Wynalazek niniejszy dotyczy pocisków zaopatrzonych w brzechwy, w szczególno¬ sci zas pocisków, wyrzucanych z miotaczy granatów lulb mozdzierzy, nabijanych od przodu.Wiadomo, ze w celu powiekszenia sta¬ bilizacji'takich pocisków podczas ich lotu nalezy przesunac ich srodek ciezkosci o ile moznosci najbardziej ku przodowi. W tym celu proponowano juz stosowanie brzechw, wykonanych ze stopu glinu lub innego ma¬ terialu, lzejszego niz kadlub pocisku, któ¬ ry na ogól wykonywany jest z zeliwa lub stali.Jezeli pocisk zaopatrzony jest z tylu w ogon, zawierajacy ladunek miotajacy, to jeden ze znanych sposobów przesuniecia srodka ciezkosci ku przodowi pocisku po¬ lega na takim wykonaniu ogona, aby w chwili wylotu pocisku z lufy odpadal od niego.Wynalazek niniejszy dotyczy wlasnie zaopatrzonych w brzechwy pocisków tego rodzaju, a wiec pocisków, posiadajacych odpadajacy ogon, przy czym polega on przede wszystkim na tym, ze ogon pocisku, zawierajacy ladunek miotajacy, posiada koniec stozkowy, który wchodzi w wydra¬ zenie odpowiedniego ksztaltu, wykonane z tylu kadluba pocisku; ogon jest przy tym zaopatrzony w kolnierz, wykonany tak, ze przy obracaniu ogona w wydrazeniu kad- ldba wywiera sie za pomoca tego kolnie¬ rza coraz wiekszy nacisk na brzechwy, po¬ laczone na stale z pociskiem, tak iz pow¬ stajace wskutek tego tarcie zapewnia unie-fuchomienie ogona na pocisku az do chwili wystrzalu. Ten sposób umocowywania ogo¬ na umozliwia niezawodne odlaczenie sie jego juz w lufie dziala oraz odrzucenie go natychmiast po wylocie pocisku z lufy, a to pod wplywem naglej depresji, która pow¬ staje wówczas w lufie.Wedlug innej znamiennej cechy wyna¬ lazku profil glowicy pocisku jest wklesly, a profil jego tulowia jest wypukly, przy czym calosc posiada na dlugosci, zawartej miedzy 1,5 a 3 kalibrami, profil wkleslo- wypukly, którego wklesla czesc przednia laczy sie z tylna czescia wypukla stycznie, tj. przechodzi w nia lagodnie.Doswiadczenia wykazuja, ze ten ksztalt, nadany glowicy pocisku, znacznie ulatwia jego ruch w powietrzu, zmniejszajac opo¬ ry ruchu; nalezy zaznaczyc, ze wynik ten stwierdzono podczas strzelania z szybkos¬ cia poczatkowa mniejsza niz szybkosc glo¬ su, w którym to przypadku stosowane do¬ tychczas mniej wydluzone ksztalty przed¬ niej czesci pocisku, a wiec np. ksztalt owal¬ ny, eliptyczny lub paraboliczny, byly uwa¬ zane za najkorzystniejsze.Inna cecha znamienna wynalazku pole¬ ga na tym, ze z czescia wkleslo-wypukla pocisku laczy sie bezposrednio czesc tyl¬ na o srednicy stopniowo zmniejszajacej sie, przy czym dlugosc tej ostatniej, mie¬ rzona az do poczatku brzechw, wynosi od 1 do 3 kalibrów.Dlugosc brzechw zawarta jest w grani¬ cach od Va kalibra do 1,5 kalibra.W jednej z postaci wykonania wyna¬ lazku brzechwy te osadzone sa na pierscie¬ niu, nalozonym na dno pocisku i posiada¬ jacym czesc stozkowa, w której umiesz¬ cza sie ogon, zawierajacy ladunek miota¬ jacy.Jeszcze inna cecha znamiena wynalaz¬ ku polega na tym, ze wzmacniacz ognia, wykonany z prochu i zapewniajacy zaplon splonki pobudzajacej, jest oddzielony od niej oienkim kolpaczkiem lub wytloczona oslona o zawinietych brzegach, przy czym brzegi te, przylegajace do plastycznego krazka, wchodza w pierscieniowy zlobek, wykonany w glowicy pocisku.Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania pocisku wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój osiowy po¬ cisku wedlug wynalazku, fig. 2 — widok na tenze pocisk od strony jego ogona, fig. 3 — widok podobny jak fig. 2, ale po usu¬ nieciu ogona, fig. 4 przedstawia widok czo¬ lowy dodatkowego ladunku miotajacego, osadzonego na ogonie pocisku.W przedstawionym na rysunku przy¬ kladzie wykonania pocisku brzechwy two¬ rza jedna calosc z pierscieniem 4, nakre¬ conym na gwintowany koniec 5 dna poci¬ sku.Brzechwy 3 najlepiej jest wykonac tak, aby byly one zlekka nachylone wzgledem podluznej osi pocisku (o kat mniejszy niz 4°), w celu wprawienia pocisku podczas lotu w bardzo powolny ruch obrotowy do¬ okola jego osi podluznej.Pierscien 4 posiada wydrazenie stozko¬ we 6, w które wchodzi stozkowy koniec 7 ogona 8, zawierajacego ladunek miotajacy 9, który przez otwory 10 zapala nalozone na ogon dodatkowe ladunki miotajace 11, umieszczone w spalajacych sie pierscienio¬ wych oslonach.Do ogona 8 przymocowany jest np. przez spawanie lub w jakikolwiek inny sposób pierscien 12 (fig. 1 i 2), którego obwód sklada sie z odcinków mimosrodowych 13, wchodzacych w zaczep z wewnetrznymi brzegami skrzydelek 3. W przypadku, przedstawionym na rysunku, odleglosc od tej osi poszczególnych punktów obwodu kazdego odcinka, mierzona w plaszczyznie prostopadlej do osi ogona, wzrasta dla kaz¬ dego z odcinków w kierunku przeciwnym ruchowi wskazówki zegara. Wystarcza przeto obrócic ogon w kierunku przeciw¬ nym, aby wywrzec na skrzydelka 3 za po¬ moca kolnierza 12 wzrastajacy coraz bar- — 2 —dziej nacisk, który zostaje wykorzystany do unieruchomienia 0'gona po wlozeniu go w wydrazenie 6. Kolnierz 12 opiera sie przy tym o wystepy w ksztalcie stopni 14 (fig. 3), w które zaopatrzone sa brzech¬ wy 3.Przednia czesc pocisku sklada sie z cze¬ sci wkleslej 15 i czesci wypuklej 16, przy czym czesc wklesla przechodzi w czesc wypukla w miejscu 17 stycznie do tej ostat¬ niej; obie te czesci obejmuja dlugosc, wy¬ noszaca od 1,5 do 3 kalibrów. W przykla¬ dzie wykonania, przedstawionym na rysun¬ ku, calkowita dlugosc glowicy pocisku wraz z zapalnikiem wynosi mniej wiecej 2 ka¬ libry, punkt zas styku 17 polozony jest mniej wiecej o jeden kaliber przed miej¬ scem o najwiekszej srednicy. Za tym punktem 17 kadlub posiada czesc 18 o srednicy stopniowo zmniejszajacej sie, przy czym dlugosc tej czesci 18, mierzona az do poczatku brzechw, wynosi od 1 do 3 kalibrów (w przykladzie, przedstawionym na rysunku, wynosi ona 1,5 kalibra). Krzy¬ wizna tej czesci tylnej przechodzi stycz¬ nie w krzywizne czesci przedniej w sa¬ siedztwie czesci, wykazujacej srednice naj¬ wieksza.Dlugosc brzechw wynosi od 0,75 do 1,5 kalibra.Brzechwy moga byc stosunkowo cien¬ kie, przy czym tylna ich czesc moze byc zwezona w celu oslabienia powstajacych za nimi wirów powietrza.Nieco z tylu za miejscem, w którym umieszczony jest zapalnik, skorupa poci¬ sku na obwodzie posiada znany zlobek 19, w którym umieszczony jest rozciagliwy pierscien uszczelniajacy 20 (np. rozciety pierscien mosiezny).Zapalnik, którego urzadzenie nie jest przedstawione na rysunku, zapala splonke pobudzajaca 22 za posrednictwem splonki wtórnej 23 oraz wzmacniacza ognia 24, od¬ dzielonego od ladunku splonki 22 kolpacz- kiem lub tez cienka wytloczona oslona usz¬ czelniajaca 25, której zawiniete brzegi przylegaja do krazka plastycznego 27 i wchodza w pierscieniowy zlobek 28, wy¬ konany w glowicy pocisku. Gdy zapalnik 2 pocisku wkrecony jest az do konca w glo¬ wice pocisku, to opiera sie on o zawiniete brzegi 26 oslony 25, unieruchomiajac ja w ten