Wynalazek niniejszy dotyczy siewni- ków tego rodzaju, w których wysiewane ziarna zbozowe lub inne wprowadza sie z zapasu do umieszczonych rzedami ko¬ mórek lub wglebien przenosnych wzgled¬ nie wysypowych, z których kazde moze odbierac tylko ziarna pojedyncze i wysy¬ pywac je.Wynalazek niniejszy ma przede wszyst¬ kim na celu takie wykonanie urzadzen od¬ dawczych wzglednie wysypowych, zeby ten sam siewnik mógl byc stosowany w razie potrzeby do znacznej liczby zbóz róznego rodzaju, przy czym siewnik moze byc przestawiany w prosty sposób do wy¬ siewania zboza innego rodzaju.Wynalazek ma na celu równiez takie wykonanie urzadzen oddawczych, ze ziar¬ na moga byc wysypywane kolejno jedno po drugim, przy czym wydawanie ziarna moze odbywac sie bez ich uszkodzenia.W szczególnosci wynalazek ma na ce¬ lu usuniecie trudnosci umieszczenia po¬ dluznych ziarn w komórkach oddawczych, przy czym przewiduje sie specjalne srod¬ ki, majace na celu zadowalajace doprowa¬ dzanie podluznych ziarn do tych komórek.Szczególna czescia siewnika, która stanowi przedmiot ulepszen wedlug wy¬ nalazku, sa ponadto zgarniacze, przy po¬ mocy których przykrywa sie bruzdy zie¬ mi po wysianiu ziarna.Wynalazek wyróznia sie przede wszyst¬ kim tym, ze rzedy komórek oddawczych lub wglebien sa umieszczone dokola ob¬ wodu obrotowego walca grupami, którew kierunku podluznym walca sa przedzie¬ lone o odstep równy odstepowi pomiedzy bruzdami, w które wysiewa sie zboze, przy czym kazdy rzad w danej grupie po¬ siada wglebienia dostosowane pod wzgle¬ dem ksztaltu i wielkosci do danego rodza¬ ju zboza. W kazdej grupie rzedy moga byc umieszczone scisle obok siebie, a wsku¬ tek specjalnego uksztaltowania urzadzen oddawczych mozna przewidziec stosun¬ kowo duza liczbe róznych rzedów we¬ wnatrz danej grupy, dzieki czemu siewnik moze byc uzyty do wielkiej liczby zbóz róznego rodzaju.Inne cechy znamienne i zalety wyna¬ lazku omówione sa w dalszym ciagu w opisie przykladów wykonania, przed¬ stawionych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie siewnik cze¬ sciowo w widoku z tylu, a czesciowo w przekroju, fig. 2 — równiez schematycz¬ nie widok siewnika z boku, przy czym ko¬ lo biezne jest zdjete, fig. 3 — widok z gó¬ ry konca walca podawczego wraz z umie¬ szczona ponad nim skrzynka wsypowa, fig. 4 — czesc scianki walca podawczego w przekroju prostopadlym do osi obrotu walca w plaszczyznie przechodzacej przez wglebienie, fig. 5 — podobny widok jak na fig. 4, uwidoczniajacy wglebienie, mie¬ szczace dwa ziarna zboza i podsuwajace sie pod zgarniacz, fig. 6 — szczegól przed¬ stawiony na fig, 4 w widoku z góry, fig. 7 — zespól przedzialów skrzynki wsy¬ powej z narzadami zamykajacymi, fig. 8 i 9 przedstawiaja przedzial skrzynki wsy¬ powej w zwiekszonej podzialce w widoku z góry wzglednie z boku, fig. 10 przedsta¬ wia przekrój przedzialu skrzynki wsypo¬ wej dla podluznych ziarn zboza z uwi¬ docznieniem sposobu wsuwania ziarn zbo¬ za do wglebienia, fig, 11 — korytko pro¬ wadnicze w widoku z góry, fig. 12, 13 i 14 przedstawiaja zgarniacz ziemny, a miano¬ wicie w widokach z dolu, z boku i z przo¬ du, fig. 15 przedstawia ten sam szczegól co na fig. 5, jednak