Przedmiotem wynalazku jest impudsatoir wahadlowy o bardzo prostej konstrukcji oraz o duze] dokladnosci dzialania, która zapewnia mu samoregulacja. Impulsator wahadlowy moze pracowac np. jako: 1) ircupullisator wysylajacy impuls pra¬ du podczas kazdego okresu ruchu waha¬ dla (np. gdy okres jesit równy jednej se¬ kundzie — co sekunde)' lub impulsator wy¬ sylajacy impuilisy pradli co dowodna liczbe okrefsów ruchu wahadla, 2) zegar macierzysty, wysylajacy im¬ puls pradu dokladnie co jedna minute do szeregu zegarów kierowanych, 3) zegar elektryczny, 4) wybierak obrotowy o powolnym ru¬ chu (np. wykonujacy skok co jedna se¬ kunde) , 5) przelacznik obwodów elektrycznych, np. do róznego rodzaju reklam swietlnych, powodujacy okresowe zapalanie i gaszenie swiatel reklamowych, lub do przerywania obwodów pradta o czestotliwosciach aku¬ stycznych (brzeczyków), 6) atitomat do gaszenia swiatel na klat¬ kach schodowych, 7) reklama ruchoma z efektami swietl¬ nymi, przy czym moze byc polaczona w ten sposób, ze lampy moga nie tylko zapa¬ lac sie i gasnac, lecz i przygasac, co daje efekt mrugania swiatel (elektromagneis na¬ pedzajacy przyrzad wlacza sie okresowo w szereg z lampami), 8) reklama ruchoma w kszltalcie hus¬ tawki z umieszczonym ma niej dowolnym przedmiotem reklamowym lub reklamuja-cym pewne towary czy wyroby w polacze¬ niu z efektami swietlnymi rozrzadzanymi posrednio przez ruch wahadlowy przy¬ rzadu.Istota wynalazku jest celowe wykorzy¬ stanie sily elektromagnesu do wprawiania w ruch wah&dla i urzadzen z nim sprze¬ zonych, pirzy równoczesnym zapewnieniu temu ruchowi jednakowej czestotliwosci oraz uzyskanie impulsów pradu (stalego lub zmiennego) w równych odstepach cza¬ su. Celowe wykorzystanie sily elektroma¬ gnesu oraz jednakowa czestotliwosc w im- pidsatorze wahadlowym uzyskano dzieki zastosowaniu wahadla o ramieniu zlozo¬ nym z czlonów laczonych przegubami lub z czesci calkowicie elastycznych oraz dzie¬ ki temu, ze elektromagnes zostal umiesz¬ czony w ten sposób, ze kotwiczka jego jest swobodnie zawieszona na wspólnej o£i z wahadlem, a dolina czesc kotwiczki opiera sie cna ramieniu tego wahadla (fig. 1, 2).Podczas ruchu wahadla w jednym kierun¬ ku kotwiczka jest odciagana przez ramie wahadla od rdzenia elektromagnesu, pod¬ czas ruchu powrotnego elektromagnes otrzymuje prad, a wówczas kotwiczka wy¬ wiera nacisk na to ramie. Gdy kotwiczka jest daleko od rdzenia (wahadlo pod, du¬ zym katem wychylenia) nacisk kotwiczki na ramie jest maJly (duza szczelina magne¬ tyczna), lecz w miare ublizania sie wzra¬ sta i w pewnym polozeniu wahadla ra¬ mie jego zostaje przelamane w przegu¬ bie p. Przelamanie Ramienia wahadla na¬ stapi wówczas, gdy sila nacisku kotwiczki bedzie wieksza od sily, która powoduje na¬ prezenie elastycznego ramienia wahadla w czasie jego ruchu. Po przelamaniu ra¬ mienia wahadla kotwiczka przylega do rdzenia dektromaginesu, a górny czlon ra¬ mienia jy&hadia (od a do p) przybiera po¬ lozenie pionowe, podczas gdy doliny czlon wraz z krazkiem wahadla pozostaje pod duzym katem wychylenia