Wzmacniaki i podobne przyrzady tele¬ komunikacyjne zawieraja wiele elementów, zwlaszcza lamp wyladowczych, majacych trwalosc ograniczona lub ulegajacych znicz- czeniu, co zaklóca transmisje i jest eksploa¬ tacyjnie szczególnie dotkliwe w urzadze¬ niach telekomunikacji nosnej o znacznej liczbie torów we wspólnym obwodzie, 'bo uszkodzenie w tym obwodzie zaklóca trans¬ misje wielu polaczen.Dla zapobiezenia zaklóceniu transmisji wskutek uszkodzenia jednego z elementów zespolu lampowego wzmacniaka stosuje sie w jednym wzmacniaku co najmniej dwa takie zespoly, jeden roboczy a drugi rezer¬ wowy, w polaczeniu z przyrzadem, np. przekaznikiem, który w wyipadku uszkodze¬ nia zespolu roboczego, np. przez uszkodze¬ nie katody jednej z lamp albo przez zwar¬ cie, albo zmienienia sie jego wlasnosci transmisyjnych poza granice dopuszczalna samoczynnie zastepuje go zespolem rezer¬ wowym.Zespól rezerwowy powinien miec wlas¬ nosci transmisyjne takie same, jak zespól roboczy. Zupelna ich jednakowosc jest jed¬ nak trudna do osiagniecia, a tym bardziej do utrzymania w eksploatacji. Jezeli zas wlasnosci transmisyjne zespolu rezerwowe¬ go róznia sie dostrzegalnie od wlasnosci zespolu roboczego, to zastapienie tego ostatniego tym pierwszym wywoluje jesz¬ cze pewne zaklócenie transmisji.Wynalazek ma na celu usuniecie tegoniedomagania, a opiera sie na rozpoznaniu, ze przy reakcji ujemnej, samej przez sie znanej we wzmacniakach telekomunikacyj¬ nych i polegajacej na doprowadzaniu na¬ piecia pobranego z obwodu wyjsciowego z powrotem do obwodu wejsciowego z fa¬ za przeciwna fazie napiecia wejsciowego, wzmocnienie skuteczne przy reakcji dosta¬ tecznie silnej zalezy w przyblizeniu tylko od stopnia tej reakcji, nie zalezy zas od wzmocnienia i ewentualnie przekladni ele¬ mentów zespolu lampowego, co znacznie zmniejsza zaklócenia wzmocnienia skutecz¬ nego wskutek np. zmian nachylenia charak¬ terystyki lamp przy ich starzeniu sie, acz¬ kolwiek oczywiscie tylko do pewnej jego granicy.Wynalazek polega na tym, ze z po¬ szczególnymi zespolami lampowymi wzmac- niaka wspólpracuja te same elementy reak¬ cji ujemnej.- Poniewaz skuteczne wzmoc¬ nienie wzmacniaka jest wyznaczone glów¬ nie iprzez stopien reakcji, zalezny tylko od wlasnosci tych elementów, przeto nie do¬ zna ono dostrzegalnej zmiany przy zasta¬ pieniu roboczego zespolu lampowego ze¬ spolem rezerwowym, chocby wlasnosci tych zespolów nie byly jednakowe. Idac dalej, mozna sie nawet obyc bez przyrzadu prze¬ laczajacego, laczac oba zespoly na stale szeregowo lub równolegle, poniewaz sku¬ teczne wzmocnienie wzmacniaka nie dozna¬ je dostrzegalnej zmiany nawet przy uszko¬ dzeniu jednego z tych zespolów, jezeli tyl¬ ko *uszkodzenie to nie wywrze wplywu na stopien reakcji ujemnej.Rysunek przedstawia i objasnia piec przykladów przyrzadu wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia uklad polaczen zwy¬ klego wzmacniaka liniowego z reakcja ujemna, sluzaca np. do oslabienia wplywu starzenia sie lamp. Czesc zawarta we¬ wnatrz kreskowano-kropkowanej linii lama¬ nej B stanowi zespól lampowy, zasilany z obwodu wejsciowego za posrednictwem transformatora wejsciowego 3 i zasilajacy obwód wyjsciowy za posrednictwem trans¬ formatora wyjsciowego 2. Z opornika / po¬ biera sie napiecie reakcji ujemnej, dopro¬ wadzane do obwodu wejsciowego. Jezeli opornosc opornika wynosi 10 Q, wejsciowa opornosc obwodu liniowego przeniesiona na strone pierwotna transformatora wyjscio¬ wego 2 wynosi 10000 Q, a wzmocnienie ze¬ spolu lampowego jest dostatecznie wielkie, to wzmaoniak wzmacnia tysiackrotnie czyli jego wzmocnienie skuteczne wynosi 6,9 ne- pera.Wzmacniak wedlug fig. 2 zawiera dwa zespoly lampowe Bi, B2, z których zespól roboczy BI jest przy eksploatacji prawidlo¬ wej