W pewnych przypadkach po sieciach przewodowych, np. telefonicznych, trans¬ mituje sie za posrednictwem nosnych pra¬ dów zmiennych wielkiej czestotliwosci programy radiowe, sygnaly alarmowe itd.W sieciach takich trzeba zastosowac urzadzenie filtrujace w celu oddzielenia od siebie pradów róznych czestotliwosci, np. w celu oddzielenia pradów telefonicz¬ nych malej czestotliwosci od pradów wiel¬ kiej czestotliwosci transmisji nosnych.Znane elektryczne urzadzenia filtruja¬ ce wzglednie rozdzielcze (urzadzenia roz¬ widlajace) skladaja sie z filtru przepusto¬ wego wielkiej czestotliwosci i z filtru prze¬ pustowego malej czestotliwosci. Filtr prze¬ pustowy wielkiej czestotliwosci musi po¬ siadac mozliwie male tlumienie dla wiel¬ kiej czestotliwosci, a bardzo duze tlumie¬ nie dla pradów malej czestotliwosci, aby np. uniemozliwic podsluch rozmów telefo¬ nicznych na zaciskach odbiornika wielkiej czestotliwosci. Filtr zas przepustowy ma¬ lej czestotliwosci zagradza dostep do apa¬ ratu telefonicznego pradom wielkiej cze¬ stotliwosci, albowiem w aparacie telefo¬ nicznym prady te moga byc zmodulowane zmiennymi pradami telefonicznymi a przez to moglyby byc slyszane w odbiorniku wielkiej czestotliwosci. Obydwa urzadze¬ nia filtrujace musza ponadto byc wykona¬ ne symetrycznie wzgledem ziemi, aby nie przepuszczaly zaklócajacych napiec zmiennych. Oprócz tego jest wymagane, aby liczba czesci konstrukcyjnych filtrów,jak równiez wymiary filtrów byly mozli¬ wie jak najmniejsze.Urzadzenie filtrujace wedlug wynalaz¬ ku zawiera filtr przepustowy wielkiej cze¬ stotliwosci, który sklada sie z dwóch jed¬ nakowych elektrycznie, niesymetrycznych ogniw, wlaczonych przeciwsobnie w dwa. przewody linii, przed odbiornikiem wiel¬ kiej czestotliwosci.Cecha znamienna urzadzenia wedlug Wynalazku jest to, ze transformator wyj¬ sciowy, którego zaciski wtórne sluza do przylaczenia odbiornika wielkiej czesto¬ tliwosci, jest tak dobrany, iz stanowi 4on zarazem element indukcyjny jednego z og¬ niw filtru "górno przepustowego.Ponadto Urzadzenie filtrujace wedlug wynalazku jest tak skonstruowane, iz wartosci tlumienia filtrów po za wstega przepuszczania -odpowiadaja wyzej poda¬ nym wymaganiom.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania takiego elektrycznego urza¬ dzenia filtrujacego, przy czym fig. 1 uwi¬ docznia uklad polaczen urzadzenia, a fig. 2 — jego budowe.Elektryczne urzadzenie filtrujace uwi¬ docznione na rysunku, jest przylaczone do przewodów telefonicznych; np. przewo¬ dów abonentowych a i 6. Urzadzenie to sklada sie z filtru przepustowego wielkiej czestotliwosci 1, oraz z filtru przepusto¬ wego malej czestotliwosci 2; do pierwsze¬ go z tych filtrów jest przylaczony np. od¬ biornik radiowy 3, zasilany z linii, do dru¬ giego zas normalny aparat telefoniczny 4.Filtr wielkiej czestotliwosci jest utworzo¬ ny z dwóch niesymetrycznych czlonów, skladajacych sie kazdy z kondensatora 5 wzglednie 6, or^tz z cewki indukcyjnej 7 wzglednie uzwojenia transformatora wyj¬ sciowego 8. Filtr wielkiej czestotliwosci sklada sie wiec