Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia zaciemniajacego szczególnie nadajacego sie do wielokatnych (w ksztalcie zebów pi¬ ly) lub lamanych (mansardowych) dachów szklanych z nieprzepuszczajacymi swiatla zaslonami, które sa tak poruszane za po¬ moca odpowiedniego prowadzenia i rozrza¬ du, ze albo zakrywaja, albo odslaniaja po¬ wierzchnie iszklane, a w tym ostatnim przy¬ padku zajmuja polozenie, mozliwie malo przeszkadzajace padaniu promieni swietl¬ nych.Urzadzenie wedlug wynalazku rózni sie od znanych glównie tym, ze cale urzadzenie do uruchamiania i rozrzadu zaslon zaciem¬ niajacych jest bardzo proste i znajduje sie wewnatrz dachu szklanego.Osiaga sie to w ten sposób, ze zaslony zaciemniajace sa osadzone wzdluz linii srodkowej na walku, który za pomoca kó¬ lek tocznych, umieszczonych na koncach, moze przesuwac sie po poziomych szynach oraz ze do rozrzadu tych zaslon zastosowa¬ ne sa wahliwe wodziki, slizgajace sie w pro¬ wadnicach, umieszczonych celowo nastaw¬ nie przy zaslonie zaciemniajacej.Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 — 5 przedstawiaja pierwszy przyklad wyko¬ nania, przy czym fig. 1 przedstawia prze¬ krój pionowy dachu wielokatnego (w ksztalcie zebów pily) # zaopatrzonego w urzadzenie wedlug wynalazku, fig. 2 — wi¬ dok z góry zaslony zaciemniajacej, fig. 3 — w wiekszej podzialce czesciowo' w widoku i czesciowo w przekroju urzadzenie tocznei wodzikowe, fig. 4 — widok z boku zawie¬ szenia wodzika, fig. 5 — widok i przekrój polaczenia wodzika z zaslona zaciemniaja¬ ca, fig. 6 — przekrój drugiego przykladlu wykonania, uwidaczniajacy umieszczenie zaslony zaciemniajacej w trzech róznych polozeniach* fig. 7 — 11 przedstawiaja do¬ datkowe urzadzenie, samoczynnie zapobie¬ gajace iskosnemu ustawieniu sie zaslony za¬ ciemniajacej, przy czym fig. 7 przedstawia walek zaslony zaciemniajacej z kólkami tocznymi i szynami, fig. 8 — widok z góry tej czesci urzadzenia, fig. 9 — podobny wi¬ dok z góry, lecz przy walku ustawionym skosnie, fig. 10 — czesciowo w widoku i czesciowo w* przekroju kólko toczne i urzadzenie wyrównawcze, a fig. 11 — wi¬ dok z boku fig. 10.W; przykladzie wykonania wedlug fig. 1 — 5 dach 1 w ksztalcie zebów pily posia¬ da powierzchnie szklana 2, zakryta zaslona zaciemniajaca 3 tak, ze z zewnatrz nie mo¬ ga przenikac promienie swietlne. Takie po¬ lozenie zaslony zaciemniajacej jest zazna¬ czone liniami pelnymi na fig. 1.Zaslona zaciemniajaca 3 jest umocowa¬ na do lozysk kulkowych 5 z osadzonym w nich walkiem 6, który na jednym koncu jest zaopatrzony w kolo toczne 7, a na dru¬ gim — w kolo toczne 8 z krazkiem linowym 9. Kola 7 i 8 biegna na szynach 10 np. z dh/\ruteówek, umieszczonych w kierunku poprzecznym dachu. Za pomoca liny lub podobnego ciegna, biegnacego poprzez kra¬ zek linowy 9, mozna obracac ten krazek wraz z walkiem 6 i kolami tocznymi 7 i 8, wskutek czego zaslona 3 porusza sie z po¬ lozenia zakrywajacego otwór (fig. 1) z le¬ wa na prawo. Do rozrzadu przy tym prze¬ suwie zaslony sluzy wodzik 11, wahajacy sie okolo stalego sworznia 12 i przesuwaja¬ cy sie wzdluz tulei prowadniczych 13 i 14, przymocowanych do zaslony 3 i celowo da¬ jacych sie przestawiac. Np. tuleja 13 jest zaopatrzona w plaski krazek 15 (fig. 3), otoczony oprawka 16, umieszczona z boku zaslony zaciemniajacej 3, i obracalny w tej oprawce. Tuleja 14 wodzika zawiera swo- rzen 17, który wchodzi w szczeline ramy 19 zaslony zaciemniajacej 3 i moze byc w niej ustalony za pomoca nakretki 18.Takie przestawne umocowanie zaslony zaciemniajacej 3 umozliwia nastawianie jej pod katem. Jezeli np. zaslona zaciemniaja¬ ca 3 przylega wedlug fig. 1 do górnej czesci 4a ramy otworu okiennego, chociaz zaslona ta znajduje sie jeszcze w pewnej niewielkiej odleglosci od dolnej czesci 4 tej ramy, to przez zwolnienie nakretki 18 zwalnia sie polaczenie miedzy ta zaslona i tulejami 13, 14 wodzika i tuleje te prze¬ stawia sie tak daleko, az zaslona zaciem¬ niajaca 3 dojdzie calkowicie do czesci 4, 4a ramy, po czym nakretke 18 znów sie do¬ ciaga.Na fig. 3 i 4 uwidocznione jest umoco¬ wanie wodzika 11 za pomoca sworznia 12 w obsadzie 20 na katowniku 21, który ze swej strony jest przymocowany do dachu 1 srubami 22. Polozenie