Wynalazek dotyczy zabezpieczaj acej sie -samoczynnie nakretki, zaopatrzonej w odpowiednim gniezdzie w zlobki ryglujace i w .siegajaca w te zlobki ryglujaca spre¬ zyne w ksztalcie litery S wzglednie Z, wpuszczona srodkowym swym trzonem w osiowa sziczieline sworznia srubowego.Wynalazek ma na celu wykonanie samo¬ czynnie zabezpieczajacej sie od obluzowa¬ nia nakretki o nienaruszonym gwincie, a niezawodnej w dzialaniu nawet przy cze¬ stym wyjmowaniu sworznia. W porówna¬ niu z nakretkami znanymi o zabezpieczeniu ciernym nakretka niniejsza zapewnia sku¬ teczniejsze zabezpieczenie zesrubowania.W mysl wynalazku zadanie to rozwia¬ zuje sie w ten sposób, ze we wspomnia¬ nych na wstepie nakretkach sprezyna ry¬ glujaca posiada na ramionach koncowych, wygietych w bok, wystepy, np. karby, któ¬ re przy nasriibowywaniu nakretki przesliz¬ guja sie iz niewielkim tarciem po zlobkach ryglujacych, a przy odkrecaniu nakretki zakleszczaja sie w zlobkach ryglujacych z silnym tarciem wskutek rozprezania sie ramion.Rysunek uwidoczna kilka przykladów, wykonania przedmiotu wynalazku, a mia¬ nowicie fig. 1 przedstawia czesc sworznia srubowego z koncem nagwintowanym, fig. 2 — nakretke przynitowywana wedlug wy¬ nalazku w przekroju, fig. 3 — przekrój wzdluz linii a—b na fig. 2, fig. 4 — inna odmiane wykonania samozabezpieczalne j nakretki w przekroju osiowym, fig. 5 — widok perspektywiczny sprezyny rygluja-cej wedlug fig. 4, fig. 6 — widok wklada¬ nego do nakretki pierscienia ze zlobkami zaciskowymi i trzecia odmiane wykonania sprezyny, fig. 7 — przekrój osiowy nakret¬ ki z narzadami ryglujacymi wedlug fig. 6, fig. 8 — widok z góry czesci sprezyny ry¬ glujacej z czesciowym widokiem paska fa¬ listego, wytwarzajacego zlobki ryglujace i fig. 9 — przekrój osiowy nakretki z na¬ rzadami ryglujacymi wedlug fig. 8.Wyposazony w dowolna glówke swo- rzen srubowy 1 posiada, we wszystkich od¬ mianach wykonania, na zaopatrzonym w gwint koncu wykrój osiowy 2. W przykla¬ dzie wykonania wedlug fig. 2 i 3 nakretka przynitowywana posiada w gniezdzie 4 po¬ za gwintem rozmieszczone wzdluz obwodu zlobki ryglujace 5, w które zapada swymi koncami sprezyna zabezpieczajaca 6, 7 o ksztalcie — dla gwintu prawego litery S, a dla gwintu lewego — litery Z; konce te posiadaja karby 8, siegajace w owe zlobki i znajdujace sie mozliwie daleko od srod¬ ka trzonu 6 sprezyny, najlepiej na jej ra¬ mionach 7, odgietych zawsze w kierunku przeciwnym kierunkowi obrotu sworznia.Sprezyna 6 wykonana jest ze stali albo sprezystego drutu mosieznego o przekroju najlepiej okraglym i osadzona swym trzo¬ nem w wykroju osiowym.Zabezpieczajace dzialanie nakretki przy- nitowywanej wedlug wynalazku polega na tym, ze przy obrocie sworznia sprezyna za¬ bezpieczajaca pod wplywem naciskajacego ja sworznia srubowego nieco ugina sie po¬ srodku, az trzon 6 wpadnie w osiowy wy¬ krój 2. Przy dalszym