i dopiero po pewnym czasie dochodzi do pionu. Przela¬ manie ramienia wahadla przez kotwiczke elektromagnesu w czasie ruchu wahadla, zgodne z kierunkiem tego ruchu, powodu¬ je nadanie wiekszego przyspieszenia wa¬ hadlu, gdyz skrócone ramie wahadla (od p do krazka) znajduje sie pod wiekszym ka¬ tem wychylenia niz bylo cale ramie przed pirzelamaniem, a poza tym masa •wahadla (krazek, dysk) po przelamaniu ramienia zostanie podciagnieta wyzej, niz byla przed przelamaniem. (Fig. 4 — kat przy p jest wiekszy niz kat przy a; masa przy przela¬ manym ramieniu w przegubie p jest wyzej niz przy prostym ramieniu; w polozeniu x wahadla róznice sa wieksze i przyspiesze¬ nie nadane Wahadlu bedzie wieksze niz w polozeniu y). Gdyby ten sam elektromag¬ nes przy pomocy swej kotwiczki wywieral nacisk na sztywne ramie wahadla, sila na¬ cisku bylaby znaczna jedynie w bardzo krótkim czasie ruchu wahadla, a mianowi¬ cie w momencie, gdy cale ramie osiagalo¬ by polozenie pionowe, podczas gdy przy ramieniu elastycznym przez dluzszy okres czasu (od przelamania az do osiagniecia pionu przez wahadlo) wywierana jest ma¬ ksymalna sila elektromagnesu (szczelina magnetyczna nie istnieje). Jak wyzej bylo wspomniane, zastopowanie ramienia waha¬ dla zlozonego z czlonów oraz. szczególne umieszczenie elektromagnesu nie sluzy tylko do racjonalnego wykorzystania sily elektromagnesu do napedu wahadla oraz urzadzen z nim sprzezonych, lecz równiez do regulacji czestotliiwosci ruchu tego wa¬ hadla. Z opisu dzialania impulsatora wy¬ nika, ze podczas kaizdego okresu ruchu wa¬ hadlowego nastepuje przelamanie ramie¬ nia . wahadla przez kotwiczke elektroma¬ gnesu, czyli w kazdym okresie ruchu wa¬ hadla ramie jego posiada dwie rózne dlu¬ gosci, gdyz obraca sie w czesci okresu na osce a, a w czesci okresu na osce p\ dlu¬ gosc wahadla jest wiec wypadkowa dwóch dlugosci. Czestotliwosc ruchu wahadla za¬ lezy od tego, jaka czesc drogi przebedzie, '— 2 -wahadlo o dlugim ramieniu, a jaka a krót¬ kim. Czesc drogi w kazdym okresie, która wahadlo przebywa o krótkim ramieniu roz¬ poczyna sie od momentu przelamania ra¬ mienia wahadla i trwa do chwili, gdy wa¬ hadlo znajdzie isie w najnizszym poloze¬ niu, Czyli gdy dojdzie do polozenia piono¬ wego; reszte dirOgi w czasie okresu waha¬ dlo przebywa na dlugim ramieniu. Moment przelamania ramienia wahadla decyduje wielc o czestotliwosci ruchu wahadla. Gdy przelamanie ramienia wahadla w kazdym .okresie ruchu wahadlowego nastepuje Wczesniej, dalej od pionu (fig. 4 poloze¬ nie x wahadla), wahadlo przebywa wiek¬ sza czesc drogi w kazdym okresie na krót¬ kimi ramienliu, a mniejsza na dlugim, okres wiec bedzie trwal krócej czyli czestotli¬ wosc bedzie wieksza, niz gdy przelamanie nastepuje pózniej, blizej pionu (polozenie y wahadla), gdyz wówczas wahadlo przer bywa krótsza czesc drogi na ramieniu krót¬ kim, a dluzsza na ramieniu dlugim.Przy pewnych niezmiennych wymia¬ rach i wadzie czesci mechanicznych, przy jednakowych oporach mechanicznych i przy wlaczeniu zródla pradu o niezmiennym na¬ pieciu, moment