z dwóch szeregowo pola¬ czonych, jednoczlonowych czesci, które sa umieszczone na przemian w przewodach obydwu linii w sposób wzajemnie odwrot¬ ny. W stosowanych dotychczas filtrach przepustowych wielkiej czestotliwosci, skladajacych sie zwykle z dwóch syme¬ trycznych ogniw, trzeba umiescic cztery kondensatory, które musza miec przy tym pojemnosc dwukrotnie wieksza niz kon¬ densatory ogniwa niesymetrycznego. Po¬ mimo uzycia niesymetrycznych ogniw fil¬ tru w urzadzeniu wedlug wynalazku, sy¬ metria filtru wzgledem ziemi zostaje za¬ chowana, poniewaz kondensatory 5 i 6 maja praktycznie jednakowe pojemnosci, a wobec tego posiadaja równiez taka sama pojemnosc do ziemi. Transformator 8 jest przy tym tak wykonany i dobrany, iz in- dukcyjnosc jego od strony linii równa sie indukcyjnoisci cewki ogniwa filtru górno przepustowego, wobec czego transforma¬ tor ten tworzy czesc ogniwa filtru. Ponad¬ to transformator ten jest tak dobrany, ze opornosc pozorna jego zacisków wtórnych (przylaczonych do odbiornika), mierzona przy czestotliwosci malej, jest bardzo ma¬ la, wskutek czego nie zachodzi oddzialy¬ wanie odbiornika wielkiej czestotliwosci na rozmowe malej czestotliwosci. Filtr przepustowy malej czestotliwosci 2 sklada sie z trzech indukeyjnosci 10, 11 i 12, umie¬ szczonych w przewodach linii, oraz kon¬ densatora 13. Indukcyjnosc 11 posiada dwa uzwojenia na wspólnym rdzeniu.Najczesciej jest wymagane, aby po¬ szczególne czesci takiego urzadzenia fil¬ trujacego zajmowaly jak najmniej miejsca; przy tym moze latwo zachodzic oddzialy¬ wanie wzajemne czesci urzadzenia. Od¬ dzialywanie elektrostatyczne usuwa sie za pomoca uziemionych ekranów, oddzia¬ lywanie zas magnetyczne — za pomoca odpowiedniego ustawienia wzajemnego tych czesci.Rozmieszczenie poszczególnych czesci urzadzenia wedlug wynalazku jest uw - docznione na fig. 2. Linie rozproszenia magnetycznego cewek 7, 10, 12 przecina¬ ja prostopadle i symetrycznie uzwojenia — 2 —transformatora S. Cewki ?, 10, ii sa umie¬ szczone wspólosiowo, a wspólna ich os przebiega prostopadle do osi transforma¬ tora, przechodzac przez jego srodek.Wskutek takiego rozmieszczenia czesci, napiecia, wywolane w transformatorze przez pola rozproszenia cewek, znosza sie wzajemnie, przez co czestotliwosc mala nie przenosi sie na filtr przepustowy wiel¬ kiej czestotliwosci, a zarazem osiaga sie duze tlumienie filtru poza wstega przepu¬ szczania.W celu uzyskania mozliwie duzego tlu¬ mienia wielkiej czestotliwosci przez filtry przepustowe malej czestotliwosci, trzeba dbac o to, aby cewki/8, 7, 10 i 12, przefc które przeplywaja prady wielkiej czesto¬ tliwosci, nie moigly oddzialywac na cew¬ ke 11. Os cewki 11 jest wiec ustawiona prostopadle do osi cewek 8, 7, 10, 12, przez co jej pole rozproszenia zajmuje w stosunku do pól rozproszenia wszystkich innych cewek postawe symetryczna, dzie¬ ki czemu wywolane w niej napiecia zakló¬ ceniowe nie przenosza sie na inne cewtó.Cewki indukcyjne 'Opisanego urzadze¬ nia posiadaja najczesciej rdzen ze sprosz¬ kowanego materialu ferromagnetycznego. PL