Do generatorów gazu do silników spali¬ nowych, zwlaszcza uzywanych w pojaz¬ dach, stosuje sie prócz drzewa i wegla drzewnego takze brykiety i pozostalosci, otrzymywane przy wytlewaniu bogatych w bitumy wegli brunatnych, tak zwany koks mialki, oraz podobne paliwo w ro¬ dzaju wegli.Drzewo nadaje sie dobrze do tych ce¬ lów, poniewaz posiada niski punkt zaplo¬ nu. Drzewo ma jednakze te wade, ze z nie¬ go wydziela sie smola drzewna, wobec czego musza: byc stosowane specjalne od¬ dzielacze, wymagajace czyszczenia ich w stosunkowo krótkich okresach czasu. We¬ giel drzewny stanowi dotychczas najlep¬ szy, aczkolwiek stosunkowo drogi material do gazowania, który jednakze tak samo, jak stosowanie drzewa do tych celów, po¬ woduje zuzywanie wartosciowych surow¬ ców, które moglyby byc z wieksza korzy¬ scia wykorzystane w przemysle wlókienni¬ czym lub innym.Brykiety, koks milalki i podobne weglo¬ we paliwa stanowia w porównaniu z po¬ przednimi znacznie tanszy, lecz daleko mniej wartosciowy material do gazowania i poza tym maja te wade, ze nie moga byc stosowane w zwyklych generatorach, lecz wymagaja urzadzen o szczególnej budo¬ wie. Zbyt mala wartosc takich paliw do gazowania polega przede wszystkim natym. ze przy wytlewaniu takich, duzo bi¬ tumów zawierajacych, pod wzgledem wy¬ dzielania sinoly jako nadajace sie do wy- tlewania uzywanych wegli brunatnych na ich powierzchni pozostaja skondensowane wyparowane pod dzialaniem ciepla, nie- ulotnione skladniki bitumiczne, tworzace mniej lulb bardziej scisla powloke, przez która tlen z powietrza moze tylko stosun¬ kowo powoli dzialac przy spalaniu, co zna¬ cznie zmniejsza zdatnosc koksu mialkiego do celów zgazowywania.Do generatorów .gaizu, stosowanych do pojazdów, nie nadaje sie takze koks mial¬ ki o wielkosci orzecha laskowego, wytwo¬ rzony przez ostrozne uprzednie suszenie wegla brunatnego i nastepnie wytlewanie, ten koks bowiem ma za mala wytrzyma¬ losci nie wytrzymuje wstrzasów na pojaz¬ dach. Wskutek tego przelatuje taki koks podczas jazdy przez ruszt,, zwlaszcza przez ruszt ruchomy. Dostateczna wytrzymalosc posiadalby w kazdym razie koks, powstaly z wytlewania wegla brunatnego, wytwo¬ rzony przez poprzedzajace brykietowanie wegla brunatnego, zmielonego na pyl, spo¬ sobem Krupp-Lurgi i wytlewanie tych bry¬ kietów w piecu przeplukiwanym gazem.Taki ksztaltowany koks z wegla brunatne¬ go, znajdujacy sie w handlu, posiada jed¬ nak zbyt wiele grafitu i ma za duza scis¬ losc powierzchni, aby mógl sluzyc jako paliwo do gazowania. Gdy taki koks jest zgazowywany, wytwarzany gaz sluzy prze¬ de wszystkim do celów ogrzewniczych i ta¬ ki koks stosuje sie niechetnie do napedu stalych silników spalinowych, przy czym jest on niekorzystny, poniewaz, posiadajac za duza zawartosc siarki, powoduje nad¬ gryzanie scian w komorze spalania silnika.Obecnie stwierdzono niespodziewanie, ze osiaga sie doskonale wyniki, gdy do ge¬ neratorów gazu do silników spalinowych stosuje sie latwo palny koks, wytworzony przez wytlewaniie, ewentualnie po uprzed¬ nim brykietowaniu ubogich W bitumy, po¬ piól i siarke wegli brunatnych, w rodzaju nadrenskiego wegla brunatnego, posiada¬ jacego wedlug analizy przy wytlewaniu mniej niz 10% smoly.Nie starano sie dotychczas wytlewac takich ubogich w bitumy wegli