z odmiennym wykona¬ niem zgarniacza a fig. 16 — to samo w wi¬ doku z góry.Siewnik rzedowy (fig. 1 i 2) posiada wózek, skladajacy sie z ramy 1 i osi 2,* która obraca sie lacznie z kolami biezny¬ mi 3 i jest ulozyskowana w sciankach bocznych 4 pudla wózka, przy czym na wózku 1 jest umocowana skrzynka siew¬ na 5, zaopatrzona w znany sposób w otwo¬ ry wylotowe 6 w swym dnie; poza tym przewidziany jest walec podawczy 7, pewna liczba skrzyn wsypowych 8 wraz z zawieszonymi na nich zaslonami pro- wadniczymi, dno ochronne 10 wraz z umieszczonymi na nich korytkami pro- wadniczymi 11, pewna liczba radel 12 (fig. 2) i tylez zgarniaczy ziemnych. Wó¬ zek, przedstawiony tylko schematycznie na rysunku, moze miec dowolna odpo¬ wiednia budowe.Walec podawczy 7 jest osadzony na osi 14, ulozyskowanej w sciankach bocz¬ nych 4 pudla wózka i napedzanej w za¬ leznosci od szybkosci jazdy siewnika.W tym celu pomiedzy osia 2 kól bieznych i walem 14 moze byc wbudowana prze¬ kladnia lancuchowa 15. Walec podawczy dookola swego obwodu zewnetrznego jest zaopatrzony we wglebienia 18, umieszczo¬ ne rzedami 20 — 23 (fig. 3, 5 i 10), które co do swego ksztaltu i wielkosci sa przy¬ stosowane do ziarn zboza tego rodzaju, które powinny byc oddawane przez wgle¬ bienie. Kazde wglebienie moze odbierac i zatrzymywac tylko pojedyncze ziarna.Rzedy wglebien przebiegaja równolegle do siebie w plaszczyznach prostopadlych do osi obrotu walca 7. Rzedy te sa zebra¬ ne w polozone obok siebie grupy [a, b, c na fig. 1), które sa przedzielone od siebie o odleglosc równa odstepowi pomiedzy tymi bruzdami siewnymi, w które ma byc wysiane zboze. Rzedy kazdej grupy sa za¬ silane przez wspólna skrzynke zasypo¬ wa 8. — 2 —Odpowiadajace sobie rzedy we wszyst¬ kich grupach skladaja sie z wglebien do¬ stosowanych do specjalnego rodzaju zbo¬ za, przy czym rózne rodzaje rzedów sa ustawione we wszystkich grupach rzedo¬ wych jednakowo i w tym samym porzad¬ ku obok siebie. Na fig. 3 np. przedstawio¬ na je^t jedna grupa rzedów o czterech rze¬ dach 20, 21, 22, 23, z których rzad 20 mo¬ ze byc przeznaczony dla pszenicy, rzad 21 — dla zyta, rzad 22 — dla owsa i rzad 23 — dla roslin okopowych. W ten sam sposób rzedy sa uporzadkowane we wszystkich grupach a, b, c itd. Poniewaz kazdy rzad wraz z przestrzenia posrednia ma mala szerokosc, przeto mozna przewi¬ dziec w kazdej grupie wieksza liczbe rze¬ dów, dzieki czemu ten sam siewnik moze byc stosowany do wielkiej liczby zbóz róznego rodzaju. Wszystkie rzedy w tej samej grupie dostarczaja zboze do tej sa¬ mej bruzdy wysiewowej, wskutek czego liczba grup rzedowych a, b, c na walcu po- dawczym jest równa liczbie radel 12 siewnika.Kierunek podluzny wglebien podluz¬ nych 21, 22 zlewa sie z kierunkiem obrotu walca podawczego 7. Tylna krawedz 24 kazdego wglebienia (fig. 4) przebiega od dna 25 wglebienia lukowo w góre do po¬ wierzchni walca podawczego 7 i przecho¬ dzi stopniowo w te powierzchnie. Przed¬ nia krawedz 26 natomiast stoi w przybli¬ zeniu prostopadle do powierzchni walca.Ukosna tylna powierzchnia krawedzi 24 kazdego wglebienia posiada dwa rozsze¬ rzenia 27 rozciagajace sie poza boki wglebienia (fig. 6). Podany