Do rozdzielania wegla i skaly plonnej w tak zwanych cieczach ciezkich propo¬ nowano juz jako ciecze ciezkie rózne za¬ wiesiny, jednak niewiele z nich znalazlo zastosowanie praktyczne.Zawiesina sluzaca do tego celu musi odpowiadac dwom zasadniczym wymaga¬ niom, a mianowicie po pierwsze lepkosc cieczy nie powinna byc zbyt duza przy do¬ statecznym ciezarze wlasciwym, aby nie hamowac zbyt silnie ruchów ziarn roz¬ dzielanego urobku, a po drugie zawiesina winna byc dostatecznie stala, w celu unikniecia zbyt szybko powstajacych osadów.Spelnienie równoczesne obu tych wa¬ runków jest z tego powodu bardzo trudne, poniewaz warunki te sa do pewnego stop¬ nia ze soba sprzeczne. Przy malej bowiem lepkosci cieczy czastki zawieszone posia¬ daja oczywiscie duza ruchliwosc, dzieki której latwo osiadaja. Jezeli zada sie oprócz tego, w celu zwiekszenia doklad¬ nosci rozdzielania, aby rozdzielanie bylo czysto statyczne, przy czym nie stosuje sie zadnych dodatkowych pradów cieczy,skierowanych w góre, wówczas trudnosc polaczenia malej lepkosci z dostateczna staloscia cieczy ciezkiej jest jeszcze wiek¬ sza. Bylo to powodem, ze mozliwosc sto¬ sowania cieczy ciezkich byla dotychczas bardzo ograniczona.Dalsza trudnosc sposobów rozdziela¬ nia, poslugujacych sie zawiesinami, polega na tym, ze w osiadajacej zawiesinie ge¬ stosc wzmaga sie ku dolowi, co powoduje, ze urobek posiada tendencje pozostania w zawieszeniu na pewnej sredniej glebo¬ kosci. Wskutek tego urobek gromadzi sie w miejscach, wolnych od wszelkich ru¬ chów, a wiec poza obrebem dzialania na¬ rzadów przenoszacych, czyli w przestrze¬ niach martwych. Zjawisko to moze w wy¬ sokim stopniu zaklócac normalny bieg dzialania cieczy ciezkich.Wynalazek niniejszy usuwa wymienio¬ ne niedogodnosci, dzieki czemu rozszerza sie znacznie zakres stosowania wzbogaca¬ nia w cieczach ciezkich, i polega na zasto¬ sowaniu zawiesin o malej lepkosci, posia¬ dajacych tendencje do tworzenia osadów, które jednak utrzymuje sie wedlug wyna¬ lazku w stanie jednolitosci, przy czym charakter statyczny sposobu postepowania nie zostaje zatracony.Wedlug wynalazku traktuje sie urobek, podlegajacy rozdzieleniu, ciecza ciezka o malej lepkosci i tworzaca latwo osady w naczyniu o postaci koryta. Osiadania czastek zawieszonych unika sie za pomoca skrobiacego narzadu, poruszajacego sie w poblizu zwierciadla cieczy, wzdluz dna i bocznych scian naczynia, o ile sciany te nie sa pionowe lub prawie pionowe. Narzad ten sluzy równoczesnie do odprowadzania plywajacych a takze i opadajacych w dól ziarn urobku, Powstawania przestrzeni martwej w srodku wskazanego koryta unika sie w tein sposób, ze dobiera sie maly odstep czesci narzadu skrobiacego wzglednie jego odcinków, sluzacych do odprowadzania plywajacych i opadaja¬ cych ziarn urobku.