Wedlug znanych zasad, odnoszacych sie do 'turbin gazowych, paliwo spala sie w czynniku roboczym turbiny gazowej przed przeplywem przez turbine, Ito zna¬ czy, przed rozprezeniem czynnika robo¬ czego, w celu jak najkorzystniejszej i naj¬ dalej idacej przemiany ciepla spalania w prace. Takie postepowanie posiada w pew¬ nych przypadkach liczne niedogodnosci, które zostaja usuniete za pomoca sposdbu oraz urzadzenia wedlug niniejszego wyna¬ lazku dzidki temu, iz cala ilosc lub przy¬ najmniej czesc paliwa, spalanego w czyn¬ niku roboczym turbiny, zostaje spalona w tym czynniku dopiero po przeplywie przez turbine. Taki sposób moze byc zastosowa¬ ny w turbinie gazowej, wyposazonej w wy- miennice ciepla, w której poprzednio spre¬ zony czynnik roboczy, przed doplynieciem do turbiny, zostaje jak najskuteczniej ogrzany za pomoca ciepla czynnika robo¬ czego, wyplywajacego z turbiny. Gdy w turbinie gazowej, wyposazonej w takie wy- miennice ciepla, przynajmniej czesc pali¬ wa zostaje spalona w czynniku roboczym po przeplywie przez turbine, lecz przed doplywem do wymiennicy ciepla, zostaje wówczas ogrzany wprawdzie tylko wyply¬ wajacy z turbiny czynnik roboczy, lecz przy pomocy wymiennicy ciepla, dzialaja¬ cej najlepiej w przeciwpradzie, mozna to cieplo spalania przeniesc na doplywajacy do turbiny swiezy czynnik roboczy o wiek¬ szym cisnieniu bez ewentualnego powsta¬ wania strat, spowodowanych taka budowa, poniewaz praktycznie calkowite przenosze-nie doprowadzanej za turbina, lecz przed doplywem do wymiennicy ciepla do proce¬ su robpczego dodatkowej ilosci ciepla na swiezy czynnik roboczy w wymiennicy cie¬ pla moze byc zapewnione przez odpowied¬ nie wykonamie i okreslenie wielkosci wy- mienniicy ciepla. Nie traci sie wiec tego cie¬ pla, lecz moze ono wykonywac prace, przy czym przez turbine nie musza przeplywac produkty spalania a przynajmniej ich czesc. Ten sposób wzglednie na jego zasa¬ dzie dzialajaca turbina gazowa posiada w porównaniu z dotychczasowymi sposobami szereg zalet, gdyz umozliwia stosowanie paliw, których spaliny, pozostalosci iltd. wywieraja szkodliwe dzialanie na czesci skladowe turbiny, gdy spalanie nastepujje w czynniku roboczym jeszcze przed wlo¬ tem dto Itudbiny. Dalej mozna przeprowa¬ dzac spalanie yt wyplywajacym z tudbiny, a wiec niskopreznym czynniku roboczym, którego cisnienie równa sie zwykle atmos- ierycznemu, przy pomocy prostych urza¬ dzen paleniskowych, za pomoca których mozna bez trudnosci spalac skutecznie ta¬ nie paliwa, nip. wegiel. Dalsza zaleta spo¬ sobu wedlug wynalazku polega na tym, ze w przypadkach, w których w turbinie w ce¬ lu osiagniecia 'lepszej sprawnosci lub wiek¬ szej mocy wzglednie z innej przyczyny ma byc przeprowadlzone mozliwie izotermiczoe rozprezanie, wizgiednie takie rozprezanie, w którego przebiegu doprowadza sie cie¬ plo dio czynnika roboczego takze w samej turbinie, przieiprowadza sie dalsze dopn wadzanie ciepla wzglednie spalanie czesci paliwa takze po .przeplywie przez turbine bez wiekszych strat i w ten sposób osiaga sie, jako przypadek idealny, przebieg roz¬ prezania przy niezmientonej temperatu¬ rze. Wedlug niniejszego sposobu mozliwe jest wreszcie przeprowadzenie wspomnia¬ nego rozprezania, polaczonego z doplywem ciepla, takze w przypadku stosowania pa¬ liw, nie nadajacych sie do takiego bezpo¬ sredniego spalania lub których spaliny z powodu iich szkodliwego dzialania nie na¬ daja isie dlo przeplywu przez turbine, a mia¬ nowicie dzieki temu» ze takie paliwo jest czesciowo spalane w czynniku po przeply¬ wie przez turbine, przy którym to spala¬ niu czesc paliwa zostaje przemieniona przez destyllactje, zgazowanie, krakowanie itd. na paliwo, które moze byc bez trudno¬ sci ilulb szkodliwego dzialania spalane przed turbina, albo takze podczas calkowitego lub czesciowego przeplywu przez