Przedmiotem niniejszego wynalazku jest przyrzad, za pomoca którego przez ce¬ lowanie, w sposób prosty i praktycznie biorac z dokladnoscia dostateczna, moz¬ na okreslic odleglosc, na jakiej znajduje sie przedmiot o znanych rozmiarach.Przyrzad ten mozna uzywac w przy¬ padku, gdy chodzi o przyblizone okresle¬ nie odleglosci, w której znajduje sie dany przedmiot, lecz w szczególnosci nadaje sie on do poprawiania celnosci strzalów, gdyz do celnosci przy strzelaniu po¬ trzebne jest prawidlowe okreslenie odle¬ glosci do celu.Przyrzad wedlug wynalazku nadaje sie zwlaszcza do uzytku podczas ostrzeliwa¬ nia samolotów z pokladu innego samolotu, a w tym przypadku przyrzad niniejszy mo¬ zna polaczyc w sposób opisany nizej z me¬ chanizmami poprawkowymi, tak aby okre¬ slanie odleglosci do celu nie krepowalo zu¬ pelnie samego strzelania, przy czym otrzymane dane, dotyczace odleglosci do celu, zostaja bezposrednio i samoczynnie uzyte do otrzymania i zastosowania popra¬ wek w wycelowaniu broni.Konstrukcja przyrzadu polega zasadni¬ czo na tym, ze w plaszczyznie ognisko¬ wej przezroczystego celownika znanego typu umieszczono zamiast stosowanej za¬ zwyczaj siatki diafragme, czyli przyslone teczówkowa, której przeswit mozna zmie¬ niac dowolnie, tak by obraz tego przeswi¬ tu na szybce obejmowal dokladnie widzia¬ ny przez te szybke obrys obserwowanego przedmiotu.Urzadzenie sluzace do zmieniania wiel¬ kosci przeswitu przyslony jest odpowied¬ nio cechowane, aby mozna je bylo dosto¬ sowac do celów rozmaitych rozmiarów, np. do samolotów róznych typów, jak rów¬ niez, by mozna bylo przyrzad wedlug wy¬ nalazku uzyc jedynie tylko do wskazywa¬ nia odleglosci danego przedmiotu, a wów¬ czas zmiany wielkosci przeswitu przyslo¬ ny spelniaja rede podzialki odleglosciowej.Podzialke te mozna dostosowywac przez cechowanie do rozmiarów rozmaitych przedmiotów, podlegajacych ostrzeliwaniu, lub otrzymana odleglosc tych celów zosta¬ je bezposrednio i samoczynnie uzyta przez mechanizm pomocniczy, sluzacy do wyce¬ lowania broni palnej.Urzadzenie sluzace do zmieniania prze¬ switu przyslony teczówkowej zawiera dzwignie takiego ksztaltu, ze jednym (prze¬ sunieciem katowym dzwigni recznej ob¬ serwator moze zmieniac przeswit przyslo¬ ny odpowiednio do wielkosci celu, przy czym zakres zmian tego przeswitu odpo¬ wiada zakresowi zmian wymiarów celu przy danych granicach odleglosci do ostrzeliwanego celu, np. przy odleglosciach od 200—600 m. Inaczej mówiac, przesunie¬ cie dzwigni recznej, poprawiajacej celnosc strzalów, wywoluje w przypadku ostrzeli¬ wania samolotu o rozpietosci A, zmiane przeswitu przyslony od M do N, gdy sa¬ molot przylatuje z odleglosci 600 m na od¬ leglosc 200 im, czyli ze przez jedno prze¬ suniecie tej dzwigni otrzymuje sie przy zmianie odleglosci ostrzeliwanego samolo¬ tu o rozpietosci a z 600 na 200 m zmiane przeswitu (przeslony od p do q, z których p jest rózne od M, a q—p jest mnieijsze od N—M, gdy a jest mniejsze od A, lub wieksze, gdy a jest wieksze od A.W przypadku, gdy bron jest niea-ucho- ma wzgledem kadluba samolotu, popraw¬ ke wykonywa sie w znany sposób przez przesuwanie linii celowania, mimo ze przy¬ rzad wedlug wynalazku nie zawiera zna¬ nego urzadzenia, sluzacego do przesuwa¬ nia siatki w jej plaszczyznie.Osiaga sie to przez przesuwanie same¬ go obiektywu w jego plaszczyznie i pola¬ czenie z mechanizmem poprawkowym, tak samo, jak to ma miejsce w przypadku uzy¬ cia znanej siatki przesuwalnej.Na zalaczonych rysunkach uwidocznio¬ no przyklad wykonania przedmiotu wyna¬ lazku, który mozna jednak zmieniac w szczególach lub uzupelnic dodatkowymi urzadzeniami, bez wykraczania przez to poza zakres wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok z boku cale¬ go