brunatnych, zwlaszcza ze wzgledów gospodarczych, po¬ niewaz wytlewanie takich surowców jest bardzo nieekonomiczne wskutek wydziela¬ nia smoly. Obecnie stwierdzono — co jest przedmiotem wynalazku — ze taki koks o niskim punkcie zaplonu wytlewany stanowi bardzo wartosciowy material do gazowania w generatorach: gazu, przy czym koszty wytwarzania takiego koksu wytlewanego sa znacznie mniejsze niz wegla drzewnego, wobec czego zmieniaja sie zasadniczo pod¬ stawy goapodarczosci wytlewania takich ubogich w bitumy materialów wyjsciowych oraz powstaja nowe mozliwosci zastosowa¬ nia tych materialów.W porównaniu z drzewem i weglem drzewnym zastosowanie koksu wedlug wy- nalaizku w gjeneratorach gazu do silników spalinowych posiada z jednej strony te zalete, ze dzieki temu zaoszczedza sie na surowcu, waznym dla przemyslu wlókien¬ niczego i innych celów przemyslowych, z drugiej zas strony w porównaniu z drze¬ wem stosowanie koksu wykazuje te nie mniej wazna zalete, iz niepotrzebne sa specjalne oddzielacze smoly, przy czym odpada takze czeste czyszczenie takowych.Szczególne znaczenie jednakze ma nawet w porównaniu z weg|lem drzewnym, dotych¬ czas najlepszym paliwem do gazowania, znacznie .nizsza, temperatura zaplonu (punkt zaplonu okolo 160°C w porównaniu z okolo 250°C wegla drzewnego) i latwiej¬ sze zgazowywanie koksu wedlug wynalaz¬ ku, co ujawnia sie w znacznie lepszym roz¬ ruchu i wiekszej elastycznosci silnika spa¬ linowego, ma wiec szczególne znaczenie w generatorach do silników na pojazdach.W porównaniu z wszystkinii dotychczas stosowanymi paliwami do gazowania: bry- — 2 —kietami, koksem mialkim i podobnymi we¬ glowymi paliwami, koks wedlug niniejsze¬ go wynalazku prócz wymienionych juz za¬ let posiada jeszcze te szczególna zalete, ze przy stosowaniu gjo generator gazu moze miec znacznie lzejsza budowe i moga byc pominiete zabezpieczenia przeciw nagry¬ zaniu scian, przy cizym w odróznieniu od tych paliw moze on byc bezposrednio sto¬ sowany w generatorach gazu do silników spalinowych pojazdów.Fakt, iz stosowanie wedlug wynalazku latwo palnego koksu wspomnianego rodza¬ ju do generatorów gazu silników spalino¬ wych zapewnia wyzej wymienione zalety jest tym bardziej niespodziewany, ze przy wytlewaniu bogatszego w bitumy wegla, wskutek ulatniania sie wiekszych ilosci lotnych produktów, objetosc wytlewanego ziarna weglowego jest mniejsza, wobec czego nalezaloby wnioskowac, ze produkty wytlewania ubozszych w bitumy materia¬ lów wyjsciowych powinny byc odpowied¬ nio mniej porowate niz zwykly kruchy koks mialki. Do celów zgazowywania jest jednakze, jak juz wspomniano, prawdopo¬ dobnie mniej wazna wewnetrzna budowa koksu niz raczej jakosc jego powierzchni, a ona jest w koksie wedlug wynalazku wbrew wspomnianemu przypuszczeniu zna¬ cznie wieksza i bardziej porowata niz po¬ zostalosci po wytlewaniu wegli, zawiera¬ jacych bardzo duzo bitumów, wobec czego tlen z'powietrza-ma daleko latwiejszy do¬ step do wnetrza materialu niz w innych przypadkach.Lawo palny koks, stosowany wedlug wynalazku w generatorach gazu do silni¬ ków spalinowych, mozna np. otrzymac w nastepujacy sposób.Ubogi w bitumy wegiel brunatny, wy¬ kazujacy przy badaniu zdatnosc wytlewa¬ nia wedlug Fischera w porównaniu z we¬ glem suchym 6—7%, np. nadrenski we¬ giel brunatny