Wynalazek niniejszy dotyczy . czesci budowlanej, zawierajacej plyty z wypukly¬ mi wytloczeniami w ksztalcie krateru lub stozka, które sa nalozone na imme plyty i sa z nimi polacziohe za pomoca nitowa¬ nia, spawania lub w imny sposób, W porównaniu ze znanymi czesciami budowlanymi! tego rodzaju czesc wedlug wynalazku wyróznila sie tym, ze dwie ply¬ ty lub (kawalki rur z wypuklymi wytlo¬ czeniami w ksztalcie krateru luib wydrazo¬ nego stozka sa wlozone jedna w druga i piolaczone ze soba w miejscach zetknie¬ cia za pomoca spawania punlktowego, ni¬ towania lu)b inlnych srodków technicznych.' W ten. sposób osiaga sie ten wynik, ze sily, wywierane na jedna z tych plyt, prze¬ nosza 'slie cala powierzchnia tej plyty nla druga plyte. Miejsce spojenia, posiadajace ksztalt czaszy kulistej, jest przy tym ob¬ ciazane jedynie na sciskanie i ciagnienie, nie pioddane jest niatamilast obciazeniu na scinanie. Poniewaz w tak zwainym prze¬ kroju obojetnym nile ima na zgniatanie nie¬ potrzebnego materialu, osiaga sie zarazem najkorzystniejsza piostac czesci, umozli¬ wiajaca przenoszenie przy najmniejszym ciezarze mloillifwie majwiekszych momeli- tow zginajacych we wszystkich kierun¬ kach, poniewaz miejscowe sily dzialaja promieniowo na duza powierzchnie, do czego przyczynia sie kazde polaczenie wy-drazonych stozków. Osiagnieta w ten spo¬ sób wytrzymalosc ezeisei budowlanej jest we wszystkich kierunkach tak wielka, ze czesc ta moze znalezc zastosowanie w róz¬ nych dziedzinach bez jakiegokolwiek usztywnienia wewnetrznego.. Szczególnie dobrze nadaje sie ona do budowy okretów, $ przy zastosowaniu blach z metali lek¬ kich ewedltuialnie tez i do budowy statków powietrznych, np. do wylkonywatiia skrzy¬ del, podluznie, rur o róznych wymiarach albo tez calych kladlulbów bez stosowania osobnych uisztywnien.Wytloczenia plyt, posiadajace ksztalt krateru lub wydrazonego stozka, moga posiadac na zwróconych Iku sobie koncach otwory o niejednakowych wielkosciach, tak iz brzegi lotworów (jednej plyty zacho¬ dza za brzegi otworów drugiej plyty. Rów¬ niez i w tym przypadku pierscieniowe miejisce spojenia jest obciazone jedynie na ciagnienie i na sciskanie, ale nie na scina¬ nie. Dzieki otworom niejednakowej wiel¬ kosci mozna tez sporzadzac np. blachy 'fa¬ liste wzglednie rury o przekroju w ksztal¬ cie kropli lulb eliptycznym.W niektórych przypadkach, rop. przy budowie samolotów, nitowanie nastrecza pewne trudnosci ze wzgledu na brak miej¬ sca, poniewaz, np. nie inoznla zastosowac odpiowiednio wielkich klocków opero¬ wych, a przy tym mala dostepnosc miejsc nitowania uniemozliwia wykonanie dobre¬ go polaczenia za pomoca nitów. Wedlug dalszej cechy wynalazku wypelnia isie przewiercone u dna wytloczenia w ksztal¬ cie krateru metalem, np. siluminem; ewen¬ tualnie mozna tez zalewac je materialem niemetalicznym, np. uzbrojiojnym betonem.Najlepiej jest (przy tym przykryc prózne przestrzenie pokrywkami z blachy, jak to zaznaczono, liniami kreskowano - punkto¬ wanymi na fig. 2. Pokrywki te moga byc przytrzymywane prowizorycznie za pomo¬ ca tasm klejacych lub w sposób podobny,- póki przebieg zalewania wzglednie natry¬ skiwania nie zostanie ukonczony. Oprócz tego mozna zastosowac tu znane w zasa¬ dzie zabiegi hartowania sztucznego, umie¬ szczajac np. w próznych przestrzeniach miedzy podporami o ksztalcie wydrazo¬ nego stozka sproszkowana zywice sztucz¬ na i przeprowadzajac ja w stan staly za pomoca ogrzewania, ewentualnie z zasto¬ powaniem cisnienia.Wedlug innego przykladu wykonania wynalazku odleglosc wzajemna plyt po¬ siada W róznych miejscach rózne wartosci dzieki niejednakowej glebokosci wytlo¬ czen w ksztalcie