celownika, fig. (2 — przekrój wzdluz linii //—// na fig. 1, fig. 3, 4 i 5 — czescio¬ wy przekrój wzdluz linii ///—/// na fig. 1 w przypadku ostrzeliwania samolotu sred¬ niej rozpietosci, uwidoczniajacy polozenie dzwigni, dostosowujacej celownik do ostrzeliwania ze sredniej odleglosci do ostrzeliwania z maksymalnej odleglosci i wreszcie do ostrzeliwania z odleglosci minimalnej, przy czym odleglosci te moz¬ na wybrac dowolnie i odpowiednio nace¬ chowac 'celownik, fig. 6 i 7 — przedsta¬ wiaja schematycznie obrazy samolotu wi¬ dziane przez obserwatora na szybce ce¬ lowniczej, z których pierwszy jest obra¬ zem samolotu o srednie] rozpietosci, znaj¬ dujacego sie w najmniejszej przewidywa¬ nej odleglosci ostrzalu, a drugi — samo¬ lotu równiez o sredniej rozpietosci, znaj¬ dujacego sie jednak w maksymalnej prze¬ widywanej odleglosci ostrzalu (obraz wi¬ dziany przez obserwatora w celowniku na fig. 1 jest obrazem samolotu o sredniej roz¬ pietosci, znajdujacego sie na sredniej od¬ leglosci ostrzalu), fig. 8 i 9 przedstawiaja widoki z góry, wyjasniajace sposób dosto¬ sowywania czesci celownika do ostrzeli¬ wania celów, np. samolotów rozmaitych rozmiarów.Przyrzad wedlug wynalazku (fig. 1, 2 i 3) sklada sie z celownika przezroczy- — 2 —stego, którego przeziernik sklada sie z dwóch czesci 1 i lai zawiera soczewke 2 skupiajaca swiatlo, zródlo swiatla, np. lampke elektryczna 3, i obiektyw 5, umie¬ szczony w ten sposób, iz mozna go prze¬ suwac w jego plaszczyznie, czyli prosto¬ padle do osi, jak bedzie opisane nizej.Celownik przezroczysty posiada w pla¬ szczyznie ogniskowej swego obiektywu 5 zamiast siatki, stosowanej zwykle, przy¬ slone teczówkowa 4, skladajaca sie z pew¬ nej liczby blasizek 6a, osadzonych obroto¬ wo w pierscieniowej oprawce 6, polaczo¬ nej z czescia dolna la przeziernika, i obra¬ canych za pomoca pierscienia 7.Pierscien ten jest zaopatrzony w ostro¬ ge 7a, przechodzaca przez wykrój 66, utworzony w oprawce 6, i wchodzaca we wglebienie 8, utworzone w koncu dzwigni 9, osadzonej za pomoca obreczy 9a na cze¬ sci dolnej la przeziernika w ten sposób, iz dzwignia ta moze sie na nim obracac, po¬ ciagajac za soba pierscien 7, który ze swej strony obraca w jednym lub w drugim kie¬ runku blaszki 6a przyslony, zmieniajac jej przeswit.Na czesci górnej przeziernika jest umo¬ cowana przezroczysta szybka 10 o równo¬ leglych powierzchniach.Dzwignie 9 mozna obracac za posred¬ nictwem wodzika 11, polaczonego prze¬ gubowo sworzniem 19 z dzwignia 9 oraz sworzniem 17 — z dzwignia reczna /2, osadzona obrotowo na wsporniku 14, Jeden koniec dzwigni 12 tworzy raczke 12a, a drugi — wskazówke 12b, przesuwa¬ jaca sie wzdluz podzialki 12c, wykonanej na waporniku 14.Wspornik 14 i czesc górna 1 przezier¬ nika. sa umocowane na wspólnym lozu 20, Na wsporniku 14 znajduja sie oporki 15 i 16, ograniczajace obrót dzwigni 12, w celu ograniczenia zakresu uzytkowania celownika.Zaleznie od polozenia dzwigni recznej 12, w które za pomoca wodzika 11 i dzwig¬ ni 9 wprowadza sie ja w celu takiego na¬ stawienia przeswitu przyslony 4$ by prze¬ swit ten, widziany przez obserwatora na nieskonczonosc na przezroczystej szybce /0, obejmowal dokladnie cel, np. samolot, mozna odczytac na podzialce 12c bezpo¬ srednio odleglosc do tego celu w przybli¬ zeniu wystarczajacym do jego ostrzeliwa¬ nia.Do umozliwienia zastosowania celow¬ nika wedlug wynalazku do obserwacji sa¬ molotów rozmaitej wielkosci, w dzwigni 9 znajduje sie pewna liczba otworów sprze¬ gajacych 18. W kazdy z nich mozna wlo¬ zyc za pomoca raczki 19a koniec 19b sworznia 19, umieszczonego na koncu wo¬ dzika 11, w celu obrotowego polaczenia go z ta dzwignia. Dzwignia 9 posiada przy tym taki ksztalt, ze calkowitemu obrotowi dzwigni recznej 12 pomiedzy jej