turbine, wzglednie miedzy jej stopniami cisnienia.Rysunki przedstawiaja przyklady wy¬ konania urzadzen do przeprowadzania spo¬ sobu pracy wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia uklad zespolu turbinowego z urzadtzieniem paleniskowym, wykonanym jako generator za tutfhina, oraz z nieprzer¬ wanie dzialajaca wymiennica ciepla; fig. 2a i 2b — odmiany przykladów wykonania w przypadku stosowania stalego paliwa z czesciowym sipalaniem tegoz za turbina i spalaniem ostatecznym w turbinie; fig. 3 — dalsza odmiane urzadzenia, równiez na paliwo stale, przy czym paliwo to jest cze¬ sciowo spalane przed turbina, tak iz pro- dukty, dtrzymane przez to czesciowe spa¬ lanie, sa spalane ostatecznie w turbinie i za nia; fig. 4a i 4b —¦ odmiane urzadzenia, po¬ siadajacego wymiennice ciepla, dzialajaca w sposób przerywany, a fig. 5 i 6 — sche¬ maty dalszych odmian urzadzenia wedlug fig. 1.W przykladzie wykonania wedlugj fig. 1 wirnik 2 sprezarid 1 z przeplywem np. w kierunku osiowym jesit napedzany przy poi- mocy sprzegla 3 nrzez wirnik 5 turbiny 4 z przeplywem równiez w kierunku osiowym, z którego imalem na drugim koncu jest po¬ laczone za pomoca sprzegla urzadzenie 6, zuzywajace energie. Powietrze doplywa do sprezarki wlotem 7 i wyplywk z niej wylo¬ tem 8. Miedzy wylotem 8 sprezarki i wlo¬ tem 9 tujnbiny 4 znajduje sie wymiennica ciepla 10, dzialajaca na zasadzie przeoiw- pradu. Z wylotem 11 turbiny jest polaczo- - 2 -ny przewód okrezny 13, regulowany za po¬ moca klapy obrotowej 12, oraz przewód 15, regulowany za pomoca podobnej klapy obrotowej 14. Przewód 15 jest polaczony z odgalezieniem 17, regulowanym równiez klapa obrotowa 16, które laczy sie z prze¬ strzenia 19 generatora 18 do spalania np. stalego paliwa. Przewód 15 prowadzi pod ruszt 20 generatora. Przewód okrezny 13 i przestrzen 19 tego generatora lacza sie we wspólny przewód 21, doprowadzajacy do wymiennicy ciepla 10, przez której wlot 22 gaz doplywa do wymiennicy. Wyply¬ wajacy z wymiennicy ciepla gaz przeply¬ wa kanalem 23, w którym znajduje sie wieitrznik 25, napedzany silnikiem elek¬ trycznym 24. W szybie 27 generatora 18 znajduje sie stale paliwo, doprowadzane przez wsyp z pokrywa 29 i zawór 28.Sposób dzialania urzadzenia jest naste¬ pujacy. Powietrze atmosferyczne doplywa do sprezarki wlotem 7 i odplywa z niej po sprezeniu jedno, piecio lub osmiokrotnym przez wylot 8. Powietrze przeplywa dalej przez przeciwpradowa wymiennice ciepla 10, w której kosztem ciepla spalin z gene¬ ratora znacznie sie ogrzewa, np. do tem¬ peratury 450°—900°C, doplywajac w kon¬ cu wlotem 9 do turbiny 4. Podczas rozpre¬ zania sie powietrza w turbinie cisnienie je¬ go maleje prawie do cisnienia, utrzymuja¬ cego sie przy wlocie do sprezarki, przy czym w tym czasie jest wytwarzana pra¬ ca. Powietrze, wyplywajace z turbiny wy¬ lotem 11, przeplywa przewodem 15 wzgle¬ dnie przewodem okreznym 13 czesciowo do generatora 18, a czesciowo do przewodu 21, laczacego sie bezposrednio z wymiewnica ciepla. Powietrze, doplywajace do genera¬ tora, powoduje spalanie, ogrzewa sie, przy czym w razie potrzeby spalanie rozprze¬ strzenia sie do przestrzeni 19 przy pomo¬ cy wtórnego powietrza, doprowadzanego odgalezieniem 17. Po wyjsciu z generatora wysoko ogrzane produkty spalania zostaja zmieszane z powietrzem, przeplywajacym przewodem okreznym 13, w celu zaleznego od potrzeby regulowania wysokosci tem¬ peratury ich strumienia, ogrzewajacego wy¬ miennice ciepla 10 i oddajacego przy tym mozliwie calkowicie swe cieplo temu wy¬ soko sprezonemu powietrzu dolotowemu turbiny. Wietrznik 25 powoduje pewne podcisnienie w przewodzie 21 wzglednie w generatorze 18, wobec czego przy zasi¬ laniu go gorace gazy nie moga odplywac i dzieki temu zasilanie generatora jest bez¬ pieczne. Klapy obrotowe 12, 14 i 16 sluza do regulowania ilosci przeplywajacego po¬ szczególnymi przewodami powietrza.Za pomoca opisanego urzadzenia moze byc przeprowadzony sposób pracy (turbiny, wedlug którego paliwo jest calkowicie spa¬ lane za turbina.Wietrznik 25 moze byc napedzany za¬ miast specjalnym silnikiem elektrycznym w kazdy inny dowolny sposób, np. bezpo¬ srednio od walu turbinowego lub za pomo¬ ca oddzielnej turbiny.