krateru, wskutek czego powstaja np. przestrzenie beczulkowate lulb soczewkoWate. W ten sjposób prze¬ kroje dopasowuje 'sie do wiekszych obcia¬ zen w wiekszych odleglosciach od punk¬ tów oparcia plyt zaimoaowanych jedno¬ stronnie. Jedna z tych blach lub tez obie blachy moga byc blachami falistymi.Stwierdzono, ze wytrzymalosc takiej czesci budowlanej wzrasta w miare wzro¬ stu stosunku grubosci blachy do wysioko- sci calej czesci az do wartosci mniej Wie¬ cej 1:25, wobec czego przy wykonywaniu takich czesci chodzi o to, alby dzieki na¬ daniu odpowiedniej gleibokosci wytloczen w ksztalcie kratefru lub wydrazonego stoz¬ ka osiagnac jak najwieksza wzajemna od¬ leglosc poszczególnych blach i przez to zblizyc sie do optymalnej wartosci wytrzy¬ malosci czesci budowlanej. Z drugiej stro¬ ny wysokosc czesci jest ograniczona "dla blach podwójnych przez wytrzymalosc tych blach na wytlalczanie w glab, która zalezy z kolei od grubosci blachy. Jezeli podczas wytlaczania zabraknie materialu, to wytloczenie w ksztalcie krateru lub wydrazonego stozka zostaje przerwane.Do wytwarzania czesci budowlanych stosuje sie przeto blaichy z zebrami wy¬ tworzone za pomoca walcowania, przy czym wytloczenia w ksztalcie krateru lub wydrazonego stoizka sa wykonane w zna¬ nych zasadniczo walcowanych zebrach. - 2 —Z jednej strony osiaga sie w ten sposób znaczne podwyzszenie ciezaru, to znaczy bez stosowania gmibszych blach osiaga sie znacznie wieksza glebokosc krateru, z drugiej zas strony wyzyskuje sie równo¬ czesnie zalete Mach zebrowanych. Wraz z glebokoscia kraterów wzrasta tez i wy¬ sokosc podwójnej blachy, a przeto tez i wytrzymalosc czesci na zginanie.Zebra blach, polozonych jedna nad druga, moga przy tym przebiegac w róz¬ nych kierunkach. W tym przypadku do¬ brze jest umiescic wytloczenia w miej¬ scach krzyzowainia sie zeber.Aby przy wystepowaniu wielkiego cis¬ nienia, np. przy obciazeniu duzymi cieza¬ rami podwójnych blach wedlug wynalaz¬ ku, zapobiec miejscowym znieksztalce- nioim cienikich w zasadzie blach pojedyn¬ czych i uniknac w ten sposób wystepowa¬ nia odksztalcen w calym ustroju czesci bu¬ dowlanej, przestrzen pomiedzy podwójny¬ mi blachami wypelnia sie wedlug wyna¬ lazku materialem, wytrzymalym ma cisnie¬ nie i posiadajacym taki sam lub tez w przyblizeniu talki sam wspólczynnik 'roz¬ szerzalnosci cieplnej, np. betonem. W ten sposób osiaga sie ten wynik, ze naprezenia roizciagajace wystepuja glównie w czes¬ ciach metalowych, naprezenia zas sciska¬ jace glównie w czesciach niemetalowych.Dzieki temu imozna poddawac czesci we¬ dlug wynalazku duzym silom sciskajacym, wobec czego moga one znalezc zastosowa¬ nie równiez przy wykonywaniu sufitów, przykryw do zakrywania szybów, kanalów itd., przy czym wykonywa sie je, np. w ksztalcie 'soczewek, to znaczy dostosowu¬ je sie przekroje do podwyzszonego obcia¬ zenia.Oprócz tego czesci wedlug wynalazku moga byc wyzysikane jako dzwigary wzglednie czesci podobne, przy czym moz¬ na wypelnic odpowiednia masa badz srod- nik dzwigara, badz tez w razie potrzeby takze i jego pasy boczne. W ten sposób osiaga sie znaczna oszczednloisc na zelazie przy robotach budowlanych.Wedlug innej odmiany wykonania wy¬ nalazku jako srodek wypelniajacy stosuje sie material niepalny. Ma to te zalete, ze budowla jest zabezpieczona przed (ogniem.Bardzo korzystne jest stosowanie materia¬ lu wypelniajacego zapobiegajacego korozji, poniewaz w ten /sposób czesci budowlane sa zabezpieczone przed zniszczeniem od wewnatrz.Aby podwyzszyc dopuszczalne napre¬ zenia mogace wywiolac lokalne odksztal¬ cenia, stosuje sie wedlug wynalazku ma¬ terial wypelniajacy odznaczajacy sie