajazku do powtarzacza telefonicznegM fig, 6 — schematyczne po- ¦¦.-. laczenie szeregowe ajmpllfikatorów, korzy¬ stajacych z pradu zmiennego do nagrze¬ wania kotody; fig. 7 — stacje nadawcza telefonu iskrowego dla wytwarzania modu¬ lacji dzwiekowych o wfelktej czestosci drgan; fig. 8 — radjostacje odbiorcza, na której nowy pomysl zejstal jzafetosowaJny w charakterze aimplifikatora i detektora, wreszcie fig. 9 i 10 wyobrazaja schemat tycznie [odmiany rurek (urzeczywilstniajia|- cych niniejszy wynalazek.Fig. 1 przedstawia jedna z postafci wy¬ konania wynalazku. Aparat sklada sie z wydluzonej rurki szklanej 1, mieszczacej wlókno katodowe 2, które mozna nagrze¬ wac do zarzenia oraz z otaiczajacego ja wspólsrodkowo rozcietego walca, stano¬ wiacego anode. Katoda na calej swej dlugosci biegnie zasadniczo na jednakowej odleglosci wszystkich swych punktów od anody i naogól konstrukcji talkiej nalezy przyznac pierwszenstwoi przy prajktycz- nem wykonaniu wynalazku. KafodaJ 2 jest przystosowana do promieniowania elek¬ trycznosci niezaleznie od chwilowego pra- dlu obiegajacego aparat. Jest ona wykona¬ na z maitierjalu ogniotrwalego, najwlasci- wlilej tungstenu i laczy sie przewodnikami 4 i 5 z odpowiedniem zródlem pradu elek¬ trycznego, np. baterja 6. Dajacy sie re¬ gulowac opór szemegpwy 7 moze sltizyc do regukwalnila pradu zarzjenia, a wiec tera*- peraflury /K iptrioimilenilowaniiia| elektronów z katody. Próznia uzyskana w rurce jest posunieta tak daleko, ze wylaidowanie e- lektronów moze tam zachodzic niezaleznie od jonizacji gazu. Niewielka ilosc zjoni- zowianego galzu nie Wplywa ujemnie na dzialalnosc apairatu co najwyzej zmniejszy llaidunek chwilowy. Gdyby cisnienie ga¬ zu bylo zbyt: znaczne, np. tak znacznef iz wywolaloby wyladowanie przy zimnej ka¬ todzie, wtenczas drogi swobodnego przebie¬ gu elektronów stalyby sile tak krótkie, ze moznai byloby ich skontrolowac w sposób cpisany, zapomoca pola magnetycznego.Anode mozna z korzyscia wykonac równiez z tungstenu, jednaikze nadaja sie tu i rozmaite inne tworzywal, ja|k np. mo¬ libden, mtedz lub nikiel. Anoda walcowa jest rozcieta wzdluz tworzacej,, jaik wska¬ zuje fig. 1A, aby nie zaslaniala] przestrze¬ ni pomiedzy soba i katoda od zmiennego polai wytwarzanego przez uzwojenie 10.Zamiast walca metalowego mozna uzyc na anode osadu metalicznego, straconego na szklanej sciance rurki. Elektrody przed¬ stawione na fig. 1 sa umieszczone z zacho¬ waniem wzajjemnej symetrji kolowej. Urza¬ dzenia takie jest pozyteczne lubo nieko¬ nieczne. Pódl symetrja rozumiemy Urza¬ dzenie takie, aby powierzchnie anody L ka¬ tody tworzyly zasadniczo powierzchnie o* brotowe do kofcu wspólnej osi, bedajcej np. osia glówna mieszczacego je naczynia, Tajk np. budowa katody, dajaca zasadniczo sy- metrje kolowa, jest przedstawiona naj fig. 5 i 7.W urzadzeniu pokazanem na fig, 5 ka¬ toda posi&Jdaj ksztalt siruby, zas nau fig. 7 — ksztalt sruby podwójnej. W wypadku, kiedy anoda jest stosunkowo szeroka), kar toda moze otrzymac postac *iacznie odbie¬ gajaca od powierzchni obrotowej. Np., falk wskazuje fig, 9, katoda moze sie skladac z dwu wlókien w ksztalcie litery V, co nie gwalci symetrji kolowej, gdyz wlókna sa dostatecznie do siebie zblizone tak, ie po* le elektryczne pomiedzy katoda i anodft jest zasadniczo promieniowem. Podobniez — 2 —anoda moze przybierac rozmaite ksztalty, nie tracac wla&niosci