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2a i 2b spalanie odbywa sie nie tylko za turbina, lecz takze w turbinie przed i pod¬ czas rozprezania, przy czym turbina jest w tym celu zaopatrzona w dodatkowe przestrzenie spalania z wlasnym zasilaniem paliwem. W tym urzadzeniu z wylotem 54 sprezarki 53, napedzanej za pomoca tur¬ biny 52, jest polaczona wymiennica ciepla 55, dzialajaca w przeciwpradzie, po prze¬ plywie której sprezone powietrze doplywa przewodem 56 do turbiny. Gaz, odplywaja¬ cy z turbiny przewodem 57, doplywa prze¬ wodem 59 do generatora 60, przystosowa¬ nego w przedstawionym przykladzie wy¬ konania do czesciowego spalania paliwa scalego tak, iz w piecu tym paliwo zostaje zgazowane lub destylowane, przy czym piec ten umozliwia takze odprowadzanie powstajacych w ten sposób produktów nie¬ zupelnego spalania. W przedstawionym przykladzie wykonania powietrze, doply¬ wajace do generatora 60 otworami 61, prze- - 3 -plywa czesciowo clo góry, przy czym czesc paliwa spala sie w Henie powietrza. Gazy, wyplywajace z szybu 62 generatora do przestrzeni 63, zostajja calkowicie spalone za pomoca powietrza wtórnego, doplywa¬ jacego przewodem 64, r przeplywaja prze¬ wodem 65 do wymiennicy ciepla 55, a wreszcie po przeplywie wymiennicy ciepla kanalem 66 na zewnatrz. Ze wzgledu na przeplywajaca w ten sposób czesc czynni¬ ka roboczego, powyzszy sposób dzialania odpowiada w zasadzie opisanemu wedlug fig. 1. Druga czesc czynnika roboczego jest w tym przypadku tak traktowana, ze wsku¬ tek tego otrzymuje sie 'Wtórne paliwo, któ¬ re moze byc doprowadzone z powrotem do turbiny i w niej spalone. Ta druga czesc czynnika roboczego z zawartym w nim swiezym powietrzem, doplywajac otwora¬ mi 61, przeplywa w generatorze ku dolo¬ wi, przy czym czesc paliwa zostaje zga- zowana. Powstajacy'w ten sposób gaz ja¬ ko produkt niezupelnego spalania paliwa odplywa z generatora przewodem 67 pod rusztem. Filtr 102 (fig. 2b) sluzy do usu¬ wania zanieczyszczen, zawartych w gazie.Gaz przeplywa przewodem 103 wzglednie 104 do wlaczonej na drodze przeplywu przeiciwpradowej wymiennicy ciepla 68 wzgledinie 105, w której oddaije swe cieplo sprezanemu czynnikowi roboczemu. Prze¬ wód 106, odgaleziony od wylotu 54 spre¬ zarki 53, laczy sie z doplywowym przewo¬ dem 1Ó7 wymiennicy ciepla 105, zas prze¬ wód 108 tej wymiennicy doprowadza pod¬ grzane powietrze poprzez przewód ruro¬ wy 56 do strumienia powietrza, wplywaja¬ cego jdo turbiny. Gdy klapa obrotowa 110 w przewodzie 103 jest calkowicie zamknie¬ ta, a 116 otwarta, gaz, doplywajacy prze¬ wodem 67, przeplywa calkowicie przez wy- miemniice ciepla 105 i ochladza sie w niej prawie do koncowej temperatury powie- trza, opuszczajacego sprezarke, po czym przy tej temperaturze przeplywa przewo¬ dem 119 do wlaczonej szeregowo z wy- mienniica 105 w kierunku przeplywu gazu wymietinicy 68, w której, jak tez w znaj¬ dujacym sie za nia urzadzeniu do oczy¬ szczania i chlodzenia 111, zosta\je w dal¬ szymi ciagu ochlodzony celem oczyszczenia.Chlodnica 111 jest zasilana woda chlodza¬ ca przewodem 112, która odplywa przewo¬ dem 113. Po przeplywie chlodnicy gaz do¬ plywa przewodem 114 do napedzanej za pomoca silnika elektrycznego 71, lub ewen¬ tualnie bezposrednio od turbiny, sprezarki 70, w której cisnienie tego gaziu zostaje .podwyzszone do warunków, odpowiadaja¬ cych przebiegowi roboczemu turbiny 52, gdy gaz ten jest do niej doprowadzany.Gaz, odplywajacy ze sprezarki 70, ogrze¬ wa sie ponownie podczas przeplywu w przieciwpradzie wymiennicy ciepla 68 i do¬ plywa odgalezieniami 73, 73' przewodu 72 do przestrzeni spalania, znajdujacych sie przed turbina wzglednie miedzy jej stop^ niami. W przedstawionym przykladzie wy¬ konania przed turbina oraz za pewna jej czescia znajduja sie komory spalania 48 i 49, z którymi ^a polaczone palniki 50 wzglednie 51, doprowadzajace paliwo. Ko¬ mory spalania sa tak wykonane, ze do nich doplywa czesc czynnika roboczego turbiny i w tym czynniku spala sie doprowadzone do niego paliwo. Spalanie moze sie odby¬ wac takze w samej turbinie, a nawet moz¬ liwe jest, ze bedzie ono ukonczone dopie¬ ro po przdbyciu turbiny, wskutek czego osiaga sie w turbinie rozprezanie, polaczo¬ ne z doplywem ciepla. Klapy obrotowe 110 i 116 sltuza do regulowania ilosci gazu, przeplywajacego przewodem 67 z genera¬ tora przez wymiennice ciepla 105, zas do regulowania ilosci sprezonego powietrza, przeplywajacego przez wymiennice ciepla, sluzy Iclapa Obrotowa 109.Przewodem 59, odgalezionym od prze¬ wodu 57, i laczacym sie z niin przewodem 74 przeplywa czesc gazu, w celu zmniejt- szenia strat ciepla generatora, do jego pla¬ szcza 75 i laczy sie przewodem 76 ze stru- - i -mieniem gazu w przewodzie 65. Z przewo¬ dem 57 jest polaczony przewód okrezny 77, w którym doplywajaca do generatora czesc czynnika roboczego moze byc regu¬ lowana za pomoca klap obrotowych 78 i 79 odpowiednio do obciazenia turbiny. Klapa obrotowa 80 sluzy do regulowania ilosci dodawanego powietrza -wtórnego, a klapa 81 do regulowania ilosci gazu, przeplywa¬ jacego pnzez plaszcz generatora. Paliwo do¬ prowadza sie przez wsyp 84, zaopatrzony w pokrywe 82 i zawór 83. Obsluga gene¬ ratora jest znacznie ulatwiona dzieki te¬ mu, ze nieutrzymuje sie w nim nadcisnie¬ nia, poniewaz napedzany za pomoca sil¬ nika elektrycznego 85 lub w inny sposób wiietrznik 86 powoduje dzialanie ssace.By zapobiec nadmiernemu ogrzaniu ga¬ zu, przeplywajacego przez generator 60, nalezy (doprowadzac do generatora wode wagledtnie paUe wodna. Do tego sluzy we- zownica 117, umieszczona w przewodzie do przeplywu gazu rozprezonego, która moze byc takze umieszczona w innym miejscu.Wezownica grzejna moze byc wykonana ró¬ wniez jako zwykly zbiornik grzejny, które¬ go przestrzen parowa jeist polaczona z prze- wodiem 118, za pomoca którego para jest dodawana do powietrza, doplywajacego do otworów 61 igeneratora, W ten sposób do¬ prowadzana para wodna rozklada sie w przestrzeni spalania, obnizajac temperatu¬ re. Cziesc powstajacego gazu moze byc spa¬ lana w przestrzeni 63 przed1 wymiennica ciepla 55, zas druga czesc, przeplywajaca przewodlem 67, jest spalana w turbinie we¬ dlug powyzej opisanego sposobu.Opisane urzadzenie mozna napedzac takze w ten sposób, ze sprezone powietrze do przewodu doplywowego 107 wymienni- cy ciepla 105, odbierajacej cieplo z gazu palnego, odplywajacego z generatora, nie czerpie sie z pitzewodu 106, lecz przewód 107 jest polaczony przy zamknietym od¬ galezieniu 106 z przewodem 120. W tym przypadku do wymiennicy 105 doplywa przewodiem 120 powieftrze, przeplywajace przez wymiennice 55, to znaczy znacznie ogrzane, wskutek czego temperatura gazu sprezonego, doplywajacego wzglednie od- plywajaoeigo z wymiennicy 68} bedzie zna¬ cznie wyzsza. To postepowanie moze byc korzystniejsze odnosnie do spalania gazu i w tym celu reguhrje sie ilosc powietrza sprezonego, przeplywajacego przez wy¬ miennice 105, za pomoca klapy obrotowej 124. Mozna jednak takze regulowac tem¬ perature odplywajaoego z wymiennicy 68 przewodem 72 gazu palnego przez nasta¬ wianie Map obrotowych 110 wzglednie 116.Opisane urzadzenie moze byc tak wykonar ne wzglednie napedzani, iz przewód 65 moze byc calkowicie zamkniety za pomoca klapy obrotowej 115 lub w inny sposób, wskutek czego z generatora 60 