przyciagania kotwiczki i przelamywania ramienia wahadla jest staly; to znaczy, ze gdy wahadlo znajduje sie pod pewnym katem, w kazdym okresie ruchu wahadlowego jednakowym, nastepu¬ je przelamanie ramienia wahadla. Ramie wahadla zostaje przelamane wówczas, gdy sila nacisku kotwiczki jest wieksza od sil, które powoduja naprezenie elastycznego ramienia wahadla w czasie jego ruchu. Si¬ lami tymi §a: ciezar wahadla i sila od¬ srodkowa. Ruch wahadlowy jest czescia rulchu obrotowego, wiec wystepuje tu sila odslrodkowa tym wieksza, im wieksza ma¬ sa wahadla i im wieksza szybkosc ruchu wahadla. Gdy masa wahadla jest stala, sila odsrodkowa zalezy od szybkosci ruchu wahadla. Moment przelamania ramienia wahadla jest zalezny od szybkosci ruchu wahadla, gdy szybkosc wzrasta, to sila od¬ srodkowa zwieksza sie, przelamanie ramie¬ nia wahadla nastepuje pózniej (blizej pio¬ nu, polozenie y), gdyz elektromagnes ma do pokonania wiekszy opór, okres trwa wiec dluzej, lecz wahadlo uzyskuje mniej- isze przyspieszenie i odwrotnie: gdy szyb¬ kosc ruchu wahadla maleje, to sila od¬ srodkowa rówlniez maleje, przelamanie ra¬ mienia nastepuje wczesniej (dalej od pio¬ nu, polozenie x), gdyz elektromagnes przy wiekszej szczelinie magnetycznej zdola przelamac ramie wahadla, okres trwa wiec krócej, lecz wahadlo uzyskuje wieksze przyspieszenie.Jak z powyzszego wynika w impul-sa- torze wahadlowym czestotliwosc jest za¬ lezna od szybkosci ruchu wahadla, a szyb¬ kosc tego ruchu jest regulowana przez na¬ ped wahadla. Naped w knpulisatorze wa¬ hadlowym jest w stosunku odfwrotnie pro¬ porcjonalnym do szybkosci ruchu wahadla, co stwarza samoregulafcje pracy urzadze¬ nia.Na rysunku fig. 1 i 2 przedstawiaja w dwóch rzutach pfrizyklad wykonania impul- satora wahadlowego, przy czym dla jasno¬ sci nie zostal narysowany kadlub mecha¬ nizmu, na którym jest umieszczony elektro¬ magnes, sprezynki istykowe obwodu elek¬ trycznego s wraz z plytkami izolacyjnymi i (zakreskowanymi liniami ukosnymi), izolu¬ jacymi sprezynki miedzy soba i posiziczegól- na sprezynke od "kadluba oraz ha którym znajjduja sie lozyska osi a i b. Fig. 3 przed¬ stawia przyklad mechanicznego sprzezenia wahadla z urzadzeniem do wytwarzania impulsów pradu co dowolna liczbe okre¬ sów ruchu wahadla lufo sprzezenia ze szczotkami wybieraka. Fig. 4 wyjasnia na¬ ped i samoregulacje przyrzadu. Fig. 5 przedstawia bardzo prosty i tani iimpulsa- tor w ksztalcie' hustawki dla celów atrak¬ cyjnych i reklamowych.Praca impulsatora wahadlowego, przed¬ stawionego na fig. 1 i 2, odbywa sie w spo- -* 3 .-6Ób nastepujacy. Po wlaczeniu pradu (sta¬ lego lub zmiennego) do zacisków + i — nalezy -wychylic wahadlo w lewo. Waha¬ dlo, obracajac sie na osce a, odpycha swy¬ mi trzpionkamli / isiwobodnie zawieszona na osce a kotwilczke k na lewo, naciska trzpJonlkiem g mieczyk h, który, obracajac sie na osce c, unosi sie ku górze, a po dal- szym wychyleniu wahadla mija mieczyk h, który opada dó polozenia spoczynkowego.Wahadlo puszczone swobodnie w swym ruichu na prawo umozliwia zblizanie sie kotwiczki