symetrji kolowej. NpM njoze ona, jak wskazuje fig, 10, skladac sie z drucika zwinietego w petlice scisle kolowa, otaczajaca katode.Do wytwarzania pola magnetycznego zmiennego sluza odpowiednie srodki, ota¬ czajace rurke 1. W urzadzeniu przedsta- wionem na, fig. 4 rurke te otacza solenoid 10 polaczony z przewodnikami 11 i 12, za- pomoca których otrzymuje prad z uzwoje¬ nia wtórnego transformatora 13. Uzwoje¬ nie pierwotne tego ostatniego laczy sie sze¬ regowo z uziemiona antena 14. Na prze¬ wodnikach 11 i 12 jest odgaleziony zmien¬ ny kondensator 15, zapomoca którego moz¬ na zmieniac dowolnie rezonans powyzsze¬ go obwodu 11, 12.Rurke 1 otacza równiez drugie uzwo^ jenie magnetyczne 16, po którem biegnie bezposrednio prad z ba/terji 19 zapo¬ moca przewodników 17 i 18. Dowolne re¬ gulowanie pradu wzbudzajacego mozna o- trzymac przy udziale dajacego' sie zmieniac oporu 20. Zadaniem uzwojenia 16 jest wytwarzanie pola polaryzujacego dowolne¬ go natezenia, na które jest nalozone pole magnetyczne tetniace lub zmienne, wytwa¬ rzane prziez uzwojenie 10, które, jak bylo wyj.asnione powyzej,, dajc moznosc zmienia¬ nia] strunnienia elektronów. Dlawik 21 zapo¬ biega krazeniu pradu o wielkiej czestotli- wosoi, Wznieconego w uzwojeniu 16. Obwód zewnetrzny 22 posiada zródlo bezposred¬ nie pradu w baterji 23, odpowiedni de¬ tektor w postaci rurki krysztalowej 24 • oraiz przyrzad odbiorczy, w rodzaju np. slu¬ chawki telefonicznej 25.Gdy katoda 2 jest utrzymana w od¬ powiednim stanie zarzenia przez prad! na^ grzewajacy i odpowiednie napiecie dziala na elektrody, w obwodzie zewnetrznym 22 przeplywa prad. Wartosc tego pradu, przy niezmiennem polu magnetycznem okresla¬ ja rozmaite czynniki, miedzy innemi wol- taz, temperaitluria katody, wymiary i stosu¬ nek geometryczny elektrod oraz opór obwo¬ du zewnetrznego. Elektrony, z których prad ten sie sklada, przenosza sie zewnetrz¬ nie od katody do otaczaijacej anody. Gdy pole magnetyczne jest wytwarzane zasad¬ niczo równolegle do katody, elektrony zbaczaja i sa zniewalane do przenoszenia! sie z katody na anode wzdluz drogj srubo¬ wej dokola katody. W miare zwiekszania sie natezenia pola droga! srubowa elektro¬ nów wydluza sie dotad, az ostatecznie, przy natezeniu krytycznem pola magne¬ tycznego, stanowiacem ceche charaktery¬ styczna wynaJlalzku, czesc elektronów wskutek zboczenia nie trafia do atnody, sprawiajac zmniejszenie sie pradu. Przy dalisizem wzrastaniu natezenia pola powy¬ zej wartosci krytycznej, strumien elektro¬ nowy szybko maleje i ostatecznie dochodzi zasadniczo do zera.Stosunek pomiedzy polem magnetycz¬ nem a pradem przesylanym jest wskalzany dla róznych temperatur katody na wykresie (filg. 2), przyczem niatezenia pola magne¬ tycznego byly odkladane na odcietych, zas adpowtedkii prad <—' na rzednych, przy nie^ zmiennym woliazu w obwodzie. Nalezy zauwazyc, ze w zwyklej temperaturze wlókna w miare WzraJsitamia natezenia pole maignetyczne osiagnie njatleizenie ozfriaiczo- ne przez aa. Dalszy wzrost natezenia po¬ la wywoluje szybkie zmniejsziaiiie sie pra* dli, az do osiagniecia /zasadniczo zera, przy natezeniu pola ab. Krzywe, oznaczone przez t19 l2, f3 stosuja sie do róznych tem¬ peratur katody. Wiamtosc maksymalna pra¬ du moze byc ograniczona badz przez zdol¬ nosc katody do promieniowania elektro¬ nów, badz przez ladunek chwilowy, nie wy¬ chodzac z zakresu krzywych