z zaglebia kolonskiego z zawartoscia popiolu, wynoszaca okolo 6%, i zawartoscia siarki, wynoszaca 0f5%t suszy sie najpierw do stanu nadajacego sie do brykietowania i nastepnie rozdrabnia do tego stopnia, iz pyl z tego wegla brunat¬ nego przechodzi przez sito o okolo 80 ocz¬ kach na cm2. Nastepnie brykietuje sie przy¬ gotowany w ten sposób wegiel brunatny za pomoca przystosowanej do dzialania pod wysokim cisnieniem prasy walcowo- pierscieniowej na ksztaltówki w postaci slupków o dlugosci okolo 120 mm, wyso¬ kosci 35 mm i srednicy 25 mm, przy, czym otrzymuje sie bardzo mocne ksztaltówki o takiej scislosci, iz brykiety w tym sta¬ nie zle sie pala. Te brykiety Wytlewa sie nastepnie w piecu o znanej budowie, utrzy¬ mywanym w ruchu tylko przez ogrzewa¬ nie zewnetrzne, albo za pomoca przegrza¬ nych gazów pluczacych, az do temperatu¬ ry, wynoszacej 580°C. Po wytlewaniu wyj¬ muje sie brykiety bez dostepu powietrza i ochladza. Zaleznie od uzytego materialu wyjsciowego otrzymuje sie mniej lub bar¬ dziej mocne brykiety wytlewane, nadajace sie doskonale do generatorów gazu do sil¬ ników spalinowych, np. do pojazdów.Poza tym stwierdzono niespodziewanie, ze koks, wytlewany z dbogich w bitumy, popiól i silarke wegli brunatnych, w rodza¬ ju -nadrenskiego wegla brunatnego, które przy analizie na wytlewanie wykazuja mniej niz 10% wydajnosci smoly, staja sie jeszcze zdatniejsze do celów zgazowywa¬ nia, gdy wegli wyjsciowych nie wytlewa sie calkowicie, lecz wytlewanie przerywa sie w temperaturze ponizej 5 tego stosuje sie wedlug ninifejsizego wyna¬ lazku do generatorów gazu do silników spalinowych z szczególna korzyscia latwo palny koks, wytworzony w ten sposób, ie ubogie w bitumy, popiól i siarke wegle brunatne w rodzaju nadrenskiego wegla brunatnego, które przy analizie wytlewa¬ nia wykazuja wydajnosc smdly mniejsza niz 10%, ewentualnie przy uprzednim bry- kietowaniu, wytlewa sie niezupelnie, prze- 3 -rywajac mianowicie wytlewanie w tempe¬ raturze ponizej 500°C.Taki niezupelnie wytlewany koks po¬ siada w porównaniu z calkowicie wysie¬ wanym koksem z takiego samego wegla wyjsciowego jeszcze wieksza porowatosc [ znacznie nizszy punkt zaplonu. Tak np. punkt zaplonu koksu z calkowicie wytle¬ wanego wegla brunatnego wspomnianego rodzaju wynosi okolo 150°(X podczas gdy koks z tego samego wegla, lecz wytlewa- nego tylko do temperatury 420°C, posiada punkt zaplonu wynoszacy 130°C.Gdy wegiel brunatny wymienionego ro¬ dzaju wytlewa sie w wspomniany sposób niezupelnie, powstaje w koksie okolo 1— 2% smoly wysokoczasteczkowej i wsku¬ tek tego wysokowrzacej. Stwierdzono rów¬ niez niespodziewanie, ze przy zgazowywa- niu takiego koksu ta pozostala smola, wskutek swego wysokiego punktu wrzenia, nie wydziela sie i wobec tego w zaden spo¬ sób nie przeszkadza, a raczej zostaje pra¬ wie bez reszty przemieniona na gaz i dzie¬ ki temu nawet powieksza wartosc energe¬ tyczna w stosunku do substancji weglowej.Dalej stwierdzono, ze przy uzyciu ta¬ kiego niezupelnie wytlewanego koksu ulat¬ wione jest takze rozniecanie generatora i utrzymywanie wytwarzania gazu w po¬ równaniu z postepowaniem przy uzyciu ta¬ kiego samego lecz zupelnie wytlewanego koksu, przy czym tak wytworzone gazy wykazuja mniejsze dzialanie nagryzajace scian w silniku spalinowym. PL