Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ du do okreslania i odtwarzania wyzszych pochodnych danego stanu ruchu w celu wstepnego okreslania danych, niezbednych przy Iderowaniu ogniem, W celu wykonania tego zadania przy tworzeniu n pochodnych wedlug wynalaz¬ ku jest uszeregowanych za soba n dyferen- cjatorów. Dyferencjator jest to urzadzenie do tworzenia ilorazów róznicowych. Zna¬ nym urzadzeniem tego rodzaju jest np. tachomierz. Poszczególne dyferencjatory sa zaopatrzone w regulatory, np. regulatory cierno-kolowe, polaczone z napedami róz¬ nicowymi. Wedlug wynalazku n dyferen- cjatorów jest uszeregowanych tak, ze w kazdym dyferencjatorze jest kompensowa¬ nia kazdorazowo wchodzaca jednorodna skladowa ruchu, podczas gdy niejedno¬ rodna skladowa ruchu jest doprowadzana kazdorazowo jako wartosc wejsciowa dó nastepnego dyferencjatora.W ten sposób na walkach wyjsciowych kazdego dyferencjatora mozna pomierzyc w zaleznosci od czasu wiekszy iloraz rózni¬ cowy ruchu, powstajacy kazdorazowo w tym dyferencjatorze (iloraz ten moze byc odczytany np. na skali), lub równiez zu¬ zytkowac, zwlaszcza w urzadzeniach do wstepnego liczenia w aparatach rozrzad- czych w celu tworzenia v . T, u .T2, v" . T3 az do u(n) . HnK Przy czym litera v ozna¬ czono szybkosc celu, a litera T — czas lotu.Rozwiazanie wedlug wynalazku zagad-nienia róznicowego przez tworzenie wyz¬ szych pochodnych posiada duze znaczenie zwlaszcza dla wszystkich artyleryjskich przyrzadów rozrzadczych.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Na wal wejsciowy E wprowadza sie da¬ ny ruch, którego pochodne maja byc okre¬ slone lub odtworzone. W zwiazku z -przy¬ rzadami rozrzadczymi lub z przyrzadami do kierowania bronia jest wprowadzany na wal E np. ruch celu.Ta wartosc ruchu jest doprowadzana do kola slonecznego 1 napedu róznicowe¬ go Dl Kolo planetarne tego napedu rózni¬ cowego na wrzecionie 2 wzdluz skali 5 przestawia nakretke 3 ze wskazówka 4 i jednoczesnie z przestawianiem nakretki 3 przestawia na tarczy ciernej 6 kólko cier¬ nie 7, napedzajace walek 8. Wszystkie tar¬ cze cierne 6, 6\ 6" sa napedzane ze stala szybkoscia. Kólko cierne 7 zostaje zatem tak daleko przesuniete .na tarczy ciernej, by szybkosc kola 10, pochodzaca od tarczy ciernej i doprowadzana za posrednictwem walu 8 do kól zebatych 9 i 10, stala sie równa i przeciwnie skierowana do szybko¬ sci kola 1, gdyz wówczas ustaje ruch kola planetarnego 11. Kolo planetarne 11, na¬ kretka 3 i kolo cierne 7 pozostaja jednak w stanie spoczynku tylko tak dlugo, jak dlugo ruch, wprowadzany walem E, posia¬ da stala szybkosc.Przeciwnie, jezeli wielkosc mierzona, wprowadzana na wal E, jest ruchem o sta¬ lym, równomiernym przyspieszeniu, wów¬ czas kólko cierne 7 i nakretka 3 ze wska¬ zówka 4 poruszaja sie wzdluz wrzeciona 2 ze stala szybkoscia, która jest przeno¬ szona z drugiego dyferencjatora na kolo sloneczne V napedu róznicowego D2.W drugim dyferencjatorze przestawia sie wówczas kólko cierne T i nakretka widel- kowa 3' kola ciernego ze wskazówka 4', do¬ póki kolo zebate 10' nie doprowadzi do przyrzadu róznicowego szybkosci, równej i przeciwnej szybkosci kola zebatego 1\ Jak dlugo szybkosc doprowadzana do dru¬ giego dyferencjatora jest stala i jak dlugo jest równomierne przyspieszenie, udzielane pierwszemu dyferencjatorowi, dopóty po¬ zostaja nieruchome widelki 3' kólka cier¬ nego, a widelki 3 kólka ciernego poruszaja sie ze stala szybkoscia.Przeciwnie, jezeli do walu pomiarowe¬ go E doprowadzi sie wyzsza pochodna * ., „ • 1 - L tt db przyspieszenia, to jest v = —, wówczas dl nakretka 3" kólka ciernego pozostaje nie¬ ruchoma, nakretka 3' porusza sie ze stala szybkoscia, a nakretka widelkowa 3 kólka ciernego — z równomiernym przyspiesze¬ niem. W taki sam sposób mozna wyliczyc prostymi srodkami równiez jeszcze wyz¬ sze pochodne szybkosci. Rózne pochodne mozna otrzymac na walach A\ — An i do¬ prowadzac je np. do urzadzen do liczenia wstepnego w aparatach rozrzadczych.Mozliwosc stosowania opisanego wyzej przedmiotu wynalazku nie jest ograniczo¬ na tylko do róznych typów aparatów roz¬ rzadczych i liczydlowych, lecz rozciaga sie równiez na ogól na urzadzenia pomiarowe, gdzie np. chodzi o mierzenie, odtwarzanie lub analizowanie szybkosci, przyspieszenia lub jeszcze wyzszych pochodnych.Aparat wedlug wynalazku móglby byc zatem stosowany np. jako miernik przy¬ spieszenia i, szybkosci mierzacy przyspie¬ szenie przy rozruchu i na krzywiznach lub opóznienia wszelkiego rodzaju pojazdów lub moze sluzyc za przyrzad pomiarowy dzialania hamulców.Równiez i w technice strumieniowej przyrzad róznicowy posiada duze znacze¬ nie w polaczeniu z miernikami spietrzenia lub przy mierzeniu kazdorazowej szybko¬ sci lub przyspieszenia strumienia.W porównaniu ze znanymi miernikami przyspieszenia przyrzad róznicowy wedlug wynalazku posiada obok swej wielostron¬ nej mozliwosci zastosowania oraz swej ja- — 2 -snej i przejrzystej konstrukcji równiez te zalete, ze dla wszystkich pochodnych ruchu podzialka skali jest liniowa.Dzieki swej przejrzystosci przyrzad we¬ dlug wynalazku daje sie równiez zastoso¬ wac z korzyscia jako bardzo uzyteczna po¬ moc naukowa przy nauczaniu fizyki i ma¬ tematyki. PL