ksztalt krawe¬ dzi 24 ma na celu ulatwienie zeslizgiwa¬ nia sie innych ziarn prócz tego ziarna, które ma pozostac we wglebieniu.Skrzynki wsypowe 8, których liczba jest równa liczbie grup rzedowych a, b, c, znajdujacych sie na walcu podawczym 7, maja na celu doprowadzanie ziarna ze skrzynki siewnej 5 do tego walca. Kazda skrzynka wsypowa sklada sie ze scianki przedniej 28 i tylnej 29 oraz ze scianek bocznych 30, których górne krawedzie le¬ za na tej samej wysokosci co i krawedzie scianki przedniej wzglednie tylnej, nato¬ miast dolne krawedzie 31 sa lukowe i do¬ stosowane do zewnetrznej strony walca doprowadzajacego (fig. 2 i 9). U dolu na wewnetrznej stronie scianki przedniej 28 tworza one krawedz zgarniajaca 59 (fig. 5 i 9), której cel jest omówiony nizej.Skrzynki wsypowe (fig. 1 — 3) sa umo¬ cowane w dowolny odpowiedni sposób w ramie wózka, a w stosunku do skrzynki siewnej 5 sa umieszczone tak, iz otwory wylotowe 6 skrzynki znajduja sie naprze¬ ciwko skrzynek wsypowych 8. Skrzynki wsypowe 8 sa u dolu otwarte, a ich dolne krawedzie, uksztaltowane wedlug walca podawczego, przylegaja scisle do po¬ wierzchni walca nie dotykajac jednak tej powierzchni. Ziarno siewne, wsypane do skrzynki wsypowej, moze wiec spadac bezposrednio na zewnetrzna strone walca podawczego.Skrzynki wsypowe sa wewnatrz prze¬ dzielone przegrodami 32 (fig. 3) na prze¬ dzialy 33, Przegrody 32 co do swej wyso¬ kosci, ksztaltu i polozenia sa zarówno w stosunku do skrzynki 5 jak i do walca 7 podobne do zewnetrznych scianek bocz¬ nych 30. Gdy skrzynka wsypowa 8 znaj¬ duje sie ponad walcem 7, przedzialy 33 nie maja ze soba u dolu zadnego polacze¬ nia. Kazdy przedzial 33 skrzynki 8 dopro¬ wadza ziarno do jednego rzedu wglebien na walcu podawczym, a liczba przedzia¬ lów w skrzynce wsypowej jest równa licz¬ bie tych rzedów w kazdej z grup a, b, c na tym walcu. Kazdy przedzial 33 jest prze¬ znaczony dla osobnego rodzaju zboza.Skrzynka wsypowa 8 jest umieszczona ponad walcem podawczym 7 tak, ze kaz¬ dy z przedzialów 33, przeznaczony do okreslonego rodzaju zboza, znajduje sie na walcu ponad odpowiednim rzedem wgle* — 3 —bicn, przeznaczonym dla odpowiedniego rodzaju zboza (fig. 3).Przedzialy 33 skrzynki wsypowej sa ustawione tak, ze ich kierunek podluzny nakrywa sie z kierunkiem rzedów 20—23 wglebien jak równiez i z kierunkiem poje¬ dynczych wglebien, przeznaczonych dla ziarn podluznych (na fig. 3 wglebienia rze¬ dów 21 i 22). Ziarna podluzne sa zmuszo¬ ne do ustawiania sie w kierunku podluz¬ nym wglebien przez to, ze przedzial 33 skrzynki wsypowej 8 posiada odpowied¬ nia szerokosc otworu, to znaczy szero¬ kosc mniejsza od dlugosci ziarn, jak rów¬ niez posiada równolegle lub prawie rów¬ nolegle scianki.Stwierdzono równiez, ze podluzne ziarna zbozowe nie moga byc przyjmowa¬ ne niezawodnie przez wglebienia walca podawczego, jezeli ziarna te nie sa zmu¬ szone do przyjmowania w przedziale skrzynki polozenia lezacego na powierz¬ chni walca podawczego. Te przedzialy skrzynki wsypowej, które sa przeznaczo¬ ne do oddawania rodzajów zboza o po¬ dluznych ziarnach, sa wiec wykonane w ten sposób, ze ziarno zbozowe, przechodzac przez przedzial, musi