odprowa¬ dza sie tylko gazowe paliwo. W tym przy¬ padku sposób wedlug wynalazku przepro¬ wadza sie tak, ze spalanie rozprzestrzenila sie z turbiny do przewodów 57 i 77, cze¬ sciowo takze do wymiennicy ciepla, wsku¬ tek czego spalanie jest takze wtedy ukon¬ czone w kazdym razie za turbina. Jest to wskazane, gdyz w takim przypadku, gdy sprawnosc ma byc przez postepujace spa¬ lanie dalsze w turbinie powiekszoha, do¬ kladne ukonczenie spalania przed wylotem turbiny nie musi byc przestrzegane; cieplo spalania, powstajace za turbina, nie jest przy tym tracone, poniewaz jest przeno¬ szone w wymiennicy na swieze sprezone powietrze. W tym samym celu jest szcze¬ gólnie .wskazane w tym przypadku dopro¬ wadzac pare wodna do strefy gazowania w sposób, znany w generatorach gazowych.Jest to sluszne w niniejszym przypadku, poniewaz powietrze doplywajace posiada wysoka temperature, wynoszaca okolo 350—500°C, wobec czego trzeba koniecz¬ nie zapobiegac nadmiernemu, ogrzaniu ge¬ neratora. Gdy z odplywajacych z genera¬ tora 60 przewodem 67 palnych gazów wy¬ dzielaja sie w wymiennicy 105 wzglednie - 5 -68 wskutek ochladzania ciekle palne sub¬ stancje, mozna je odprowadzac rura 121 wzglednie 122 przy pomocy pompy 123 do¬ wolnego rodzaju. Otrzymane w ten sposób paliwo mozna doprowadzac do komory spalania 48 wzglednie 49 i tam je spalac.Opisane urzadzenie sluzy do wykony¬ wania tej odmiany sposobu pracy wedlug wynalazku, wedlug której w znajdujacym sie za turbina i przynajmniej przez czesc czynnika roboczego przeplywanym genera¬ torze spala sie czesc paliwa, z drugiej zas czesci paliwa wytworzony przez zgazowa- nie, destylacje, krakowanie itd. gaz palny wzglednie paliwo doprowadzany jest przed turbine wzglednie miedzy jej stopnie, albo do oddzielnych komór spalania, gdzie od¬ bywa sie ostateczne spalanie. Przez takie doprowadzanie do turbiny paliwa, powsta¬ jacego w generatorze wskutek destylacji, zgazowywariia itd., mozna w niej osiagnac rozprezanie, .polaczone z doprowadzaniem ciepla.Z wielu wzgledów korzystne doprowa¬ dzanie ciepla podczas rozprezania, prze¬ biegajacego w turbinie, mozna przez odpo¬ wiednie uksztaltowanie przestrzeni spala¬ nia wzglednie przez odpowiednie doprowa¬ dzanie paliwa osiagnac latwo dalsze spala¬ nie podczas przeplywu turbiny. Ze wzgle¬ du jednak ma to, ze przeplyw przez turbi¬ ne odbywa sie w bardzo krótkim czasie, mianowicie okolo 1/100 sek., takie regu¬ lowanie spalania w turbinie napotykaloby na duze trudnosci. Sposób pracy wedlug wynalazku, wedlug którego spalanie mo¬ ze sie odbywac w dalszym ciagu takze po przeplywie turbiny, ulatwia znacznie prze¬ prowadzenie rozprezania, polaczonego z doprowadzaniem ciepla.Wedlug wynalazku mozna stosowac rózniace sie od generatora 60 i w inny sposób zbudowane urzadzenia destylacyj¬ ne lub do zgazowywania, dostosowywane odpowiednio do paliwa i innych warunków.Ze wzgledu na to, ze palniki 50 i 51 sa do¬ prowadzone w miejsca turbiny o róznym cisnieniu, mozna równiez zamiast jednej sprezarki 70 i wymiemnicy ciepla 68 zasto¬ sowac odpowiednio do róznych cisnien kil¬ ka sprezarek i wymiennie, pracujacych równolegle.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 sprezony gaz przeplywa ze sprezarki 88, napedzanej turbina 87, z przewodu 89 po przeplywie wymiennicy ciepla 90 w ilosci, regulowanej za pomoca klap obrotowych 91 i 92, przewodem 93 do generatora 94, w którym paliwo czesciowo sie spala, cze¬ sciowo zas zostaje zgazowane lub desty¬ lowane. Spaliny, odprowadzane z genera¬ tora, przeplywaja przewodem 95 przez filtr 125 do wlotu 96 turbiny. Z drugiej strony, wytworzone z paliwa palne produkty do¬ prowadzane sa poprzez przewód 97 i filtr 126 przewodem 98 do krócców 99 i 99', polaczonych z komorami spalania turbiny.Odplywajacy z turbiny rozprezony gaz przeplywa kanalem 100 do wlotu wymien¬ nicy ciepla 90, z której wyplywa kanalem 101. W tym przypadku nalezy równiez do¬ prowadzac pare wodna do przestrzeni spa¬ lania generatora. Do tego sluzy zbiornik 127, otaczajacy przewód 93 i zasilany rura 128, z którego para odplywa rura 129 do generatora. W tym przykladzie wykona¬ nia mozna tak wykonac urzadzenie pie¬ cowe przez zastosowanie klapy obrotowej 95' w przewodzie 95, ze dziala ono tylko ja¬ ko generator gazowy, przy czym powstaly gaz w celu osiagniecia rozprezania, pola¬ czonego z doprowadzaniem ciepla, spala sie w turbinie i czesciowo nawet po wy¬ plywie z. turbiny. W tym celu stosuje sie przed turbina przeplywany przez sprezone powietrze generator, w którym spala sie czesc paliwa, a reszta paliwa podlega zga- zowaniu lub niezupelnemu spalaniu, a po¬ wstaly gaz palny wzglednie paliwo spala¬ ny jest ostatecznie podczas przeplywu tur¬ biny, przy czym przy stosowaniu nadmia¬ ru tego gazu wzglednie paliwa spala sie on — 6 —calkowicie dopiero po przeplywie turbiny, a w pewnych przypadkach az przed do¬ plywem do wymiennicy ciepla. Takie urza¬ dzenie ma na celu, aby iz paliw, które nie moga byc bezposrednio spalane w turbi¬ nie, wytworzyc przez zgazowanie, destyla¬ cje itd. gazowe paliwa, celem osiagniecia rozprezania, polaczonego z doprowadza¬ niem ciepla w taki sposób, iz spalanie mo¬ ze odbywac sie w dalszym ciagu takze po wylocie czynnika z turbiny, to znaczy, iz za turbina nastepuje dalsze spalanie.W przykladzie wykonania wedlug fig. 4a, i 4b miedzy turbine 30 i napedzana przez nia sprezarke 31 wzglednie miedzy wylotem 32 sprezarki i wlotem 33 turbiny jest wlaczona takze w przeciwpradzie, jed¬ nakze okresowo dzialajaca wymiennica ciepla (regenerator) 34. W przedstawio¬ nym przykladzie wykonania sklada sie ta wymiennica ciepla z trzech zasobników 35, 35', 35", iz których kazdy jest na zim¬ nej stronie zaopatrzony w •rozrzadzane za¬ wory wlotowe 36, 36\ 36" i wylotowe 37, 37', 37". Wymiennica ciepla posiada na cieplej stronie równiez rozrzadzane zawo¬ ry wlotowe 39, 39', 39" i wylotowe 38, 38', 38". W przedstawionym przykladzie wykonania te zawory sa rozrzadzane za pomoca 'kciuków 40 na walach 41. Waly 41 sa uruchomiane za pomoca silnika elek¬ trycznego 42 bezposrednio lub za pomoca lancucha 43.Poszczególne zasobniki wymiennicy ciepla skladaja sie najlepiej z równoleglych do kierunku przeplywu plytek metalo¬ wych, których wzajemny odstep jest, w ce¬ lu zwiekszenia zdolnosci przenoszenia ciepla, mozliwie maly (0,1—5 mm, najle¬ piej mniejszy niz 2 mm), a które sa prze¬ dzielone prostopadle do kierunku przeply¬ wu szczelinami powietrznymi na oddziel¬ ne wiazki plytek, aby od jednej strony wy¬ miennicy (cieplej) do drugiej strony (zim¬ nej) moglo powstawac coraz mniejsze prze¬ noszenie ciepla. Mozna talkze jako zasob¬ nik ciepla zastosowac zamiast plytek me¬ talowych sita metalowe (tkanine druciana) albo inne materialy z metalu lub z innego tworzywa, np. zwiru, wypelniajace prze¬ strzenie powietrzne, a posiadajace duze powierzchnie. Do doprowadzania sprezo¬ nego powietrza do wymiennicy ciepla slu¬ zy kanal 32', polaczony z przestrzenia wstepna zaworów wlotowych 36, 36', 36", Na cieplej stronie wymiennicy ciepla gaz odplywa kanalem 44, polaczonym z prze¬ strzenia wstepna zaworów wylotowych 38, 38', 38". Z wylotem 45 turbiny jest pola¬ czony kanal 46, którym rozprezony goracy gaz z turbiny doplywa do wstepnej prze¬ strzeni zaworów wlotowych 39, 39', 39".Ochlodzony gaz odplywa z wymiennicy ciepla po przeplywie zasobników 35, 35', 35" kanalem 47, polaczonym z wstepna przestrzenia zaworów wylotowych 37, 37', 37". W przedstawionym przykladzie wy¬ konania przed i miedzy stopniami cisnie¬ nia turbiny sa umieszczone komory spala¬ nia 131 i 132 z palnikami 73 i 73' w kilku miejscach.Sposób dzialania urzadizenia jest na¬ stepujacy: sprezarka zasysa powietrze przez wlot 52 i wtlacza je po sprezeniu kanalem 32' do tego zasobnika 35 okreso¬ wo dzialajacej wymiennicy ciepla, które¬ go zawór wlotowy 36 i wylotowy 38 jest wlasnie otwarty. Wskutek tego nastepuje maly, przewaznie nieznaczny spadek cis¬ nienia, poniewaz odnosny odcinek zasob¬ nika ciepla byl poprzednio polaczony z stro¬ na niskiego cisnienia turbiny, wzglednie sprezarka musi dostarczyc do zasilania od¬ cinka takze pewnej ilosci powietrza, które po przelaczeniu na niskie cisnienie odply¬ wa niewykorzystane. Powietrze przeplywa przez izasobnik w kierunku strzalki I, ogrzewa sie i doplywa wlotem 33 do tur¬ biny. Gaz, wyplywajacy z turbiny, doply¬ wa do wymiennicy ciepla kanalem 46 i otwarte wlasnie zawory wlotowe 39, a wyplywa z niej przez jednoczesnie — 7 —otwarte zawory wylotowe 37 i kanal 47.W tym przypadku gaz przeplywa w kie¬ runku strzalki II, ochladzajac sie na chlod¬ niejszych blachach. Poszczególne zasobni¬ ki wlacza sie za pomoca rozrzadzanych za¬ worów talk, iz kierunek przeplywu jest w nich okresowo zmienny.Przy odpowiednim wykonaniu wymien- nicy ciepla mozna ogrzewac doplywajace do turbiny sprezone powietrze cieplem od¬ plywajacego z turbiny rozprezonego gazu prawie do temperatury tego gazu.W komorze spalania 131 za pomoca pal¬ ników 73 mozna doprowadzac do powie¬ trza paliwo przed wlotem do turbiny, a przy odpowiednim regulowaniu ilosci pa¬ liwa spalanie mozna uzyskac takze pod¬ czas rozprezania. Po czesciowym przeply¬ wie przez turbine nastepuje doprowadza¬ nie dalszych ilosci paliwa w komorze spa¬ lania 132 za pomoca palników 73'. Ilosc paliwa jest wedlug wynalazku zawsze tak regulowana, ze przy wylocie z turbiny spa¬ lanie nie jest jeszcze ukonczone, lecz prze¬ biega w dalszym ciagu w przestrzeni wstepnej zaworów wlotowych 39. Mozna oczywiscie zastosowana w tym ostatnim przykladzie wykon ania okresowo dziala¬ jaca wymiennice ciepla uzyc takze w urza¬ dzeniach wedlug poprzednich przykladów wykonania.W opisanych urzadzeniach wymiennica ciepla, czy to dzialajaca okresowo, czy tez nieprzerwanie, winna pracowac wydajnie przy malych stratach, gdyz tylko w tym przypadku mozna ilosc ciepla, doprowa¬ dzona do obiegu roboczego dopiero za tur¬ bina, przenosic bez dostrzegalnego pogor¬ szenia sprawnosci na sprezony swiezy czyn¬ nik roboczy. Do tego nadaje sie szczegól¬ nie w zwiazku z poprzednimi przykladami wykonania opisana, nieprzerwanie dziala¬ jaca, przeciwpradowa wymiennica ciepla, gdy wzajemny odstep dzielacych przestrze¬ nie robocze blach, oddajacych i odbieraja¬ cych cieplo, jest maly. Jesli stosuje sie okresowo dzialajaca wymienmice ciepla, nalezy celem zmniejszenia tak zwanych strat napelniania przy przelaczaniu zasob¬ ników na rózne cisnienia okreslic wzajem¬ ny odstep blach mniejszy niz 2 mm, gdyz dzieki temu przestrzen napelniana moze byc równiez mala. Celem zmniejszenia ilo¬ sci ciepla, przenikajacej z cieplej strony wymienni cy do zimnej jej strony, nalezy zasobniki tego rodzaju zaopatrzyc prosto¬ padle do kierunku przeplywu w przynaj¬ mniej piec szczelin powietrznych o szero¬ kosci okolo 3—6 mm.Opisane urzadzenia moga byc stosowa¬ ne w dowolnym polaczeniu i moga byc zmieniane w róznych szczególach. Mozna np. generatory zasilac paliwem stalym w brylach lub w stanie sproszkowanym, jalk równiez cieklym wzglednie gazowym i bu¬ dowac je odpowiednio do tych paliw. Moz¬ na równiez otrzymywane z pierwotnego paliwa paliwo wtórne, spalane przed tur¬ bina wzglednie w turbinie, wytwarzac w dowolny sposób. Dalej mozna, podobnie jak wedlug fig. 2b, stosowac na glównej drodze przeplywu czynnika roboczego kil¬ ka równolegle lub szeregowo wlaczonych wymiennie ciepla, przez które nie musza przeplywac cale ilosci gazu, wzglednie powietrza.Takie dwie wymiennice ciepla, roz¬ mieszczone równolegle, wzglednie