sposób. Splonka wtórna 23 oraz prze¬ kaznik 24 moga byc umieszczone w obsa¬ dzie 29, dajacej sie obracac w ogonie za¬ palnika 2. Obsada ta posiada dwa kanaly, z których jeden 30 jest pusty, drugi zas 31 zawiera pastylke 32 o opóznionym spala¬ niu. Zaleznie od polozenia nadanego ob¬ sadzie 29 jeden lub drugi z tych kanalów wchodzi w polaczenie z kanalem 33 zapal¬ nika 2, przekazujacym ogien, tak iz w chwi¬ li uderzenia pocisku o przeszkode mozna uzyskac wybuch natychmiastowy lub opóz¬ niony.Jezeli pocisk wystrzeliwany jest.z moz¬ dzierza o lufie gladkiej, nabijanego od przodu, to po nadaniu lufie odpowiednie¬ go kata podniesienia wprowadza sie do niej pocisk, zaopatrzony w razie potrzeby w dodatkowe ladunki miotajace 11, który wslizguje sie do wnetrza lufy wskutek wla¬ snego ciezaru, przy czym kapiszon zaplon¬ nika 9 uderza o iglice, wystajaca z dna lu¬ fy, wskutek czego zapala sie ladunek mio¬ tajacy i przekazuje ogien otworami 10 la¬ dunkom dodatkowym 11. Przy strzale ogon 8 oddziela sie od pocisku wskutek bez¬ wladnosci. Pierscien uszczelniajacy 20, który podczas wpuszczania pocisku w lu¬ fe przesuwa sie w góre wzgledem pocisku wzdluz ukosnej powierzchni zlobka 19, zapewnia szczelnosc pomiedzy lufa a po¬ ciskiem, Z chwila opuszczenia lufy przez pocisk w lufie powstaje nagle podcisnie¬ nie, które powoduje odpadniecie ogona 8 od pocisku, przy czym wspóldziala tu ró¬ wniez kolnierz 12, na który dzialaja gazy wybuchowe. W tym kolnierzu 12 mozna tez ewentualnie wykonac otwory w cellu — 3 —nadania dzialaniu odrzucajacemu potrzeb¬ nej sily.Po odpadnieciu ogona srodek ciezkosci pocisku znajduje sie znacznie blizej jego glowicy, niz to ma miejsce w znanycji po¬ wszechnie pociskach o ogonie, przymoco¬ wanym na stale. Stabilizacja pocisku jest przeto znacznie lepsza, dzieki1 czemu moz¬ na tez uzyskac znacznie wieksza celnosc strzelania. Nieobecnosc ogona ulatwia przy tym ruch pocisku w powietrzu, poniewaz strumienie powietrza moga latwo laczyc sie ze isoba* pomiedzy brzechwami. Z dru¬ giej zas strony pojemnosc pocisku w od¬ niesieniu do ilosci materialu wybuchowego oraz skutecznosc dzialania kruszacego sa takie same, jak W przypadku zwyklych po¬ cisków o ogonie przymocowanym.Brzechwy, tworzace niewielki kat z po¬ dluzna osia pocisku, przyczyniaja sie rów¬ niez do polepszenia dokladnosci strzalu, usuwajac braki symetrii pocisku, które zo¬ staja wyrównane dzieki jego wirowaniu z niewielka szybkoscia podczas lotu.Zmniejszenie ciezaru pocisku pociaga tez za soba zmniejszenie energii uderze¬ nia wstecznego, przenoszonej zazwyczaj na plyte podstawowa, ulozona na ziemi.Dzieki temu ta plyta moze byc lzejsza i posiadac mniejsze rozmiary, co ulatwia transport materialu.Nalezy zaznaczyc, ze zarówno opierze¬ nie, jak i 'dajacy sie usuwac ogon, opisane powyzej, mozna osadzic na znanych poci¬ skach zamiast stosowanych zwykle ogonów, przytwierdzonych na stale do pocisku, dzieki czemu uzyskuje sie poprawe wlasci¬ wosci balistycznych pocisku.Wklesla powierzchnia glowicy /5, 16 pocisku zapewnia przebijajace dzialanie Tociisku nawet w razie malego kata, pod którym pocisk uderza o przeszkode, w któ¬ rym to przypadku przebicie przeszkody przez pocisk, którego glowica posiada ksztalt wypukly, wzglednie mniej wydlu¬ zony, byloby co najmniej utrudnione.Oczywiscie, opisana wyzej postac wy¬ konania pocisku nie wyczerpuje zakresu wynalazku, który dopuszcza rózne odmia¬ ny, nie wykraczajace poza jego ramy. PL