Celem wynalazku jest umozliwienie na¬ pedu walów o malej ilosci obrotów zapo- moca silnika elektrycznego, bez konieczno¬ sci stosowania mechanizmów przekladni, i szczególnem jego przeznaczeniem jest na¬ ped dzwigara plyt fonotonów. Maszyny takie wymagaja równomiernego biegu, któ¬ rego chyzosc bylaby niezalezna od napiec sieci elektrycznej, od wahan temperatury powietrza/, od ogrzania nawiniec silnika i od elektrycznego zachowania sie zelaza sil¬ nika. Przytem ilosc obrotu walu musi! sie dawac dokladnie regulowac w obszernych granicach, wreszcie nie powinny wystepo¬ wac szmery i uboczne ruchy plyty glosowej.Uwzgledniajac te warunki, pedzony wal Wprawia sie w ruch wedlug niniejszego po¬ myslu wprost z kotwicy silnika elektrycz¬ nego, bez przekladni mechanicznej, a za¬ dana mala ilosc obrotów osiaga sie w ten sposób, ze elektryczne pole silnika przesy¬ ca sie. Pole to powinno posiadac gestosc linji sil okolo 2000 gaussów, W ten sposób nawet silne zmlalny w napieciu pradu zasi¬ lajacego nie wywolywuja wiekszych zmian pola, a takze unika sie histerezy pola, któ¬ ra stanowi przyczyne wtórnych przeszkód.Elektromotoryczna sile twornika obiera sie mozliwie mala, powinna ona wynosic tylko maly ulamek doprowadzanego napie¬ cia, podczas gdy glówna czesc napiecia po¬ chlania wewnetrzny opór zwojów. Wsku¬ tek tego osiaga sie mlozliwie wielka nie¬ zaleznosc momentu obrotu silnika) od ilosci obrotów twornika. To znowu umozliwia zastosowanie bardzo czulego regulatora* od¬ srodkowo hamulczego, który pozwala na dokladne nastawienie i utrzymanie zadanejilosci:'d^crwr'4^hM»iego walu. W zwy¬ czajnych silnikach unika sie tego wielkiego oporu wewnetrznego zwojów twortnikaW ce¬ lu zwiekszenia sprawnosci' ti "zmniejszenia kosztów ruchu. Jezeli' jsdnak pedzony wal laczy sie bezposrednio z twornikiem silnika, a zadaha mala| ilosc obrotów uzyskuje sie przesyceniem pola, to straty tarcia w me¬ chanizmie przekladni odpadaja* tak, ze kosizty prajdu przy sitosiowtiem, obliczeniu zwojów saibafrdzo 'iti&le.Przesycenie pola1 magnetycznego moze nastapic albo w wirniku, albo w kadlubie ! silnika], alhoiMr obu cz&dkdti.A \ Przy zfiuerinym pradzie mozna zasta- T5lC czesciowi wewnetrzny opór omilczny na¬ winiec zwornika duzym oporem indukcyj¬ nym nawiniec. W ten sposób wylacza1 siie takze wedle moznosci wplyw zewnetrznej temperatury, na który zreszta wplywa je¬ szcze regulator odsrodkowy.Wlasny ciezar wolnobieznego siltiikai e- lektrycznego zmniejsza sie znacznie, wedlug wynalazku, wt ten spdsób, ze podstawa kah- dhuba lub wirnikai, albo obu jest zrobiona z lekkiego metalu lub stopu, np. z glinu lub z ¦wfebpa fod^imego. iDzjeki "tekhu nasycenie -pola msghetycafrego nastepuje predzej, co ^zMei pototoduje oszczledtaosc tta drucie tfwofowyrti, fco znowu J&tilniefsaa ciezar.Wskutek lego^fhriki<*akfe nadaja 'sie twkzfe ' malych, ^raeiiosflyeh low Cewka 'iBagfcetyczfia sklada sie z leza- c?dh na tsotiferm&itiw % ^dimta o fóznej gru¬ bosci, nawinietego nai wspólny -rdzen zelat- zny. Aby umniejszyc o ile moznosci cieplo, wywiazujafce sie; w czasie ruchu silnika; elektrycznego, a tern zarnem utezymac nie¬ zmienna ilosc obrotów takze w czasie dlu¬ gotrwalego