Wydano 29 lutego 1944 URZAD PATENTOWY w WARSCHAU OPIS PATENTOWY Nr 32464 Paul Pleiger, Sprockhóvel KI. 59 a, 16 NKP F0i4* W/0* Pompa zwlaszcza przeponowa, napedzana powietrzem sprezonym, rozrzadzanym glównym i pomocniczym suwakiem Zgloszono 25 stycznia JD30 Idzielono 15 grudnia 1943 1'icrw szcnst wd: 25 stycznia 1:WS (Niemcy; Wynalazek niniejszy dotyczy pompy przeponowej, napedzanej, najlepiej, powie¬ trzem sprezonym, do rozrzadzania którego zastosowany jest glówny suwak plaski, któ¬ rego ruchy sa z kolei rozrzadzane za po¬ moca pomocniczego suwaka tarczowego, w zaleznosci od polozenia przepony lub tlo¬ ka pompy, W znanych pompach tego rodzaju do rozrzadzania czynnika napedzajaacego uzy¬ wa sie suwaka tlokowego, który jest badz doszlifowany do tulei, w której sie poru¬ sza, tak iz uszczelnienie stanowi scisle sty¬ kanie sie ze soba powierzchni metalowych, badz tez jest wyposazony w pierscienie uszczelniajace. Konstrukcje te sa niezupel¬ nie pewne w dzialaniu, gdy pompy sa na¬ pedzane powietrzem sprezonym, zawiera¬ jacym zwykle kurz lub male cialka obce, których nie mozna, jak to wykazuja do¬ swiadczenia, calkowicie usunac z powie¬ trza nawet za pomoca filtrów lub sit.Te niedogodnosci znanych pomp usuwa sie dzieki temu, ze rozrzad pompy usku¬ tecznia sie za pomoca glównego suwaka plaskiego, który znajduje sie w komorze, stale napelnionej czynnikiem napedzaja¬ cym, i jest polaczony przesuwnie z draz¬ kiem, zakonczonym obustronnie tlokami, zaopatrzonymi w mankiety uszczelniajace i prowadzonymi w gladkich tulejach. W celu przesuwania glównego suwaka tlok wiiekszy jest poddawany za posrednictwem pomocniczego suwaka tarczowego dzialaniuczynnika napedzajacego lub powietrza atmosferycznego. Wskutek przesuwnego polaczenia glównego suwaka z drazkiem, cialka obce lub kurz, osiadajace na pla¬ skiej gladzi suwakowej, moga z miej byc stosunkowo szybko i latwo zsuniete, zapo¬ biegajac wyzej opisanym wadom wspom¬ nianych rozrzadów pomp.Zawieranie przez powietrze sprezone, stosowane do napedu pompy, pewnej ilosci kurzu i cial obcych uwzglednia wedlug wy¬ nalazku niniejszego równiez konstrukcja pomocniczego suwaka tarczowego, sluzace¬ go do rozrzadzania ruchów glównego su¬ waka plaskiego przez elastyczne dociska- nJie go za pomoca sprezyny do gladzi su¬ wakowej.Przez zastosowanie mankietów uszczel¬ niajacych, prostych w budowie i malo wrazliwych na zanieczyszczenie powietrza, unika sie tych niedogodnosci, jakie moga ujawniac sie przy uzyciu suwaków iloko- wych, doszlifowanych w celu uszczelnie¬ nia przez scisle stykanie sie powierzchni metalowych ze soba lub zaopatrzonych w uszczelniajace pierscienie tlokowe.Glówny suwak plaski, zastosowany do rozrzadu napedzajacego powietrza sprezo¬ nego, jest malo wrazliwy na zanieczyszcze¬ nia powietrza, gdyz jest tak uksztaltowa¬ ny, ze moze nieco unosic sie nad gladzia suwakowa, dzieki czemu wyposazone wen pompy nadaja sie szczególnie do pracy w niesprzyjajacych warunkach, np. w gór¬ nictwie.Na rysunku uwidoczniony jest jeden z przykladów wykonania przedmiotu wy¬ nalazku. Fijg. 1 przedstawia pionowy prze¬ krój podluzny