Przedmiotem wynalazku niniejszego jest przyrzad do nakladania i zdejmowa¬ nia opon z kól wszelkiego rodzaju pojaz¬ dów, jak samochodów, motocykli, rowe¬ rów, wozów it-d- Nakladanie opony za pomoca lyzek w koncowym stadium tej czynnosci, a zdej¬ mowanie opony w stadium poczatkowym, gdy wieksza czesc krawedzi opony znaj¬ duje sie pod brzegiem obreczy, nastrecza znaczne trudnosci wskutek wysilku, po¬ trzebnego do przeciagniecia brzegów opo¬ ny przez brzeg obreczy. Zachodzi przy tym niebezpieczenstwo uszkodzenia brze¬ gu opony, czesto nawet i samej detki, a sama czynnosc wymaga duzo czasu.Wynalazek niniejszy usuwa te wady dzieki temu, ze dzwignia przyrzadu, dzia¬ lajaca na podobienstwo zwyklej lyzki do nakladania opon, posiada zakonczenie, za¬ opatrzone w elementy zmniejszajace tar¬ cie, np. w krazki, dzieki którym zmniejsza sie sily, potrzebne na pokonanie tarcia, a jednoczesnie zabezpiecza opone i detke przed zniszczeniem. Poza tym dzwignia ta jest polaczona sztywnym lacznikiem z uchwytem, dajacym sie w prosty i szyb¬ ki sposób zamocowac na obreczy w do¬ wolnym jej miejscu, najlepiej zas na wywi¬ nietym brzegu, przylegajacym do opony, wskutek czego dzwignia uzyskuje punkt podparcia i moze byc bez wysilku poru-szana, powodujac wsuwanie lub wyciaga¬ nie brzegu opony z obreczy kola.Dzieki temu czas, potrzebny na zalo¬ zenie luib zdjecie opony w celu wymiany detki, jest minimalny i wynosi zaledwie kilkadziesiat sekund; wysilek posluguja¬ cego sie przyrzadem zmniejsza sie bardzo znacznie i zaoszczedza sie opone i detke, nadwerezane zwykle przy poslugiwaniu sie zwyklymi lyzkami do montowania opon.Przyrzad wedlug wynalazku dzieki prostej konstrukcji jest bardzo poreczny i trwaly, daje sie zastosowac przez wy¬ miane uchwytu wzglednie czesci uchwytu do kazdego rodzaju kól, a samo montowa¬ nie moze byc dokonane bez zdejmowania kola z pojazdu, co w wielu przypadkach ma bardzo wazne znaczenie.Na rysunku pokazano jeden przyklad wykonania wynalazku w zastosowaniu do kola samochodowego, przy czym fig. 1 przedstawia w widoku przyrzad rozlozo¬ ny, fig. 2 — przekrój dzwigni wzdluz linii A — B na fig. 1, fig. 3 — przekrój laczni¬ ka wzdluz linii C — Z) na fig. 1 z uwidocz¬ nieniem uchwytu i wyjasnieniem sposobu umocowania uchwytu na obreczy kola, fig. 4 i 5 wyjasniaja sposób zdejmowania i nakladania opony.Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie z trzech zasadniczych czesci, a mia¬ nowicie: z dzwigni 1, z uchwytu 3 i.z lacz¬ nika 2, laczacego dzwignie te z uchwy¬ tem 3. Dzwignia / jest wykonana w po¬ staci preta prostego:, zaopatrzonego w re¬ kojesc 4 na koncu jednym i w zakoncze¬ nie walkowe 5 na koncu drugim (fig. 1 i 2), zmniejszajace przy pracy dzwigni tarcie jej konca pomiedzy opona z jednej strony a obrecza z drugiej strony. Zakon¬ czenie 5 tworza np. cztery walki 6, osa¬ dzone obrotowo na sworzniach 7, umiesz¬ czonych pomiedzy plytka 8 a kapturkiem 9, polaczonych sztywno czopem /0 dzwi¬ gni. Bósc walków 6 i ich rozmieszczenie moze byc dowolne. Dzwignia 1 jest pola¬ czona przegubowo w poblizu zakoncze¬ nia 5 z lacznikiem 2 i moze skladac sie z kilku czesci, w celu zmniejszenia jej wy¬ miarów w czasie nieuzywania.Uchwyt 3, zaopatrzony w rekojesc 11, jest osadzony obrotowo na sworzniu 12 w laczniku 2 i posiada zakonczenie 13 z wycieciem 14. Ksztalt zakonczenia 13 i wyciecia 14 zalezy od rodzaju obreczy kola. Powierzchnie wyciecia 14 moga byc w razie potrzeby wylozone materia¬ lem miekkim lub elastycznym jak guma, aby uniknac zdrapywania lakieru lub rysowania obreczy przy nakladaniu uchwytu.Na fig. 3 pokazano w przekroju czesc obreczy 16 z opona 17 i detka 18 oraz po¬ lozenie uchwytu 3 na obreczy w chwili montowania opony. Unieruchomienie uchwytu 3 na obreczy uskutecznia sie przez nieznaczny nacisk rekojesci 11 uchwytu w kierunku strzalki 15, ponie¬ waz wskutek powstajacego momentu ob¬ rotowego powierzchnie wyciecia 14, obejmujace brzeg obreczy 16, zaciskaja sie bardzo mocno i uniemozliwiaja prze¬ suw uchwytu po obwodzie obreczy. Oczy¬ wiscie przy zastosowaniu do innego ro¬ dzaju obreczy kola innej koncówki 13 uchwytu, która w tym celu mozna wyko¬ nac jako czesc wymienna, sposób zakla¬ dania uchwytu na obrecz i unieruchamia¬ nia go moze byc odmienny od opisanego.Lacznik 2 moze byc wykonany w do¬ wolnej postaci, powinien jednak spelniac nastepujace warunki: musi byc sztywny, a jednoczesnie musi pozwalac na wzajem¬ ny ruch dzwigni 1 wzgledem uchwytu 3 mozliwie we wszystkich kierunkach, zwlaszcza zas na prostopadle ustawienie podluznej osi dzwigni w stosunku do po¬ dluznej osi uchwytu. Na fig. 1 lacznik sklada sie z kilku czesci, tworzacych przeguby kardanowe wzglednie polacze¬ nie obrotowe. W pewnych przypadkach, — 2 —gdy przyrzad ma sluzyc tylko do zdejmo¬ wania opon, lacznik 2 moze tworzyc lan¬ cuch lub linka.Na fig. 4 i 5 dla przejrzystosci rysunku lacznik 2 zostal schematycznie oznaczo¬ ny linia kreskowano-kropkowana. Przyj¬ muje sie, ze kola wedlug fig. 4 i 5 leza przy montowaniu na ziemi.Przy zdejmowaniu opony z obreczy (fig. 4) przy detce czesciowo lub calko¬ wicie opróznionej z powietrza najpierw wprowadza sie zakonczenie 5 dzwigni 1 tak, jak zwykla lyzke do montowania opon, pomiedzy obrecz a opone. Kaptu¬ rek 9 wykonany specjalnie gladko osla¬ nia konce walków 6, tak ze nie ma oba¬ wy przy tej czynnosci uszkodzenia detki lub opony. To polozenie poczatkowe przyrzadu pokazano na fig, 4 liniami kre¬ skowanymi. Nastepnie chwytajac prawa reka za rekojesc 4 obraca sie dzwignie 1 do pozycji, pokazanej na fig. 4 liniami cia¬ glymi, podwazajac brzeg qpony, który w ten sposób zostaje wysuniety ponad ob¬ recz kola. Miejsce zalozenia dzwigni / nie zmienia sie przy tej czynnosci, lecz na rysunku, dla jasnosci, przesunieto polo¬ zenie dzwigni 1 nieco w prawo.Trzymajac nastepnie lewa reka za re¬ kojesc 11 zaklada sie uchwyt 3 na obrecz kola w sposób wyjasniony na fig. 3, a po unieruchomieniu uchwytu przez nacisk rekojesci w kierunku promienia kola, na¬ daje sie dzwigni ruch w kierunku strzal¬ ki na fig. 4. Wskutek oporu, jaki poprzez sztywny laczni^ 2 stawia uchwyt 3, unie¬ ruchomiony na obreczy, punkt obrotu dzwigni 1 przenosi sie w miejsce jej po¬ laczenia z lacznikiem tym, wskutek cze¬ go zakonczenie 5 przesuwa sie pomiedzy obrecza a opona, wysuwajac z obrzeza obreczy dalszy kawalek brzegu opony.Walki 6 tocza sie przy tym z jednej stro¬ ny po oponie od jej wewnetrznej strony, a z drugiej strony po obreczy kola. Zwal¬ niajac nacisk na rekojesc 11 uchwytu, a jednoczesnie przesuwajac dzwignie 1 po¬ nownie w lewo, przesuwa sie punkt opar¬ cia uchwytu z miejsca / do miejsca // na obreczy kola, po czym uchwyt 3 unieru¬ chamia sie ponownie i znów porusza dzwignie 1 w prawo. Postepujac w opi¬ sany sposób jeszcze raz, to jest przesuwa¬ jac uchwyt do miejsca ///, uzyskuje sie zsuniecie opony mniej wiecej w 2/3 jej obwodu, co pozwala na dalsze przesunie¬ cie zakonczenia 5 dzwigni 1 pomiedzy opona a obrecza kola juz bez pomocy uchwytu 3. Po zmianie detki nakladanie opony odbywa sie w sposób analogiczny, lecz w odwrotnej kolejnosci czynnosci.Najpierw wiec wsuwa sie zakoncze¬ nie 5 dzwigni 1 pomiedzy obrecz a opo¬ ne, która jest umieszczona nad obrecza w polozeniu pokazanym liniami kreskowa¬ nymi na fig. 5, przy czym uchwyt 3, tak jak i w poczatkowym stadium zdejmowa¬ nia, nie jest uzywany. Po obrocie dzwi¬ gni do pozycji, pokazanej na fig. 5 liniami ciaglymi, zaklada sie uchwyt 3 na obrecz kola i przez ruch dzwigni w kierunku strzalek i kolejna zmiane punktu unieru- chonuenia uchwytu 3 na obreczy kola, uzyskuje sie wprowadzenie opony za obrzeze obreczy.Unieruchamianie uchwytu 3 moze byc tez dokonane np. przy kolach szprycho¬ wych na samych szprychach, lub tez w otworach na sruby, umocowujace kolo na osi, wreszcie na samych srubach, na pia¬ scie kola lub na czesciach innych, przy czym odpowiednio do ksztaltu czesci, na której ma byc uchwyt unieruchomiony, zmieniac sie bedzie ksztalt zakonczenia uchwytu 3. Poza tym uchwyt 3 moze byc wykonany w rodzaju zaciskanych recznie kleszczy. Wreszcie zaciskanie uchwytu, wykonanego w postaci kleszczy, moze byc dokonane samoczynnie przez ruch samej dzwigni / za pomoca odpowiednich dodatkowych elementów mechanicznych, które zaciskalyby kleszcze na obwodzie — 3 —obreczy przy ruch-u dzwigni np. w prawo (fig. 4), a zwalnialyby przy ruchu dzwi¬ gni / w lewo z jednoczesnym przesuwa¬ niem sie uchwytu 3 po obwodzie obreczy. PL