sworznia 12 jest tak obrane, ze zaslona 3 od polozenia za¬ ciemniajacego do' polozenia odchylanego, przedstawionego liniami kreskowano-krop- kowanymi na fig. 1, zostaje tak obrócona na wtalku o, ze w polozeniu odchylonym zaj¬ muje polozenie calkowicie lub prawie cal¬ kowicie zbiezne z kierunkiem przeciwleglej pozbawionej okien polaci dachu /..W postaci wykonania wedlug fig. 6 oszklony otwór 24 w dachu wielokatnym (w ksztalcie zebów pily) 23 jest równiez zakryty zaslona zaciemniajaca 25. Poloze¬ nie zaciemniajace tej zaslony jest przedsta¬ wione liniami pelnymi.Takze i w tym przykladzie wykonania zaslona zaciemniajaca 25 jest osadzona na walku 6, zaopatrzonym w krazki toczne 7 i 8. Wodzik stanowi rura 27, zamocowana przestawnie przy zaslonie 25, oraz drazek 28, osadzony wahliwie na sworzniu 29 po¬ nizej szyny 70.%Gdy za pomoca krazka li¬ nowego 9 walek 6 przesunie sie na szynach — 2 -10 w kieiiuuikti strzalki 30, to zaslona z, po¬ lozenia posredniego", zaznaczonego- liniami przerywanymi na fig. 6, wychyli sie do po¬ lozenia koncowego', przedstawionego linia¬ mi fcreskowano-kropkowanymi, podczas gdy czesci 27, 28 wodzika przesuwaja sie tele¬ skopowo jedna w drugiej.W przeciwienstwie do pierwszego przykladu wykonania w przykladzie po¬ wyzszym stale ta sama strona zaslony jest zwrócona ku górze.Poniewaz stosunkowo dlugi walek 6 ma daznosc do ukosnego1 ustawiania sie, a wtedy zaslona w polozeniu zaciemniaja¬ cym nie przylega szczelnie wzdluz swej krawedzi do zakrywanego otworu, wiec Za pomoca urzadzenia wedlug fig. 7 — 11 zostaje zapewnione samoczynne wyrówna¬ nie walka 6, które dziala w ten sposób, ze gdy walek 6 dochodzi ukosnie do konca toru, to napedzane zostaje zasadniczo tyl¬ ko nie nadazajace kolo toczne i to tak dlugo, az dojdzie ono równiez do poloze¬ nia koncowego.Osiaga sie to w ten sposób, ze tor jez¬ dny jest na swym koncu specjalnie uksztal¬ towany, a mianowicie tak, ze kolo' toczne, najpierw dochodzace do konca toru jezd¬ nego, posiada w tym miejscu mniejsze tar¬ cie posuwiste niz w pozostalych miej¬ scach, i przy dalszym posuwaniu sie slizga sie po tym torze, podczas gdy drugie, nie nadazajace kolo jezdne, tak dlugo toczy sie dalej po torze jezdnym, az równiez doj¬ dzie do swego polozenia koncowego- Kolo toczne 7 jest zamocowane jed¬ nym wiencem 37 na walku 6, natomiast drugi wieniec 38 tego kola jest osadzony luzno miedzy wlasciwym kolem tocz¬ nym 7 i pierscieniem ustalajacym 39 tak, ze moze sie swobodnie obracac na walku 6.Na szynie 10 przy koncowym poloze¬ niu kola tocznego przewidziana jest po¬ wierzchnia nabiegowa,, skladajaca sie z umieszczonej z boku czesci 41 z po¬ wierzchnia toczna 40 dla wienca 38, la¬ godnie wznoszaca sie w kierunku strzalki zaznaczonej na fig. 11.Jezeli wiec, jak to uwidoczniono na fig, 9, kolo 7 wyprzedza drugie kolo, to dochodzi ono najpierw do polozenia kon¬ cowego wedlug fig- 11, a przez nabiegnie- cie obrzeza 38 na wznoszaca sie po¬ wierzchnie 40A kolo to zostaje powoli pod¬ noszone tak dlugo, az tarcie posuwiste miedzy wlasciwa powierzchnia toczna kola 7 i szyna 10 stanie sie tak male, ze kolo to zacznie sie slizgac. P(rzy drugim nie nadazajacym kole tocznym 8 tarcie posuwiste miedzy kolem tym a szyna 10 nie zostaje zmniejszone. Wskutek tego ko¬ lo to przy dalszym posuwaniu sie toczy sie dalej, az równiez dochodzi do swego polozenia koncowego.W ten sposób osiaga sie wlasciwe doj¬ scie do zadanego polozenia koncowego obu kól tocznych, a wraz z tym i porusza¬ nej nimi zaslony~ zaciemniajacej.Poniewaz plytka nabiegowa 41 jest przymocowana na takiej wysokosci, ze w polozeniu koncowym kolo toczne nie zostaje calkowicie podniesione z szyny jezdnej, to przez obrót z powrotem wal¬ ka 6 z kolami tocznymi za pomoca kraz¬ ka linowego 9 cmozna caly uklad przesu¬ nac z powrotem.Chociaz przedstawione na fig. 10 i 11 urzadzenie do zmniejszania tarcia posuwi¬ stego pomiedzy kolem tocznym wyprze¬ dzajacym a torem jezdnym jest szczegól¬ nie proste i niezawodne, to jednak nie jest ono urzadzeniem jedynie mozliwym. Za¬ sadniczo w mysl wynalazku nadaje sie tu kazdy tor jezdny przy koncu którego na¬ stepuje zmniejszenie tarcia posuwistego miedzy kolami tocznymi a torem jezdnym- PL