biegu, stosuje ^ie, wedlug wy¬ nalazku, nawiniecia z cienkiego drutu bli¬ zej 'rdzenia, niz -nawiniecia z grubego drutu.Fodahy *apcteób ^nawferieeiai iprzy -uzyciu *drutti zwojowegoM 'toporze wi^kszyfli, nlz llratulniedoiflunega, »at^ zalete, ze ilosc tia- winiec wzrasta, gdy drut ma wiekszy opór, *tak, ze zadaine przesycenie pola potrzeb- nfe do powolnego biegu uzyskuje sie latwiej nawet wtedy, gdy, jak opisaJno nizej, zmie¬ ni sie ilosc czyrfttyeh nawilniec cewki, sto¬ sownie do rodzaju pradu i napiecia w sieci.Aby uniknac szkodliwych szmerów, wy¬ stepujacych silniej w czasie powolnego bie¬ gu, uzyskanego zapomoca przesycenia, na¬ daje sie wchodzacemu i wychodzacemu z tWtatilka czynnemu polu litaj! sil polozenie niesymetryczne wzgledem osi obrotu twor- nika. Mozna to osiagnac w ten sposób, ze bieguny kadluba nie leza wptfost naprzeciw siebie, tak, ze czynne pole liinji sil przesu¬ wa sie wbok wzgledem osi twornikai nie przecina srodkowej linji osil bebna.Mozna tez zaopatrzyc bieguny w jedno¬ stronnie rozszerzone okowy lub przesunac boczne pole sil zalpdmoca osobnych zwojów pomocniczych.T*o bodSzafc prtesufflijecie pola, uzyskane przy pomocy tych srodków pomocniczych, moze nie byc wielkie, aby osiagnelo poza¬ dany cel. Do silników o wiecej niz dwóch biegunach stosuje sie czynne osie bieguno¬ we w naprz^mianwieksfeydh lub mfcilejszych odleglosciaich od siebie, osiagajac to samo dzialanie.Aby silnik'elektryczny mógl byc uzyty bez uszczerbku przesycenia — do pradów tfóznego rodzaju o róztfej czestotliwosci i napieciu, zastosowano w kadlubie stopnlo- w»e uzwojenie, którego posfcC£eg|ólne stop¬ nie moga byc wlaczane lub wylaczane za¬ pomoca wlacznika. Wlacznik ten ustawia nastawna czesc stykowa, polaczona z tar¬ cza, na której sa ozifaczone ilosci woltów, lezace w obrebie regulacji. Ta czesc sty¬ kowa jest nastawna wzgledem innej czesci, iaa któtfej isaoziiaczone licfcby czestotliwo¬ sci. Jezeli silnik trzeba nastawic dla sieci o dgnej Hczbie woltów i czestotliwosci, to odpowiednie znaki, znajdujace Lsie na obu przestawialwych wzgledem siebie czesciach, — 2 —sprowadza sie do takiego polozenia, aby siie nakrywaly, a urzadzenia jest wtedy tak dobrane, ze w tem polozeniu czesci stykoi- wej zalaczony jest taki stopien uzwojenia, który daje potrzebne przesycenie.Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania przedmiotu wynalazku w rzucie po¬ ziomym, w którym to urzadzenie wlacznika jest widoczne. 1 oznacza plyte podstawowa, sluzaca do umocowania silnika elektrycznego na pudle fonotonu, 4 — twornik, którego os 5 dzwiga krazek dla plyt fonotonu. Poszcze^ gólne grupy stopniowego uzwojenia 3 wla¬ cza sie w kolo pradu kadluba lub wylacza zaipomoca obrotowego przelacznika 10.Przelacznik 10 jest obrotowy pod nakrywka 12, ksztaltu tarczy. Na przelaczniku 10 sa znaki odpowiadajace róznym liczbom wol¬ tów w obrebie regulacji1, a nakrywka 12 jest zaopatrzona w otwory 11, które sa oznaczo¬ ne róznemi liczbami czestotliwosci danej sieci; w kolo pradu jest wlaczana stosowna ilosc uzwojen nawiniecia stopniowego 3, da¬ jaca zadane przesycenie. W ten sposób mozna urzadzenie napedowe wygodnie do¬ stosowac do danych warunków. PL