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny oddziela¬ cza o postaci koryta, a fig. 2 — widok pewnego wykonania skrobaczy.Tasma ze skrobaczami, stanowiaca na¬ rzad skrobiacy, porusza sie wzdluz dna i scian bocznych 1 i 2 oddzielacza, przy czym jego sciany przednia i tylna sa umieszczone zupelnie lub prawie prosto¬ padle do scian bocznych, a wiec i równo¬ legle do plaszczyzny rysunku. Czesc 3 tasmy skrobiacej porusza sie w poblizu zwierciadla cieczy i zabiera z soba czesci plywajace. Opadajace czesci materialu rozdzielanego zabiera i odprowadza dolny odcinek 4 tasmy.Poniewaz tasma skrobiaca porusza sie wzdluz wszystkich nie pionowych scian oddzielacza, uniemozliwia ona osiadanie na nich czastek zawieszonych. Staly ruch udzielany cieczy przez tasme skrobiaca wystarcza do utrzymywania zawiesin w stanie jednolitosci, azeby nie dawaly one zbyt szybko osadów.Czesci 3 i 4 skrobiacej tasmy umiesz- cza sie tak blisko, ze urobek nie gromadzi sie w srodku oddzielacza. Odstep ich mo¬ ze byc bardzo maly, zwlaszcza jezeli czesc 3 tasmy skrobiacej nie posiada zadnych wygiec ku dolowi. Odstep nie powinien jednak byc tak maly, aby wywolac za¬ kleszczanie sie lub miazdzenie kawalków wegla znajdujacych sie miedzy czesciami 3 i 4 tasmy skrobiacej. Z tego powodu czesci 3 i 4 tasmy umieszcza sie w odstepie równym co najmniej podwójnemu wymia¬ rowi najwiekszych kawalków wzbogaca¬ nego wegla.Na fig. 1 przedstawiono tasme posiada¬ jaca w miejscu 5 wybrzuszenie ku dolowi, przy czym powierzchnia cieczy pozostaje w tym miejscu wolna, tak iz material, do- — 2 —prowadzany przez przenosnik 6, nie moze opasc na tasme skrobiaca.Przy zastosowaniu wynalazku mozna wzbogacac np. za pomoca zmieszanych za¬ wiesin piasku i gliny o stalosci znacznie mniejszej niz zawiesiny glinki barytowej lub loessu. Wedlug wynalazku mozna oprócz tego poslugiwac sie zawiesina deli¬ katnych czastek kamienia i pirytów, po¬ chodzacych z samego urobku. Oprócz tego wynalazek ma znaczenie przy stoso¬ waniu zawiesiny loessu, np. w przypadku stosowania mieszanin zawiesin loessu z substancjami obciazajacymi, np. z ma¬ gnetytem, a takze wówczas, gdy do zawie¬ siny loessu dodaje sie — w celu zmniej¬ szenia lepkosci — pewnych srodków che¬ micznych, co dzieje sie np. przy wzboga¬ caniu mialu weglowego.Zastosowanie wynalazku daje jednak jeszcze inne korzysci. Wskutek malej wy¬ sokosci cieczy w naczyniu, objetosc jej moze byc bowiem równiez mala, dzieki czemu mozna regulowac bardzo latwo cie¬ zar wlasciwy zawiesiny podczas ruchu urzadzenia. Skoro bowiem zawiesine roz¬ cienczona, uzyskana przez splukanie roz¬ dzielonych wytworów, zagesci sie za po¬ moca odwadniacza wirowego i doda sie zawiesine w ten sposób zgeszczona z po¬ wrotem do cieczy ciezkiej, to mozna w krótkim czasie zmienic ciezar wlasciwy cieczy ciezkiej przez zmiane otworu wy¬ lotowego odwadniacza.Poniewaz skaly nie odprowadza sie przez otwór ponizej zwierciadla cieczy — np. przy pomocy przenosnika kubelkowe¬ go — unika sie w ten sposób zródla zabu¬ rzen w ruchu urzadzenia. Otwory umiesz¬ czone ponizej zwierciadla cieczy zapycha¬ ja sie bowiem latwo, zwlaszcza jezeli za¬ wiesiny daja osady.Przy przerwach ruchu przyrzadu nie potrzeba wypuszczac zawiesiny. Tasma skrobiaca doprowadza bowiem, nawet po dluzszej przerwie, zawiesine osiadla do stanu pozadanego.Wzbogacanie grubszych sortymentów wegla wedlug wynalazku nie powoduje równiez zadnych trudnosci. Nie potrzeba tez stosowac pomp w celu wytworzenia jakichkolwiek ruchów cieczy.Oddzielacz o postaci koryta, zawiera¬ jacy przenosnik tasmowy, poruszajacy sie wzdluz dna i dwu