obrocie sworznia ra¬ miona 7 sprezyny 6 swymi karbami 8 sliz¬ gaja sie luzno z nieznacznym tarciem w zlobkach 5. Dlugosc sworznia / i glebokosc wykroju 2 sa przy tym tak dobrane, ze mozna go wkrecac w nakretke tylko na pewna okreslona dlugosc, aby zapobiec wylamaniu sprezyny zabezpieczajacej.Wkrecanie sworznia zachodzi ze slabym tarciem, albowiem w kierunku obrotu (strzalka a) karby 8 z latwoscia przesliz¬ guja sie wzdluz zlobków ryglujacych, na¬ tomiast przy próbie odkrecania sworznia / powstaje silne zaryglowanie, albowiem w tym przypadku karby 8 zakleszczaja sie w zlobkach ze znacznym tarciem, które aczkolwiek wspomagane rozpieraniem ra¬ mion 7, moze byc jednak pokonane zwyk¬ lym kluczem wzglednie innym narzedziem, zas samoczynne obluznienie nakretki jest wykluczone.W nakretkach z metalu lekkiego lub in¬ nych miekkich materialów zlobki rygluja¬ ce moga byc wykonane w oddzielnym pierscieniu z materialu twardszego, umo¬ cowanym w nakretce nieobrotowo, dla uzy¬ skania wiekszej wytrzymalosci zlobków na scieranie.Aby mozliwie nie oslabiac scianek na¬ kretki przy stosowaniu ryglowania wedlug wynalazku wzgledem nakretki szesciokat¬ nej przy poslugiwaniu sie silniejszymi sprezynami wedlug fig. 4 i 5, zlobki ryglu¬ jace 5 wykonane sa promieniowo w kadlu¬ bie nakretki po stronie dolnej gniazda 4 lub we wstawionym w nie i unieruchomio¬ nym pierscieniu. W tym przypadku kar¬ by 8 ramion 7 sa wygiete osiowo. Celem zapewnienia dociskania sie karbów 8 do zlobków 5, ramiona 7 sprezyny sa wzgle¬ dem kierunku sruby a poza karbami 8 wy¬ giete srubowo wskutek czego wydluzone ramiona 7a wciskaja sprezyscie karby 8 w zlobki 5. Najlepiej uksztaltowac karby 8 tak (dotyczy to równiez innych odmian wykonania), aby nie dosiegaly one dna zlobków 5, wobec czego nawet po starciu sie boków zlobków moga zapadac karby w nie glebiej. Gniazdo 4 moze byc wyko¬ nane na pewnej okreslonej wysokosci na¬ kretki i zaopatrzone u góry w wykrój, aby sprezyne ryglujaca 6 mozna bylo wprowa¬ dzic do gniazda w polozniu skosnym. Dlu¬ gosc srubowych ramion 7a moze byc do¬ wolna i zalezy od grubosci sprezyny i gle¬ bokosci gniazda 4. Najlepiej, gdy srubowe — 2 —ramiona 7a przebiegaja po luku okolo 180°.Dzialanie zabezpieczajace nakretki wedlug fig. 4 i 5 nie rózni sie w zasadzie od dzia¬ lania nakretki' wedlug fig, 2 i 3, tjj. przy wkrecaniu sworznia 1 w nakretke w kie¬ runku .strzalki 3 kadby 8 przeslizguja sie po zlobkach ryglujacych, natomiast przy odkrecaniu sworznia 1 ramiona 7a rozchy¬ laja sie na zewnatrz, przyciskajac karby 8, przy czym nalezy je dopiero wyciagac na zewnatrz, przezwyciezajac sile rozpieraja¬ ca. Dzieki rozchylaniu sie ramion 7a po¬ wstaje dodatkowe silne tarcie pomiedzy tymi ramionami i scianka gniazda 4, które utrudnia obluzowanie sie nakretki.Do zwiekszenia wytrzymalosci sprezy¬ ny i momentu hamowania sworznia sluzy