ukladac sie swa osia podluzna lezaco na powierzchni walca.W tym celu jest przewidziana po¬ wierzchnia prowadnicza 35 (fig. 10), która znajduje sie w takiej odleglosci od po¬ wierzchni walca, ze ziarna, dla umozliwie¬ nia sobie przejscia pomiedzy powierzchnia walca i wspomniana powierzchnia pro¬ wadnicza, musza ukladac sie swa osia podluzna lezaco na powierzchni walca.Powierzchnia prowadnicza 35 jest utwo¬ rzona przez równolegla do powierzchni walca górna powierzchnie ograniczajaca w bocznej komorze 36 z jednej strony przedzialu, a dno tej bocznej komory jest utworzone przez zaopatrzona we wglebie¬ nia czesc powierzchni walca. Na fig. 10 przedstawiono we wlasciwym przedziale 33 wiecej stojacych ziarn 36, natomiast ziarno 37, które pod cisnieniem polozone¬ go wyzej ziarna zostalo wcisniete pod po¬ wierzchnie prowadnicza 35, musi przyjac polozenie lezace.Ziarna zbóz pewnego rodzaju moga byc niezawodnie przyjmowane przez wglebienia walca podawczego tylko wte¬ dy, gdy te wglebienia poruszaja sie w gó¬ re, natomiast w przypadku ziarn innego rodzaju ruch ten powinien byc odwrotny.Skrzynki wsypowe sa wobec tego umiesz¬ czone w ten sposób, ze dolna czescia lu¬ kowa obejmuja,walec podawczy na takiej czesci, ze przyjmowanie zboza odbywa sie zarówno podczas ruchu w góre, jak i pod¬ czas ruchu w dól wglebien, to znaczy z obu stron najwyzszego punktu walca (fig. 2, 9).Przedzialy 33 skrzynki wsypowej 8\ przeznaczone dla zbóz innego rodzaju niz zboze w danej chwili wysiewane, sa za¬ sloniete przed dostepem zboza ze skrzyn¬ ki siewnej 5. W tym celu kazdy przedzial posiada u góry zaslone, która moze byc wykonana jako zasuwka 38, prowadzona pomiedzy listwami 39 na górnej stronie przedzialu 33 (fig. 7 i 10). Na fig. 7 zasuw¬ ka 38 przedzialu 33 jest czesciowo odsu¬ nieta, natomiast pozostale zasuwki sa cal¬ kowicie wsuniete. Zasuwka 38 moze byc uzyta równiez do ilosciowego regulowania doprowadzania zboza do przedzialów. Na przedniej czesci skrzynki wsypowej 8, to znaczy na sciance 28 (fig- 2 i 3), znajduje sie zaslona prowadnicza 9 obejmujaca cze¬ sciowo walec podawczy 7. Zaslona pro¬ wadnicza nie pozwala na przedwczesne wypadanie ziarn zboza z wglebien nos¬ nych podczas obrotu walca. Zaslona pro¬ wadnicza przylega do walca nosnego tak scisle, nie dotykajac go jednak, ze ziarna zboza, znajdujace sie we wglebieniach, sa w nich podczas ruchu obrotowego wal¬ ca przytrzymywane tak dlugo, az nie osia¬ gna one krawedzi koncowej zaslony; ziar¬ no traci wówczas oparcie i spada. — 4 —Dno ochronne 10, umieszczone u dolu na ramie wózka (fig. 1 i 2), ma na celu ochrane walca podawczego 7 przed usz¬ kodzeniem np. przez kamienie, podrzucane z zieimi, i Steinowi podstawe korytek pro¬ wadniczych 11.Korytka prowadnicze 11 (fig. 1, 2 i 11) maja na celu odbieranie z walca podawcze¬ go aboza spadajacego na dolnej krawedzi zaslony 9 i spuszczanie go przez szczeline 41, znajdujaca sie nad odpowiednim otwo¬ rem 43 w dnie ochronnym 10. Korytka te .sa ustawione na dnie ochronnym 10 pod grupami rzedowymi a, 6, c walca podaw- czego 7, tak iz moga odbierac zboze spa¬ dajace z wglebien tego walca. Korytka prowadnicze sa u góry tak szerokie, ze