oporka- mi 15 i 16 odpowiadaja poszczególne prze¬ swity przyslony 4, z których kazdy obej¬ muje samoloty o rozmaitych rozpieto- sciach.Przy zmianie odleglosci celu okresla sie, jaik wiadomo, zmiane kata, pod któ¬ rym widzi sie ten cel, która jest funkcja rozmiarów rzeczonego celu.Jezeli rzeczywista srednice przedmio¬ tu oznaczyc litera D, a odleglosc jego — L, to jeigo srednica pozorna d = -=- a wobec tego srednice przeswitu, który nalezy dac przyslonie mozna okreslic za pomoca wzo¬ ru A — k-j^ gdzie k jest wspólczynnikiem latwym do okreslenia w zaleznosci od cze¬ sci optycznych przyrzadu.Ksztalt dzwigni 9 mozna równiez latwo okreslic za pomoca prostego wyfkresu w zaleznosci od wymiarów przedmiotów, które maja byc ostrzeliwane.Czescia uzyteczna tej dzwigni, z punk¬ tu widzenia jej dzialania dostosowujacego, jest jej czesc wygieta 96, zaopatrzona — 3 -w otwory 18 i polaczona z obrecza 9a ko^ lanem 9c.Uklad dzwigni 9 i 12 i ich dzialanie wyjasniaja fig, 8 i 9.Jezeli przewiduje sie ostrzeliwanie naj- ftinieljszego przedmiotu, to wówczas nale¬ zy sworzen 19 wodzika 11 (fig. 8) wlozyc w skrajny otwór 18a dzwigni 9, a wtedy, w chwili obracania dzwigni recznej 12 z polozenia oznaczonego liniami pelnymi w polozenie oznaczone liniami przerywa¬ nymi, wywoluje ona za posrednictwem wo¬ dzika lii dzwigni 9 zmiane przeswitu przyslony 4, której przeswit poczatkowy jest bliski tego pozadanego najmniejszego przeswitu, gdyz zakres zmian tego mini¬ malnego przeswitu jest stosunkowo ograni¬ czony i zalezy od zblizania sie celu podle¬ gajacego ostrzeliwaniu.Jezeli natomiast chodzi o ostrzal naj¬ wiekszego celu, to wówczas sworzen 19 wodzika 11 wsuwa sie w drugi skrajny otwór 18b (fig. 9), otrzymujac odpowiedni przeswit poczatkowy przyslony, inny niz w przypadkach mniejszych celów, osiaga¬ jac jednoczesnie znacznie wiekszy zakres zmian wielkosci przeswitu, dostosowany do prawa zmian paralaksy ostrzeliwanego celu, zaleznej od odleglosci do tego celu.Chcac zuzytkowac bezposrednio otrzymana odleglosc dp poprawienia celnosci strza¬ lów, bez zastanawiania sie nad jej wielko¬ scia liczbowa, zaklinowuje sie dzwignie reczna 12 na walku 13 mechanizmu popra¬ wiajacego samoczynnie kierunek strzalów, umieszczonego np. na wsporniku 14.W tych warunkach obrót dzwigni 12 wywoluje obracanie sie walka 13, a na¬ stepnie elaboracje i samoczynne przekaza¬ nie broni poprawki celowniczej, oopowia¬ dajacej stopniowi zmian odleglosci do ce¬ lu, do którego sie celuje.Wreszcie przy zalozeniu, ze bron jest nieruchoma w stosunku do kadluba samo¬ lotu, zwykle stosowany mechanizm do sa¬ moczynnego rozrzadzania poprawki ce¬ lowniczej jest polaczony odpowiednia przekladnia z obiektywem 5, który wobec tego musi byc ruchomy w swej plaszczyz¬ nie, co umozjiwia regulowanie ostrzeliwa¬ nia przez odchylanie linii celowania, w ta¬ ki sam sposób, jak w przypadku znanym, gdy to odchylanie osiaga sie przez przesu¬ wanie siatki, pod dzialaniem wspomniane¬ go mechanizmu poprawkoweigo.Przesuwanie poprzeczne obiektywu umozliwia poprawke strzalów pod wzgle¬ dem kierunku, a przesuwanie go równole¬ gle do osi celowania umozliwia poprawke strzalów pod wzgledem wysokosci.Dzieki powyzszym urzadzeniom celow¬ nik wedlug wynalazku dziala pod wply¬ wem odleglosci celu, nie wymagajac do¬ datkowej pracy i uwagi ze strony obser¬ watora lub pilota-obserwatora (gdy przy¬ rzad znajduje sie na samolocie jednooso¬ bowym) .Strzelec, wycelowujacy bron za pomo¬ ca jednej tylko dzwigni recznej 12, zmienia tak wielkosc Jcrazka swietlnego na szyb¬ ce 10 celownika, by objal on dokladnie obraz celu, widziany przez te szybke, osia¬ gajac prawidlowe wycelowanie broni i je¬ dnoczesnie poprawke celnosci strzalów na podstawie odleglosci do celu. PL