k do rdzenia r elektromaigne$iU _ oraz zaczepila swym trzpionkiem g za mie¬ czyk h, powodujac obracanie sie mieczyka wraz z plytka m na osce b, przy czym na¬ stepuje wypchniecie ku górze krazka /, wy¬ giecie dolnej sprezynki s ku górze, a tym samym zwarcie sprezyn s, rezultatem cze¬ go (jest zamkniecie obwodu pradu elektro¬ magnesu. Elektromagnes przyciaga kot¬ wiczke na poczatku z mala sila, gdyz szczelina magnetyczna jest na razie duza, lecz w miare posuwania sie wahadla w prawo, nastepuje taki moment, w którym kotwica zostaje przyciagnieta do rdzenia wraz z górnym czlonem wahadla, czyfli v ramka u. W tym momencie ramie wahadla zostaje przelamane w przegubie p. Waha¬ dlo od tej chwili obJraca sie na osce p az do osiagniecia polozenia pionowego. Pb osiagnieciu pionu, wahadlo dalej obraca sie na. osce a, trzpionek g zsuwa sie z mieczy¬ ka /z, gdyz os b, dookola której obraca sie mieczyk, jest przesunieta w lewo od oski a, na której sie obraca trzpionek g. Mieczyk h wraz z plytka m wraca do stanu spo¬ czynkowego (na skutek nacisku sprezyn s i ekscentrycznego wyciecia plytki m), przy czym sprezynki s zostaja rozwarte i elek¬ tromagnes traci prad. Wahadlo w dalszym swym rulcKu, obraca/jac sie na osce a, do¬ chodzi do skrajnego prawego polozenia, powraca w lewo, odciagajac kotwiczke od rdzenia i mijajac trzpionkiem g mieczyk h, po czym w swym ruchu na prawo wyko¬ nuje czynnosci wyzej opisane. PodeiaS kazdego okresu ruchu wahadla otrzymuje ono naped w chwili przyciagniecia kot¬ wiczki i zlamania ramienia wahadla, na zacisku z zas zjawia sie + baterii. W przy¬ padku zastosowania impulsatora z urzadze¬ niem uwidocznionym na fig.-3 przesuwak n zmocowuje sie z plytka m za pomoca oski d. Wówczas, .podczas kazdego okresu ru¬ chu wahadla, kólko zebate / zostaje obró¬ cone o jeden zabek. Zaleznie od liczby ze¬ bów1 na kólku i od liczby trzpionków /, spre-' zynki stykowe i. sa zwierane co pewna licz^ be okresów ruchu wahadla (np. przy okre¬ sie równym jednej sekundzie — co pewria liczbe sekund), czego rezultatem moze byc impulsowanie W dowolnych odstepach cza- - su. W przypadku pracy ilmpulsatora jako wybieraka na osi e sa osadzone szczotki, obracajace sie po stykach pola stykowego oraz powinno byc zastosowane urzadzenie do przytrzymywania wahadla w pozycji wychylonej w czasie spoczynku. Moze to byc elektromagnes, który podczas pracy wybieraka jest pod pradem, a podtezas spo¬ czynku zwalnia zaczep, który sie sczepia z haczykiem, umieszczonym na koncu wa¬ hadla. Fig. 5 przedstawia impulsator wa¬ hadlowy w ksztalcie hustawki w rzucie ta¬ kim, jak na fig. 2. Oske a, ramke u oraz trzjpionki git zastapiono tu kawalkiem dru¬ tu, odpowiednio wygietego, przy czym miejsca na 'drucie, które odpowiadaja cze¬ sciom wyzej wspomnianym, oznaczono ta- kimiz literami ze znaczkiem (a', u', g', ¥).Plytke m wygieto tu na ksztalt litery u dla uproszczenia 'budowy i ekonomii miejsca.Sposób dzialania urzadzenia, przedstawio¬ nego na fig. 5, jest identyczny ze sposobem dzialania impulsatora uwidocznionego na fig. 1 i 2. PL