skosnych powierzchni bocznych, a takze w poblizu powierzchni cieczy, i sluzacy do odprowadzania opa¬ dajacych oraz plywajacych ziarn urobku, jest juz znany z opisów patentów ame¬ rykanskich nr nr 994 950, 1 106 195, 1 014 624, 1 839 117, 1 244 884, 1 244 885 i 1294 519. Z wymienionych opisów pa¬ tentowych nie wynika jednak wcale, ze opisane tam przyrzady sa szczególnie od¬ powiednie do wzbogacania za pomoca za¬ wiesin, poniewaz opisy patentowe odnosza sie wylacznie do plukania za pomoca rze¬ czywistych, tj. jednolitych cieczy ciezkich.W publikacji W. E. Foulke'gó w czaso¬ pismie „Engineering and Mining Journal" 1938, 139, 33 — 48 opisano obszernie jak te metody postepowania zostaly ulepszone przez firme Du Pont de Nemours. Z pracy tej wynika, ze firma ta nie szukala rozwia¬ zania problemu na drodze wlasciwej i pro¬ stej, lecz uwazala zawsze za niezbedne zastosowanie jednolitych cieczy. Z tego wzgledu te wynalezione sposoby sa drogie i skomplikowane. W porównaniu z nimi sposób wedlug wynalazku niniejszego jest wysoce korzystny.Material stosowany w sposobie wedlug wynalazku jest bardzo tani. Stosuje sie prosty system regeneracji tego materialu.Przyrzad nie potrzebuje byc zamkniety, dzieki czemu jest on przejrzysty, latwo do¬ stepny i umozliwia plukanie za po¬ moca zawiesin latwo osiadajacych, przy czym zawiesiny takie stanowia wlasnie ciecze ciezkie najbardziej odpowiednie do zastosowania w opisanym przyrza- — 3 -dzie i uwypuklajace najdoskonalej jego zalety.Zamiast doprowadzac do przyrzadu swiezy urobek przez przenosnik tasmowy 6, mozna to tez uczynic za pomoca samej tasmy skrobiacej, a mianowicie za pomoca jej odcinka 7, przy czym umieszcza sie pod tym odcinkiem i równolegle do niego ply¬ te. Jezeli to jest wskazane, mozna ogra¬ niczyc ruchy cieczy ciezkiej, spowodowa¬ ne przez tasme, a takze spietrzanie sie za¬ wiesiny wzdluz dna i scian bocznych takze w ten sposób, ze nadaje sie poszczególnym skrobaczom tasmy postac zebata (np. wedlug fig. 2) lub zaopatruje sie je w otwo¬ ry. Zeby lub otwory sluza oprócz tego do umozliwienia zabranej zawiesinie natych¬ miastowego powrotnego odplywu do od¬ dzielacza przez skrobacze 1. W celu zmniejszenia obciazenia tasmy skrobiacej i utrzymywania jej postaci pierwotnej bez stosowania krazków prowadniczych ko¬ rzystny jest równoczesny naped tasmy przez dwa lub wiecej waly, udzielajace tasmie tej samej szybkosci. Naped np, wa¬ lów 8 i 9 (fig. 1) moze odbywac sie za pomoca lancucha 11, laczacego oba te waly w sposób wolny od wszelkiego poslizgu.Chcac uzyskac oddzielone skladniki urobku w stanie oswobodzonym od przy¬ legajacej do nich zawiesiny, mozna je od¬ prowadzac nad plytami sitowymi. W przy¬ rzadzie wedlug fig. 1 czastki plywajace od¬ prowadza sie za pomoca odcinka 12 tasmy nad plyta sitowa 10. W razie potrzeby mozna umiescic w oddzielaczu plyte 14 przeciwdzialajaca niepozadanym ruchom cieczy. Opadajace ziarna urobku odpro¬ wadza sie pomad sciana boczna 1 oddzie¬ lacza, w której powyzej zwierciadla cie¬ czy umieszczona jest równiez plyta sitowa 13. Zawiesina przedostajaca sie przez te plyte sitowa moze powrócic do zbiornika przez rynny i otwory w pionowej scianie bocznej oddzielacza. PL