przylaczony przelacznikiem SWl, SW2, SW3 do transformatora wejsciowe¬ go 3, wyjsciowego 2 i opornika 1 reakcji ujemnej. Gdy zdarzy sie uszkodzenie ze¬ spolu roboczego BI, przelacznik SWl, SW2, SW3 zostaje poruszony samoczynnie przekaznikiem, nie przedstawionym na ry¬ sunku, i przylacza do transformatorów 2, 3 i opornika 1 rezerwowy zespól lampo¬ wy B2. Obwody zasilajace zespolu rezer¬ wowego moga byc zamykane dopiero przy jego przylaczeniu albo tez katody jego lamp sa zarzone stale, tak iz lampy te mo¬ ga zaczac dzialac natychmiastowo/ Dzieki temu, ze z czynnym zespolem lampowym wspólpracuje zawsze ten sam opornik 1 reakcji ujemnej i ten sam transformator wyjsciowy 2, a od tych tylko elementów zalezy stopien reakcji ujemnej, wartosc wzmocnienia skutecznego wzmacniaka nie ulega przy zamianie zespolu lampowego dostrzegalnej zmianie.Przelacznikiem SWl, SW2, SW3 roz¬ rzadza przekaznik pradu roboczego z ko¬ lei uzalezniony od przekazników pradu cia¬ glego w liczbie, równej liczbie miejsc, w których moze zajsc uszkodzenie. W razie uszkodzenia odpowiedni przekaznik pradu ciaglego zostaje rozmagnesowany i zamyka obwód przekaznika pradu roboczego, któ¬ ry uruchomia przelacznik- W celu zaptfbie- — 2 —zenia skutkom zwarcia, mozna zastosowac bezpieczniki topikowe.Wzmacniak wedlug fig. 3 rózni sie od wzmacniaka wedlug fig. 2 tym, ze nie ma przelacznika SW1, SW2, SW3, lecz dba ze¬ spoly lampowe BI, B2 sa obwodami wej¬ sciowymi i wyjsciowymi stale polaczone równolegle. Wzmocnienie skuteczne wzmac¬ niaka, wyznaczone wlasnosciami opornika 1 reakcji ujemnej i transformatora wyjsciom wego 2, jest w wypadku uszkodzenia jed¬ nego z zespolów lampowych BI, B2 niemal takie samo, jak wtedy, gdy oba pracuja równolegle.Fig. 4 przedstawia przyrzad wedlug wy¬ nalazku, w którym pomiedzy obwodem wej¬ sciowym a wyjsciowym zachodzi przemia¬ na czestotliwosci, mianowicie w zespole 4B równoleglych modulatorów, w których prad przychodzacy z obwodu wejsciowego mo¬ duluje fale nosna. Modulowana fale nosna pobiera sie z zacisków wyjsciowych i do¬ prowadza z powrotem za posrednictwem detektora 5 w szereg z obwodem wejscio¬ wym. Wzmocnienie skuteczne przyrzadu jest tu wyznaczone glównie wlasnosciami detektora 5 i dlatego nie ulega zmianie na¬ wet przy zaklóceniu dzialania jednego z modulatorów zespolu 4B.Zamiast polaczenia modulatorów na sta¬ le moga one byc na przemian przylaczane przelacznikiem na wzór wzmacniaka we¬ dlug fig. 2.Reakcje szeregowa (pradowa) mozna zastapic reakcja równolegla (napieciowa).Wzmacniak wedlug fig. 5 ma dwa zespo- ly lampowe BI, B2 polaczone na stale rów¬ nolegle. Ich koncówki siatkowe 7, 9 i ka¬ todowe 8, 10 sa zalaczone do opornika 6, stanowiacego jedna z galezi mostku Wheat- stone'a //, zasilanego po jednej przekatnej z transformatora wejsciowego 3, a po dru¬ giej przekatnej za posrednictwem dzielnika napiecia la z transformatora wyjsciowego 2. Skuteczne wzmocnienie jest wyznaczone sto5un|riem podzialu dzielnika napiecia la.Mostek // zapobiega bezposredniemu sprzezeniu obwodu wejsciowego z wyjscio¬ wym.Równolegle polaczenie wejsc i wyjsc obu zespolów lampowych wedlug fig. 2 i 5 mozna zastapic ich polaczeniem szere¬ gowym. Wzmacniak wedlug fig. 6 o takim polaczeniu zespolów ma ponadto lacznik SW, SW" zwierajacy wejscie i wyjscie ze¬ spolu roboczego BI w przypadku Jego uszkodzenia.Wejscia i Wyjscia obu zespolów lampo¬ wych mozna polaczyc przeciwsobnie, umie¬ szczajac opornik reakcji ujemnej pomiedzy obu polówkami wtórnego uzwojenia trans¬ formatora wejsciowego. Uziemienie punktu srodkowego, potrzebne dla obwodów zasi¬ lajacych, najlepiej wykonac za pomoca dla¬ wika.Mozna zastosowac przyrzady sygnalo-. we wskazujace liczbe prawidlowo pracuja¬ cych w danej chwili zespolów lampowych. PL