obejmuja one cala grupe rzedowa i moga odbierac zboze spadajace z dowolnego rzedu danej grupy.Radla 12 (fig. 2) maja na celu wykony¬ wanie bruzd, w które ma spadac ziarno siewne. Radla sa zawieszone ruchomo na dolnej przadniej szynie podluznej 42 ra¬ my wózka, np. za pomocA pretów 44, i sa nastawione tak pod kazdym korytkiem pro- wadniczym 11, ze po uruchomieniu siewni- ka moga wykonywac bruzdy przebiegajace pod nimi. Radla 12 sa przy tym nastawia¬ ne równiez tak, ze ich punkt oparcia 45 (fig. 2) w ziemi znajduje sie bezposrednio przed punkteni spadania 46 zboza. Radla mogabyc dowolnej odpowiedniej koyistruk- cji.Zgarniacze ziemi 13 maja na celu po¬ nowne zakrywanie bruzd po wrzuceniu do nich ziarna. Zgarniacze sa wykonane w postaci prostokatnych klocków lub plytek (fig. 12—14), zaopatrzonych w przedniej swej czesci w ucha 50, które za pomoca pretów 51 moga byc zaczepione ruchomo na tylnej szynie podluznej 52 ramy wózka (fig. 2). Zgarniacz posiada nachylona w dól i do wewnatrz scianke przednia 53 i tylna 54, jak równiez podobnie nachylone icianki boczne 55, dzieki czemu zgarniacz nie moze zaglebic sie w ziemi. Spód jest przy tym od przodu ku tylowi zaopatrzony w otwarte ku przodowi iizwezono ku tylowi korytkowe wyzlobienie 56, którego zbiezne brzegi boczne 57 podczas posuwania zgar¬ niacza po bruzdzie zgarniaja wyorana przez radla ziemie i zapelniaja bruzde.W przypadku pewnych gatunków ziar¬ na, np. zaprawionego, ziarna zbijaja sie ra¬ zem. Aby ulatwic rozdzial takich ziarn na wglebienia na walcu 7, a mianowicie, aby ulatwic oddzielanie ziarn nizej (tj. nad po¬ wierzchnia walca 7) polozonych od ziarn wyzej polozonych, brzeg zgarniacza na przedniej sciance przedzialu moze byc za¬ opatrzony w skierowane w tyl (tj. przeciw¬ ko obrotowi walca) klinowe ostrze 62, któ¬ re rozdziela ziarno i pozwala tylko jedne¬ mu ziarnu na pozostawanie we wglebieniu (fig. 15 i 16).Siewnik wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy. Po napelnieniu skrzynki 5 zbozem, wpada ono przez skrzynki wsypowe 8 na walec doprowadza¬ jacy 7. Gdy po uruchomieniu siewnika wa¬ lec zacznie sie obracac, to ziarna zboza po¬ suwaja sie po powierzchni walca i wpada¬ ja kolejno do wglebien w powierzchni wal¬ ca, IW kazdym wglebieniu moze znalezc sie tylko jedno ziarno. Gdy bowiem dwa ziarna wpadly do jednego wglebienia, to górne ziarno 60 (fig. 5) zostaloby wysunie¬ te z wglebienia, gdy wglebienie posuwa sie mimo przedniej scianki 28, stanowiacej krawedz zgarniajaca 59 skrzynki wsypo¬ wej. Wskutek nachylenia i lagodnego przej¬ scia tylnej powierzchni krawedzi 24 w ze¬ wnetrzna powierzchnie walca 7 ziarno pod¬ czas zgarniania nie zostaje uszkodzone, lecz wysuwa sie lekko z wglebienia, pod¬ czas gdy dolne ziarno 61 na dnie wglebie¬ nia nie moze byc dotkniete przez krawedz zgarniacza 59, a wiec pozostaje we wgle¬ bieniu. Ziarna pozostajace we wglebieniach zostaja przeniesione przez walec popod zaslona 9 na dolna strone walca, skad spa- — 5 -daja na dolnej krawedzi zaslony 9 do ko¬ rytek prowadniczych 11, a stamtad przez szczeline 41 do bruzd, wykonanych przez radla, po czym zostaja przykryte ziemia za pomoca zgarniacza 13. PL