podanych na fig. 2. Np. krzywe tlt l2 moga byc przy¬ jete jako odnoszae sie do takich tempera¬ tur, w których prad zostaje ograniczony zdolnoscia promieniowania elektronów, zas krzywa t3 mozna przyjac za odnosizaca sie do tak wysokiej temperatury,, iz prad chwi¬ lowy zostaje ograniczony przez ladunek chwilowy. — 3 —Jezeli ustalimy wartosc pola polaryzu¬ jacego, wytwairiz&nego przetz uzwojenia 16, w przyblizenilu na wahajace sie pomiedzy oa i obf wówczas nawet mala zmiana w na- tezeniiu pola spowodowama zmiiana pola, ja¬ kie wytwarza uzwojenie 10, wywoluje sto^ sunkowo znaczne zmiany pradu przysyla¬ nego przez przyrzad, Krzywai charakterystyczna woiltonampe- rowa tego przyrzadu, przy stalem polu msl- gnetycznem przedstawiona na) fig. 3. Na¬ lezy zauwazyc, ze zaden prad nie istnieje dotad, dopóki woltaz niie podniesie sie do Wartosci krytycznej op, zaleznej od nateze¬ nia zastosowanego pola magnetycznego.Wzrost woltazu poza op wywoluje nader szybkie zwiekszenie sie pradu ponad kry- tyczlia wartosc oa pradu. Dallsze wzrasta¬ nie woltazu powoduje wzrotet pradu w sto¬ sunku potegi 3/2 woltazu powyzej prajdu nialsycenia nie oznaczonego na figurze.Fig. 4 przedstalwdia zapomioca trzech krzywych zaleznosci pomiedzy pradem a polem maglnetycznem, przy róznych nie¬ zmiennych woltazach elektrod, oznaczonych przez Vll V2 i V3 w zalozeniu, ilz temperatu¬ ra katody jest dotstatecznie wysoka, aby ladunek chwilowy ograniczal prad. Linja kropkowana, idaca od zeral poprzez kolana krzywych V1( V2 i V3 posiada w zasadzi)© ksztalt paraboli.W urzadzeniu odbiorczem radjoielegra- ficznem, wskazanem na fig. 1, sygnaly od¬ bierane przez antene 14 wywoluja zmiany pradu w obwodzie plaskim 22 w powiekszo¬ nym stopniu, zaopatrujac odpowiednie przystosowane pole polaryzujace. Odpo¬ wiedni detektor prostujacy 24, np. w posta¬ ci rurki krysztalowej, daje moznosc przej¬ mowania sygnalów zapomoca sluchawki te¬ lefonicznej 25. Jak to a&balczymy przy o^ pisie dotyczacym fi ze byc sam uzyty w charakterze detektora radjosygnalów. Fig. 5 przedstawia uklad polaczen sluzacych do zwiekszania pradu i czestotliwosci akustycznej drgan w urza¬ dzeniu telefonicznem przewodowem. Prze¬ wodniki koncowe 11, 12 uzwojenia lacza sie z uzwojeniem wtórnem transformatora 27, którego obwód pierwotny dochodzi do mi¬ krofonu 28, polaczonego z barterja 29. Ob¬ wód zewnetrzny 22 idacy od rurki laczy sie z uzwojeniem pierwotnem transformato¬ ra 30 i zawiera baterje 23 oraz dajacy sie regulowac opór 31. Kondensator 32 pola¬ czony poprzez baterje w szereg z oporem 31A przedstawia droge o mniejszym oiporze dla pradu o czestotliwosci drgan, dostep¬ nej dla sluchu. Uzwojenie wtórne transfor¬ matora 30 laczy sie ze sluchawka telefonicz¬ na 33.W urzadzeniu telefonicznem z atmplilfii- katoramii, Wskalzahem na fig. 6, zostaly wprowadzione w wykonanile rozmaite cechy dodatkowe wynalazku. W urzadzeniu tern dwa amplifikatory A i B sa polaczone sze¬ regowo lub równolegle celem powieksze- nia falowan pradu wywolywanych przez mikrofon telefoniczny 28. Wlókna katodo¬ we obu aimplilikatorów A i B sa nagrzewane zapomoca pradu zmiennego dostarczanego przez odnosne transformatory 34, 35, któ¬ rych uzwojenia wtórne lacza sie bezposred¬ nio z przewodnikami katodowemi! 