duza przyczepnoscia.Ponadto wedlug wynalazku stosuje sie do wprowadzania materialu wypelniajace¬ go specjalne urzadzenie w postaci raimy w ksztalcie litery U, w celu prawidlowego osadzania podwójnych blach wzglednie czesci podobnych, wypelniajacych masa zalewowa. Urzadzenie to posiada bardzo prosta konstrukcje, umozliwiajaca nieza¬ wodne wypelnianie blach az po brzegi i za¬ pobiegajaca wyplywaniu masy wypelnia¬ jacej.Wedlug innej postaJci wykonania wy¬ nalazku rama jest zaopatrzona w podatna wykladzine, a to w celu umozliwienia uszczelnienia Ikralwedzi wypelnianych blach. Szczególnie dobrze nadaje sie do tego waz gumowy, najlepiej dajacy sie nadymac, który wedlug wynalazku umie¬ szcza sie vf lodpowiednim rowfci ramy.Stosowanie takiego weza daje te korzysc, iz znajduje on oparcie na calym swym ob¬ wodzie, dzieki czemu zuzycie jego jest mi¬ nimalne, a zarazem osiaga sie pewnosc do¬ kladnego uszczelnienia, W celu pioprawnego i calkowitego wy¬ pelnienia próznych przestrzeni czesci bu¬ dowlanej, rame do napelniania zaopatruje sie w przewód do doprowadzania masy zalewowej. Najlepiej jast zastosowac oprócz teglo jeszcze jeden przewód do od- —¦3 —sysania pecherzy powietrza wzglednie ga¬ zów powstajacych podczas napelniania.W ten sposób osiaga sie pewnosc zupelnie zadawalniajacego wprowadzania materialu wypelniajacego. Zarazeni oisiaga sie tez szybsze schniecie i szybsze wiazanie sie masy i to mianowicie nawet dla duzych plyt, az do samego ich srodka. Oprócz te¬ go podwyzsza sie tez przyczepnosc mate¬ rialu zalewowego, poniewaz wskutek od¬ sysania powietrza w miejscach zetkniecia materialu zalewowego z bliachami nie wy¬ stepuja pecherze. Aby przy tym umozli¬ wic wszechstronne uszczelnienie czesci budowlanej na jej krawedziach, rama jest zaopatrzona w czesc dajaca sie odejmowac wzglednie otwierac na zawiasach. Rów¬ niez i te czesc najlepiej jest zaopatrzyc w podatna wykladzine, np. w czesc weza, umieszczonego w ramie.Na rysunku przedstawiono pare przy¬ kladów wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1—3 przedstawiaja trzy postacie wykonania blachy podwójnej w przekroju podluznym, fig. 4 — przekrój poprzeczny przez czesc budowlana w ksztalcie rury, fig. 5 — przekrój poprzeczny przez bla¬ che podwójna, której poszczególne blachy sa ustawione w róznych •odleglosciach wzajemnych, fig. 6 — widok z góry na blache podwójna, której blachy poszcze¬ gólne sa zaopatrzone w przywalcowane do nich zebra, fig. 7 — urzadzenie do na¬ pelniania czesci budowlanej w widoku bocznym i w koncu fig. 8 — osadzenie we¬ za uszczelniaijacego w urzadzeniu wedlug fig. 7.Obie blachy wzglednie plyty 1 i 2 po¬ siadaja na calej powierzchni wytloczenia 3, 4 ksztaltu wydrazonego stozka lub kra¬ teru, rozimieszcziome badz równomiernie, badz tez odpowiednio do przewidywanych dbciazen. Wedlug fig. 1 wytloczenia 3 ply¬ ty / wchodza na ksztalt czasz w wytlocze¬ nia 4 blachy 2. Polaczenia mozna dokonac np. za pioimoca przeprowadzonego na wy¬ lot nitu. Szczególnie dobrze nadaje sie jed¬ nak ten rodzaj wykonania do spawania punktowego, W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 wytloczenia 3a i 4a blach 1 i 2 posiadajaca swych wolnych zwróconych Iku sobie kon¬ cach niejednakowo wielkie otwory, tak iz brzegi otworów blachy 2 zachodza za brzegi lotworów blachy /. Równiez i tutaj blachy moga byc polaczone ze soba za po¬ moca nitów lub za pomoca spawania.W niektórych przypadkach, np. gdy nito¬ wanie nastrecza trudnosci z powodu bra¬ ku mieljsca, polaczenie mioze byc wyko¬ nane w drodze zalewania lub natryskiwa¬ nia metalem, np. siluminenl, lub tez mate¬ rialem niemetalicznym, np. uzbrojonym