szere¬ gowo na drodze glównego przeplywu, sa przedstawione na fig. 5 i 6, stanowiacych odmiany urzadzenia wiedlug fig. 1, wobec czego jednakowe czesci konstrukcyjne sa oznaczone tymi samymi znakami, jak na fig. 1. Wedlug fig. 5 przeprowadza sie od¬ plywajace ze sprezarki 1 sprezone powie¬ trze, jak równiez wyplywajace z turbiny 4 rozprezone powietrze w ilosciowo regulo¬ wany spo:sób przez wymiennice ciepla 10 wzglednie 10', a mianowicie przez wymien¬ nice 10 przewodami opisanymi wedlug fig. 1, zas przez wymiennice 10' za pomo¬ ca odgalezionych od wylotu 8 sprezarki — 8 —wzglednie wlotu 9 turbiny przewodów 8' wzglednie 9'. Odplywajace z wymieronilcy 10 po oddainiu swego ciepla rozprezone po¬ wietrze wyplywa kanalem 23 bezposred¬ nio na zewnatrz, izaa wymieinnica* 10' jest pod wzgledem drogi -przeplywu powietrza rozprezonego polaczona z generatorem 18 do wytwarzania gazu w sposób podobny, jak w ukladzie wedlug fig. 1, czyli w kanale 23' jest umieszczony wietrznik 25, wytwa¬ rzajacy podcisnienie. W odróznieniu od te¬ go równoleglego ukladu wymiennie ciepla sa one wedlug fig. 6 rozmieszczone szere¬ gowo, wobec czego powietrze sprezone, przeplywajace przez wymiennke ciepla 10 i "czesciowo przeprowadzane takze przez wymiennice 10", jest po polaczeniu sie z iloscia powietrza, przeplywajaca wylacz- * mie przez wymieminke 10, doprowadzane do wlotu turbiny. Czesc powietrza rozpre¬ zonego, wyplywajacego z turbiny 4, prze¬ plywa bezposrednio tylko przez wymienni¬ ce .10, druga czesc, po czesciowym prze¬ plywie przez generator 18, przeplywa naj¬ pierw przez wymieninice 10", a nastepnie po polaczeniu sie z iloscia powietrza roz¬ prezonego, przeplywajaca tylko przez wy¬ miennice 10, przeplywa jeszcze przez te ostatnia wymiennice. Wytwarzajacy po¬ trzebne podcisnienie wietrznik 25 jest w tym przypadku takze umieszczony w ka¬ nale wylotowym wymienniky ciepla 10", polaczonej bezposrednio z generatorem gazu 18.Przez taki uklad wymienink ciepla mozna osiagnac, ze tylko jedna z nich, to znaczy bezposrednio polaczona z genera¬ torem 18, jest narazona na zanieczyszcza¬ jace dzialanie produktów spalania, wobec czego konistrukcjia tej wymienniky (W wzglednie 10") musi umozliwiac jej oczysz¬ czalnie (wymiennika 10 wedlug fig. 5 nie podlega w ogóle dzialalniu spalin). W ukla¬ dzie wedlug fig. 5 i 6 wymiennika 10 po¬ siada nizsza, a wymiennika 10' wzgl. 10"— wyzsza tempenature; przez wymiennice 10" przeplywa mniejsza ilosc gaizu niz przez wymiennice 10, zas wzgledna wiel¬ kosc ilosci gazów, przeplywajacych przez poszczególne wymiennice 10, 10', jest za¬ lezna od nastawienia wolnych przeswitów klap obrotowych w przewodach gazowych.Mozna zastosowac wiecej niz dwie wy¬ miennice iciepla i na ogól w dowolnych od¬ powiednich polaczeniach.Oczywisci3 nozna stosowac równiez wymiennice dowolniej innej budowy. Talk samo mozna stosowac sprezarki wzgled¬ nie turbiny, rózniace sile od przedstawio¬ nych, wiec np. moze byc uzyta promienio¬ wo przeplywana turbina wzglednie tego ro¬ dzaju sprezaitka. Ze wzgledu na doskona¬ la sprawnosc inalezy stosowac znana spre¬ zarke, w której na kierujacych powierzch¬ niach scianelk kadluba wirnika dzialainie tarcia zostaje zmniejszone prziez odprowa¬ dzanie w strefy nizszego cisnienia przyle¬ gajacej do powierzchni scianek warstwy granicznej. Taka sprezarka jest uwidocz¬ niona na fig. 1, w której warstwa grankz- oa jest odprowadzana ikanalami 133 w ka¬ dlubie i 134 w wirniku 2 przed stopien o niniejszym cisnieniu, gdzile ta doprowar dzona ilosc gazu po doplywie do prze¬ strzeni roboczej .sprezarki otrzymuje wsku¬ tek spadku cisnienia znowu odpowiednia szybkosc przeplywu.Mozna w korzystny sposób zastosowac takze regulowanie powietrza w sprezarce przy regulowaniu wydajnosci przez dlawie¬ nie lub w inny sposób, np. prziez nastawia¬ nie lopatek. PL