4 i 5.W amplifikatorach, przedstawionych na tejze figurze,, role uzwojen dla pól polary¬ zujacych i reguluj acych w przyrzadach A i B sa skomplikowane w odnosnych poje¬ dynczych uzwojeniach 36 i 36*. Pole po^ laryzujace rurki A wytwarza baterja 37, polaczona szeregowo z dlawikiem 38 oraz dajacym sie zmfeniac oporem 39 w odgale¬ zieniu przewodników 40, 41. Mikrofon 28 laczy sie szeregowo z baterja 42 oraz kon¬ densatorem 43 i dochodzi do przewodników 40, 41robwodu wewnetrznego. Prad o cze¬ stotliwosci drgan dostepnej dla sluchu prze¬ chodzi przez kondensator 43, lecz dlawik 38 nie dopuszcza1 go do obwodu polaryzu¬ jacego, podczals kitedy kondensator 43 wstrzymuje jednokierunkowy prad polary¬ zujacy od przeplywania w obwodzie mikro¬ fonowym. Prad bezposredni, skladowa pra- — 4 —du mikrofonowego, bedzie przechodzi} przez obwód cewki samoindtukcyjnej 44.Obwód 41 i 46, laczacy obwód zewmetrz- ny amplilfikatorai A z obwodem wewnetrz¬ nym amplifikatora B1 jest polaczony z punk¬ tem srodkowym uzwojenia wtórnego trans¬ formatora 34, tak iz anoda 3 w stosunku do katody bedzie miala potencjal sredni. Pole polaryzujace amDplifikatora B jest wytwa¬ rzane przez baterje 47, polaczona szerego¬ wo z dlawikiem 48 oraiz oporem 49 odga¬ lezionemu na przewodnikach 5, 46. Obwód zewnetrzny 50, 51, wlaczony pomiedzy a- node arniplifikatora B a punktem srodko¬ wym uzwojenia wtórnego transformatora 35, posiada baterje 52 oraz sluchawke te¬ lefoniczna 53.Fig. 7 przedstawia nowy amplififcator w polaczeniu z urzadzeniem radjotelegra- ficznem. Magnetycznie regulowany afmpli- fikator zostal zalstosowany w tern urzadze¬ niu celem wytwarzania drgan o wielkiej czestotliwosci, lagodzonych przez prad o czestotliwosci drgan sluchowych.Amplifikator przedstawiony na fig. 7 jest zaopatrzony w dlwa uzwojenia magne¬ tyczne 55 ii 56. Uzwojenie 55 dla dogod¬ nosci zostalo na rysunku oznaczone osobno od rurki], lecz jest rzecza zrozumtóa, iz pole tego uzwojenia laczy sie w dowolny sposób z polem uzwojenia 56, jak to np/ wskazuje fig. 1. Uzwojenie 55 laczy w so¬ bie role uzwojenfet polaryzujajcegoi z uzwo¬ jeniem regulujacem', jak to juz bylo opisa¬ ne w zwiazku z uzwojeniami 36 i 361 (fig. 6), Poniewaz polaczenia mikrofonu 28 z uzwojeniami! 56, 55 sa identyczne z odpo- wiedniemi polaczeniami z fig. 6, dalsze wy¬ jasnienia sa tedy zbyteczne.Uzwojenie 56, w polaczeniu szeregowem z ellektirodiaimi 2, 3, lapzy sile za posrednic¬ twem przewodników 57, 58 ze srodkiem pradu bezposredniego (nie pokazane). W przewodnik 57 wlaczony zostal dlawik 59 oraz uzwojenie pierwotne transformatora 60. W odgalezieniu nai cewce 56 i na uzwo¬ jeniu pierwotnem transformatora umie¬ szczony jest kondensiator zmienny 61.Uzwojenie wtórne transformatora, zlaczo¬ ne w szereg z dlawikiem 62, komunikuje sie z uziemiona antena 63. 'Przy odpowied- niem nastrojeniu mozna wytworzyc drgau nia wielkiej czestotliwosci oddzialywaniem na obwód elektronowy cewki 56, która tak jest urzadzona i polaczona ze zródlem pra¬ du bezposredniego (nie oznaczonem), iz obiegajacy ja prad z tego zródla bedzie wytwarzal pole magnetyczne, do którego zostanie dolaczone stale pole magnetyczne wytwarzane dzialaniem polaryzujacem u- zwojenia 55. jW tych warunkach, gdy ob¬ wody sa skompletowane, prad zaczyna' o- biegac obwód plaski, lecz, zatmiast wzra¬ stac do natezenia maksymalnego, prad ten zwiekszy sie jedynie do wartosci posred¬ niej pomiedzy natezeniami maksymalnem a minimalnem. Przy wzrastaniu pradu db takiej wartosci, przy