betonem. Dobrze jest przy tym, jak to za¬ znaczono liniami kredkowano - punktowa¬ nymi, zakryc prózne przestrzenie nalozo¬ nymi przykrywkami 5. Przykrywki te mo¬ ga byc przytrzymywane prowizorycznie za pomoca tasm klejacych 6 lub w sposób podobny, póki proces zalewania wzglednie natryskiwania nie zostanie zakonczony wzglednie póki masa zalewowa nie stwar¬ dnieje. Dzieki takiemu wykonaniu uzysku¬ je sie proste ale sztywne polaczenie, przy czym mozna otrzymac zupelnie gladkie po¬ wierzchnie. Uzupelniajaca obróbka jest przy tym zbedna.Wykonanie blachy podwójnej wedlug fig. 3 odpowiada w zasadzie wykonaniu tejze wedlug fig. 2 z ta tylko róznica, ze wytloczenia 3a i 4a sa polaczone ze soba za pomoca pierscienia spoinowego 7.Oprócz tego blachy, w celu ich usztywnie¬ nia przeciw miejscowym wypaczeniom, sa zaopatrzone w zaglebienia, odpowiednio do kazdorazowych potrzeb. Najlepiej jest przy tym, aby zaglebienia przebiegaly wzdluz przekatnych- Na rysunku przed¬ stawiono np. w górnej blasze 1 pomiedzy kazdymi dwoma stozkowymi wytloczenia¬ mi 3a zaglebienie 8, któremu odpowiadaja dwa zaglebienia 9 W dolnej blasze 2* Rw- - 4 -.mieszczenie tych znanych w zasadzie za¬ glebien moze byc oczywiscie i inne.Na fig. 4 przedstawiony jest przyklad zastosowania wynalazlku w przypadku cze¬ sci budowlanej w ksztalcie rury. Dwie bla¬ chy 11 % 12 ksztaltu rury sa tu wsuniete jed¬ na w druga i przymocowane do "siebie swy¬ mi wytloczeniami w ksztalcie wydrazo¬ nych stozków za pomoca jednego z opisa¬ nych wyzej sposobów. Zamiast rur o prze¬ kroju kolistym mozna tez wykonac w ten sam sposób rury o przekroju w ksztalcie kropli lub eliptycznym, podobnie tez i cze¬ sci budowlane wedlug figur pozostalych mioiga oczywiscie posiadac dowolne krzy¬ wizny.Mozna, tez nadac wytloczeniom w ksztalcie krateru rózne wysokosci w róz¬ nych miejscach czesci budowlanej. Talk np. wedlug fig. 5 wytloczenia 3b lub 4b sa nizsze niz wytloczenia 3c wzglednie 4c, wskutek czego powstaja prózne przestrze¬ nie barylkowate lub soczewklowate 13.Przy tym badz jedna, badz obie blachy mo¬ ga byc faliste. W przykladzie wykonania wedlug fig. 5 niejednakowe odleglosci blach 1 i 5 sa osiagniete za pomoca odpo¬ wiedniego sfalowania samelj 'tylko blachy 1.Na fig. 6 przedstawiono blache podwój¬ na, w której blachy poszczególne i, 2 sa zaopatrzone na zwróconych ku sobie stro¬ nach w walcowane zebra 75, 16. Dzieki umieszczeniu wytloczen 3 wzglednie 4 w tych zebrach, osiaga sie ten wynik, ze mozna lotrzymac znacznie wieksze kratery bez stosowania grubszych w zasadzie blach. Najlepiej jest umiescic wytloczenia w miejscach krzyzowania sie zeber 15—16, przebiegajacych w róznych kierunkach wzdluz blach /, 2.Azeby móc poddawac czesci budowla¬ ne równiez i wielkim naprezeniom na sci¬ skanie, wypelnia sie je materialem, wy¬ trzymalym na cisnienie, np. betonem. Tak np. w przeznaczonym do tego celu urza¬ dzeniu wedlug fig. 7 i 8 rama 17 w ksztal¬ cie litery U posiada wymiary "tak dobrane, ze zalewane masa wypelniajaca blachy 1, 2 moga byc dokladnie w tej raimfe osadzo¬ ne. Do uszczelniania krawedzi blach slu¬ zy umieszczony po wewnetrznej stronie ramy i dajacy sie nadymac powietrzem waz gumowy 18, który, jak to uwidocznia fig. 8, jest osadzony w zlobku 19\ obejmu¬ jacym okolo dwóch trzecich jego obwodu.Rama 17 moze byc zaiop^trzona, jak to za¬ znaczono liniami -kreskowano - punktowa¬ nymi, w- dajaca sie otwierac czesc 20 do uszczelniania plyt 1, 2 równiez przy ich górnym brzegu. Ta czesc 20 ramy jest tez zaopatrzona w przewód 21 do doprowa¬ dzania materialu wypelniajacegla oraz w przewód 22 'do odsysania pecherzyków po¬ wietrza wzglednie gazu. PL