W lozyskach rolkowych, jak wiadomo, Wysokie obciazenia na krawedziach rolek dzialaja niezwykle niekorzystnie na moz¬ nosc obciazania i dlugotrwalosc pierscieni lozyskowych, powodujac wykruszanie sie tych pierscieni. Dotychczas przypisywano to zjawisko odksztalceniom walu i lozy¬ ska, które sa zrozumiale podczas ruchu np. przy skosnych polozeniach, jakim podlegaja lozyska tloczysk i lozyska wa¬ lów korbowych, jednak stwierdzono, ze równiez i przy najbardziej starannym ulo- zyskowaniu, wykluczajacym skosne polor zenie i powodowane tym obciazenie kra¬ wedzi, krawedzie pierscieni lozyskowych wykruszaja sie. Badania wykazaly, ze i przy dokladnym ulozyskowaniu, przy teoretycznie równomiernym obciazeniu i biegu bez zarzutu naprezenia doichodza miejscami swymi wierzcholkami do obrze¬ zy powierzchni tocznej.Próbowano juz usunac te duze obcia¬ zenia krawedziowe przez usuniecie nieco materialu na obrzezach powierzchni tocz¬ nej albo przez zbieranie brzegów rodelk.Jednak te zabiegi nie daly spodziewane¬ go pomyslnego wyniku, tylko w pierw¬ szym przypadku doprowadzily do wykru¬ szania sie nowoutworzonych krawedzi po¬ wierzchni tocznej pierscieni lozyskowych, a w drugim przypadku z powodu nigdy nie zgadzajacych sie matematycznie kon¬ cowych krawedzi rolek i pierscieni lozy¬ skowych — do uszkodzen krawedzi rolek.Jezeli nawet w takim lozysku przez usu¬ niecie nieco materialu na krawedziach po-wierzchni tocznej zewnetrznego pierscie¬ nia lozyskowego osiagnie sie mniej lub wiecej jednostajne naprezenie tej powierz¬ chni, wystepuja zawsze jeszcze po prze¬ niesieniu obciazenia z rolki na wewnetrz¬ ny pierscien lozyskowy wykruszenia sie jego krawedzi.Próbowana tez wydrazyc rolki wew¬ natrz na ich koncach, w celu zmniejszenia naprezen na krawedziach powierzchni to¬ cznej przez otrzymana tym sposobem wieksza sprezystosc konców rolek. Wy¬ nikiem tego jest owalne odksztalcenie sie konców roleik, prowadzace do pekania rolek.W celu usuniecia tych wad, wytwarza sie wedlug wynalazku podatnosc przy kra¬ wedziach tocznych. W tym celu zastoso¬ wano przy tych krawedziach wyzlobienia, które najlepiej jest tak umiescic na piers¬ cieniu tocznym, ze przylega on w srodku i na koncach do walu. Dobrze jest wyko¬ nac wyzlobienia wedlug wynalazku tak, aby w kierunku osi posiadaly ksztalt wy¬ dluzony.Wykonanie wedlug wynalazku moze byc zastosowane tak samo do wewnetrz¬ nych, jak i zewnetrznych lozyskowych pierscieni tocznych.Na rysunku pokazano na dwóch figu¬ rach schematycznie w przekroju kilka przykladów wykonania pierscieni lozys¬ kowych wedlug wynalazku.W lozysku rolkowym wedlug fig. 1 cyf¬ ra 1 oznacza jedna z rolek, 2 — wewnetrz¬ ny pierscien lozyskowy, osadzony na czo¬ pie 3 np. walu korbowego szybkobieznego silnika spalinowego.Na powierzchni oparcia 4 'wewnetrzne¬ go pierscienia lozyskowego 2 sa wykonane wyzlobienia 5 i 6, tak ze wewnetrzny pier¬ scien lozyskowy 2 w srodkowej czesci po¬ wierzchni z powodu sprezystosci jego wy¬ drazonych czesci 7 i 8 przejmuje glówne obciazenie. Osiaga sie w ten sposób to, ze naprezenie nie rozklada sie w pierscieniu lozyskowym tak, ze wierzcholki napreza nia przebiegaja w miejscach powierzchni tocznej, lezacych ponad obrzezami 7, 8, tylko bardziej równomiernie na szeroko¬ sci powierzchni tocznej pierscienia lozys¬ kowego, a na obrzezach powierzchni tocz¬ nej wystepuje tylko nieznaczne zwieksze¬ nie naprezenia w porównaniu z pasem srodkowym.W przykladzie wedlug fig. 2 zastoso¬ wano te same oznaczenia jak na fig. 1.Wyzlobienia na powierzchni wewnetrznej pierscienia lozyskowego 2 maja tu inny ksztalt anizeli w wykonaniu wedlug fig. 1, dzialanie jest jednak w obu przypadkach takie samo. Postacie wykonania wedlug fig. 1 i 2 odnosza sie do wewnetrznego pierscienia lozyskowego], zlozonego z kil¬ ku czesci, który posiada na obrzezach powierzchnie skurczne, podczas gdy ob¬ ciazenie, spowodowane naciskiem, jest przejmowane przez srodkowy pas piers¬ cienia, wlasciwa powierzchnie oparcia.Z powodu podatnosci obrzezy pokaza¬ nych pierscieni lozyskowych wierzcholki naprezenia na krancach powierzchni tocz¬ nej moga byc, zaleznie od wykopania skosnych sciec, usuniete w mniejszym lub wiekszym stopniu, ewentualnie nawet zu¬ pelnie, albo naprezenie imoze byc w tych miejscach tak dalece zminiejszone, ze naj¬ wieksza waftosc naprezenia wystepuje tylko w srodkowym pasie 4 przekroju, podczas gdy na obrzezach naprezenie jest mniejsze anizeli w srosdku.Wynalazek nie ogranicza sie do poka¬ zanych ksztaltów wyzlobien. Moga byc tez obrane inne ksztalty, jednak takie, azeby z jednej strony osiagnac pozadany rozklad obciazenia na cala szerokosc po¬ wierzchni tocznej i z drugiej strony, zeby w srodkowym pasie nacisk na jednostke nie byl zbyt duzy, a niebezpieczne prze¬ kroje na brzegach pierscienia lozyskowe¬ go, powstale wskutek wyzlobien, odpo¬ wiadaly jeszcze wymogom wytrzymalosci. - 2 PL