której polaczone pola magnetyczne wytwarzane przez cewki 56 i 55 powstrzymuja dalszy wzrost pradu, kondensator 61 zostaje naladowany. Gdy prad W obwodzie plaiskim osiaga wartosc naijwyzsza, do jakiej moze dojsc w tych warunkach, wówczas kondensator wylado¬ wuje sie poprzez cewke 56, dajac prad w kierunku przeciwnym do wytwarzanego przez zródlo pradu bezposredniego. Pole magnetyczne wytwarzane przez ten prad przeciwstawi pole magnetyczne i pozwoli znowu wzrastac poprzez cewke 56 pradowi pnacemu ze zródla dla pradu bezposred¬ niego. Wzrost tego pradu wytworzy zno¬ wu pole magnetyczne, które, dodane do pola wytworzonego przez cewke 5$, spo¬ woduje zmniejszenie pradti. Czestotliwosc tych zmian pradu bedzie zalezala od okre¬ su wlasnego drgan obwodu, zawierajacego kondensator 61 oraz cewkil 66 i 60, i waha¬ nia te moga byc lagodzone przez cewke 55.Jezeli pozadane sa wahania nie lagodzone, wówczas cewkai 55 oraz czesci sklaidlowe jej obwodu mozna usunac.W urzadzeniu odbiorczem, przedstawilo- nem *a fig, 8, uzyte sa dwie magnetycznieregulowane rurki, z których rurka C sluzy jako amplisfikalor, zas rurka d — jaka de¬ tektor.Obwód wewnetrzny 65, 66 rurki C jest polaczony z uzwojeniem wtórnem translor- maitora 67, którego uzwiojenfe pfierwtoftne laczy sie szeregowo z uziemiona antena 68. Dajacy sie zmieniac kondensator 69 jest odgaleziony na uzwojeniu regulujacem 70. Uzwojenie polaryzujace 71 otrzymuje prad wyprostowany, pochodzacy z uzwo¬ jenia 72 transformatora przez przewody 73, 74 zawierajace prostownik, dwa polaczone w szereg opory 76, 77 tudzfez opór-halast 78 wzmacniajacy prad! Jak wskazuje fi¬ gura, na obwodzie sa odgalezione konden¬ satory 79, 80, 81, stanowiace filtr pojemno- kiowo-*opor0wyf celem rzlajgodzeniila falo- wian wyptHasAowaneiga pradta. Rdzen 83 ttanrfomiatora posilaida uizwoijenie pierwot¬ nie 84, zalsilane pradem dostarczanym przez alltemaJtofr 85. Uzwojenie wtórne 86 zaJsila katode 2 rurki1 C pradem naigrzewai- jacym, zas ii^woljenie 87 dcstarcizal pradu nagrzewajacego katodzie prostownika o go¬ racej katodzie 75.Obwód zewnetrzny 89, 90 laczy sie z u- zwojenlem 91 rurki D± przyczem przewod¬ nik 90 przy pomocy przewodnika 92 do¬ chodzi do punktu srodkowego w uzwójenilu 86, Dajacy sie zmieniac kondensator 93 zaibeapiecziai rezowairaa. Kaltode w nurce D nagrzewa prad zmienny z transformatora.Obwód zewtnetrzmy 96, 97 polaczony szere¬ gowo z odpowiednim bezposrednim zródlem pradu (nie oznaczonem) komunikuje sie z aparatem wykrywajacym 99 w rodzaju np. sluchawki! telefonicznej.Amperozwoje cewki) 91 sa dobrane w taki sposób, iz pole magnetyczne wytwa¬ rzane przez nie posiada krytyczne polary¬ zujace natezenie opisane w zwiazku z fig. 1, przy którem wzrastanie natezenia pola powoduje zmniejszenie sie pradu. Zatem otrzymany przez antene i spotegowany przez rurke G sygnal wywoluje Wzrost strumienia magnetycznego uzwojeniu 91 oraz spadek natezenia pradu w obwodzie 96, 97 wskazywany zajomoca sluchu lub w inny jakikolwiek sposób.Aparaty, uzmyslawiajace niniejszy wy¬ nalazek, sa oparte na trwalych podstalwach, dalja moznosc odmian, jak równiez moga byc stosowalne przy woltazach wyzszych od uzywanych w praktyce i niewielka zmiana pola magnetycznego wywoluje stosunkowo duze zmiany pradu chwilowego w projek¬ cie. Wlasnosci) te czynia przyrzad szcze¬ gólnie korzystnym jako amplifikator i dla innych celów. PL