pompy, fig. 2 — przekrój poziomy pompy wedlug linii //—II na fig. 1, a fig. 3 i 4 wyjasniaja schematycz¬ nie wspóldzialanie suwaka plaskiego i su¬ waka tarczowego w zaleznosci od poloze¬ nia przepony pompy.Cyfra 1 oznacza czesc górna oslony pompy, zawierajaca kulowy zawór tlocz¬ ny 2, a cyfra 3 — czesc dolna oslony, za¬ wierajaca kulowe zawory ssawcze 4. Po¬ miedzy kolnierzami obydwóch tych czesci oslony umocowana jest przepona elastycz¬ na 5, która oddziela przestrzen powietrz¬ na 6, znajdujaca sie nad przepona i laczo¬ na na przemian ze zródlem powietrza spre¬ zonego oraz z powietrzem atmosferycznym, od przestrzeni, wypelnionej ciecza.Drazek 9, przechodzacy na wylot przez przestrzen, wypelniona powietrzem, krótko przed koncem ssawczego wzglednie tlocz¬ nego ruchu przepony, zostaje przesuniety za pomoca plytki zaciskowej 7 lub kolnie¬ rzem tulei 8, pomiedzy którymi jest umo¬ cowana przepona, powodujac obrót pomoc¬ niczego suwaka tarczowego 13. Tuleja 8 jest na swym dolnym koncu zamknieta gru¬ bym dnem i prowadzona jest w nierucho¬ mej tulei 10, wykonanej w dnie dolnej oslo¬ ny pompy. Tuleja 10 jest Otoczona spre¬ zyna srubowa 11, której jeden koniec opie¬ ra sie na dnie oslony pompy, a drugi ci¬ snie na przepone za posrednictwem kol¬ nierza tulei 8. Drazek 9 nie jest polaczony sztywno z przepona. Kiedy przepona pod naciskiem sprezonego powietrza wygina sie ku dolowi, plytka zaciskowa 7 dopiero przed samym koncem tego ruchu przepo¬ ny styka sie z odsada 12 drazka 9 i pocia¬ ga go przez to w dól, podczas gdy przy wyginaniu sie przepony w kierunku od¬ wrotnym dno tulefi 8 równiez dopiero przed koncem swego ruchu zetknie sie z odsa¬ da 12 drazka, popychajac go do góry. Dra¬ zek 9 wykonywa wiec swe ruchy tylko Wte¬ dy, gdy przepona zbliza sie do swych po¬ lozen krancowych. Jest on osadzony z nie¬ wielkim luzem w gniezdzie górnej czesci oslony pompy i zaopatrzony u góry w ze¬ batke, wspólpracujaca z pomocniczym su¬ wakiem tarczowym 13, rozrzadzajacym ru¬ chy glównego suwaka plaskiego 14 w za¬ leznosci od polozenia przepony. Glówny narzad, rozrzadzajacy napedzajace powie¬ trze sprezone, stanowi suwak plaski 14, wy- — 2 -konany w postaci suwaka muszlowego i umieszczony w komorze suwakowej 15 czesci górnej oslony pompy. Suwak ten jest wyposazony od góry wzdluz boków w pio¬ nowe nasadki 16, za pomoca których jest on sprzezony z mechanizmem, sluzacym do przesuwania go ruchem zwrotnym. Mecha¬ nizm ten zawiera drazek 17, przeprowa¬ dzony luzno i poziomo pomiedzy nasad¬ kami 16. Kolnierze 18 tego drazka przyle¬ gaja od zewnatrz do odnosnych nasadek suwaka i zapewniaja przez to zabieranie suwaka przez drazek podczas przesuwania sie tego drazka; z drugiej zas strony za¬ pewniaja suwakowi pewna swobode poru¬ szania sie w kierunku prostopadlym do po¬ ziomej gladzi suwakowej. Na koncach drazka 17 umieszczone sa dwa tloki 19 i 21 róznej srednicy, zaopatrzone z obydwóch stron w mankiety uszczelniajace. Tloki te przesuwaja sie w tulejach, których scianki nie posiadaja zadnych przerw lub kana¬ lów. Powierzchnie robocze tloków, skiero¬ wane ku suwakowi plaskiemu, sa