odmiana, uwidoczniona na fig. 6 i 7, wed¬ lug której sprezyna ryglujaca wykonana jest w postaci pelnego pierscienia sprezy¬ stego 6a, zaopatrzonego w przechodzacy przez srodek i sprezynujacy w kierunku osiowym mostek 6, który przy wkrecaniu sworznia 1 zapada w wykrój 2, pociagajac ze soba sprezysty pierscien 6a. Promienio¬ we zlobki ryglujace 5 wykonane sa w pier¬ scieniu 9, wpuszczonym nieruchomo w gniazdo 4. Cdem uzyskania zaryglowania sworznia 1 sprezysty pierscien 6a zaopa¬ trzony jesit znowu w dwa zeby ryglujace 8, które w odniesieniu do kierunku wkreca¬ nia (strzalka a) osadzone sa mozliwie da¬ leko od punktów oparcia mostku 6; opar¬ cie to jest oznaczone liniami kreskowany¬ mi, przy czym dlugie ramiona 7 odpowia¬ daja ramionom 7a sprezyny w ksztalcie li¬ tery S wedlug fig. 2—5. Po wkreceniu sworznia 1 w kierunku strzalki a i uniesie¬ niu mostku 6 mostek ten nastepnie zapada w wykrój 2 sworznia, zeby 8a i 86 zostaja polaczone lukowymi ramionami 7 zi most¬ kiem 6; te ramiona 7 rozginaja sie przy unoszeniu sprezystego pierscienia 6a (strzalka a) z sila dostateczna do przesu¬ wania zebów 8 po zlobkach 5. Przy odkre¬ caniu nakretki (strzalka 6) powstaje ha¬ mujaca sila tarcia, gdyz wówczas ramio¬ na 7 zostaja wygiete na zewnatrz, silnie przylegajac do zlobków 5 i zakleszczajac sie w ten sposób. I tu zatym nalezy przy luzowaniu sworznia uzyc znowu znacznie wiekszej sily, niz przy wkrecaniu sworz¬ nia 1, co mozna uskutecznic za pomoca zwyklego klucza lub innego odpowiedniego narzedzia. Dizieki zamknietej pierscienio¬ wej budowie sprezyny ryglujacej 6, 6a wytrzymalosc tej sprezyny znacznie wzra¬ sta w porównaniu z przykladami opisany¬ mi powyzej.Pierscieniowa sprezyne 6a wedlug fig. 6 mozna równiez zgodnie z fig. 8 i 9 za¬ opatrzyc w skierowane osiowo zeby 8, przy czym opiera sie ona o dno gniazda 4. W tym przypadku mostek 6 zastepuje dwa srednicowo-przecrwlegle sprezyste w kie¬ runku osiowym jezyczki lOa i lOb, przy czym zlobki ryglujace 5 biegna znowu pro¬ mieniowo, a utworzone sa one w falistym sprezystym pasku 9\ biegnacym ponad sprezyna 6a. Falisty pasek ten z cienkiej blachy stalowej porusfza sie w kierunku osiowym sprezyscie i swobodnie i zazebia sie z górnymi ostrzami bocznymi 11, które przy zwijaniu sie pierscienia 91 wpijaja sie w mieksza scianke gniazda 4 i unierucho- miaja w kierunku stycznym. Fale krawe¬ dzi 91 odksztalcaja sie przy obracaniu uno¬ szonego sworzniem 1 sprezystego pierscie¬ nia 6a i przepuszczaja w ten sposób zeby 8.Poniewaz zeby te rozmieszczone sa do¬ kladnie tak samo, jak w odmianie wedlug fig. 6, to nastepuje podobnez dzialanie, tj. przy wkrecaniu sworznia 1 (strzalka a) ze¬ by 8 przeslizguja sie po falach paska 91, natomiast przy odkrecaniu (strzalka 6) po- wstaje dodlatkowe rozprezenie i silne tar¬ cie sprezystego pierscienia 6a z lukowaty¬ mi czesciami 7 o scianke gniazda 4. PL