wysta¬ wione na dzialanie cisnienia powietrza spre¬ zonego, wypelniajacego stale komore su¬ wakowa 15. Odwrócona od suwaka ze¬ wnetrzna powierzchnia robocza tloka mniejszego 19 jest wystawiona na stale dzialanie powietrza atmosferycznego po¬ przez otwór 20 oslony suwaka, a odpowied¬ nia zewnetrzna powierzchnia robocza tlo¬ ka wiekszego 21, jest wystawiana na prze¬ mian — w zaleznosci od polozenia prze¬ pony pompy — na dzialanie napedowego powietrza sprezonego wzglednie powietrza atmosferycznego. Rozrzad ruchów glówne¬ go suwaka plaskiego 14 za pomoca pomo¬ cniczego suwaka tarczowego 13 ujawniony jest najbardziej pogladowo w schematycz¬ nym przedstawieniu na fig. 3 i 4 w zwiaz¬ ku z pozostalymi figurami rysunku. Z fig. 3 (suw ssawczy) wynika, ze gdy glówny su¬ wak plaski 14 znajduje sie w polozeniu krancowym, przy którym na zewnetrzna powierzchnie robocza tloka wiekszego 21 dziala powietrze sprezone, glówny suwak plaski laczy dwa kanaly 22 i 23, których wyioLy znajduja sie w gladzi suwakowej.Kanal 22 prowadzi do kanalu wypustowe- go, a kanal 23 —; do przestrzeni 6 po¬ wietrznej pompy ponad przepona. Kanal 23 jest tak umieszczony i posiada takie wy¬ miary, ze przestrzen szkodliwa pompy jest bardzo mala. W tym okresie dzialania pompy przepona podnosi sie do góry pod dzialaniem sprezyny 11 i powietrze spre¬ zone wyplywa z pompy poprzez glówny suwak plaski na zewnatrz. Jednoczesnie powietrze sprezone, stale doprowadzane do komory suwakowej 15 przez kurek 24 i ka¬ nal 25, plynie przez kanal 26, wydrazenie lukowe 27 pomocniczego suwaka tarczowe¬ go 13, wyciete na cwierc obwodu, oraz przez kanal 28 i wywiera nacisk na ze¬ wnetrzna powierzchnie robocza wiekszego tloka 21, utrzymujac glówny suwak plaski w polozeniu krancowym, uwidocznionym na fig. 3.Pod koniec podnoszenia sie przepony pociaga ona ze soba drazek 9 i przekreca pomocniczy suwak tarczowy 13 w drugie polozenie krancowe, uwidocznione na fig. 4.Wskutek tego kanal 28 zostaje polaczony poprzez wydrazenia lukowe 27 pomocni¬ czego suwaka tarczowego 13 i kanal 32 z kanalem 22, to jest z powietrzem atmo¬ sferycznym.Powietrze sprezone, które oddzialywa¬ lo na zewnetrzna powierzchnie robocza tlo¬ ka wiekszego 21, uchodzi na zewnatrz, a tlok 21 wraz z glównym suwakiem pla¬ skim 14 przesuwa sie w przeciwne polo¬ zenie krancowe wskutek nacisku powietrza sprezonego od wewnatrz komory suwako¬ wej 15 na wieksza w porównaniu z tlokiem 19 powierzchnie robocza tego tloka 21.W drugim polozeniu krancowym glównego suwaka plaskiego 14 kanal 22 jest zaslo¬ niety, a powietrze sprezone z komory su¬ wakowej 15 plynie kanalem 23, nie zaslo¬ nietym juz suwakiem, do przestrzeni po- — 3 —wietrznej 6, powodujac ruch tloczny prze¬ pony pompy.W króccu tlocznym 29 górnej czesci oslony pompy umieszczona jest dysza 20, zasilana poprzez kurek 31 powietrzem sprezonym z kanalu 25, która wtlacza je do przetlaczanej cieczy. Przez to zmniej¬ sza sie ciezar wlasciwy cieczy w przewo¬ dzie tlocznym, tak iz osiaga sie dzieki te¬ mu pewne zwiekszenie wysokosci tlocze¬ nia cieczy w porównaniu z teoretyczna wy¬ sokoscia hydrostatyczna. PL