Wynalazek dotyczy maszyny magnetoe- lektrycznej, w której pole magnetyczne jest wzbudzane przy pomocy magnesnicy z ma¬ gnesami stalymi, osadzonymi tak, iz sasia¬ dujace magnesy maja biegunowosc przeciw¬ na. Jedna odmiana maszyny wedlug wyna¬ lazku posiada dwa sztywno zwiazane ze so¬ ba tworniki oraz magnesy rozmieszczone równolegle w stosunku do osi obrotu ma¬ szyny tak, iz czesc przynajmniej strumie¬ nia magnetycznego kazdego magnesu prze¬ plywa w obwodzie magnetycznym, przebie¬ gajacym kolejno od jednego bieguna magne¬ su poprzez jeden twornik, magnesy sasied¬ nie i drugi twornik do drugiego bieguna magnesu. Przez równolegle polozenie ma¬ gnesów uzyskuje sie lepsze wykorzystanie miejsca w magnesnicy i male rozproszenie.Poza tym w maszynie wedlug wynalazku magnesnica nie posiada jarzma. Uzwojenia tworników moga byc wykonane w postaci dowolnych znanych uzwojen maszyn pradu stalego lub zmiennego.W maszynach pradu zmiennego malej mocy najlepiej jest stosowac jeden zlobek na biegun i faze przy pradzie jednofazo¬ wym, lub mniej niz jeden zlobek na bie¬ gun i faze przy pradzie wielofazowym.Uzwojenia tworników moga byc pola¬ czone ze soba elektrycznie i pracowac wspólnie, albo moga byc polaczone i praco¬ wac oddzielnie. Wzajemne oddzialywanie *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, iz wynalazca jest %nie Zbigniew Ludwik Grabinski,uzwojen obu tworników na drodze magne¬ tycznej mozna zmniejszyc, stosujac laczacy pierscien z materialu o duzej przenikalnosci magnetycznej, przez który przeplywa rózni¬ ca strumieni obu tworników. Wedlug dru¬ giej odmiany wynalazku mozna wyposazyc maszyne w magnesy ustawione parami tak, iz magnesy jednej pary sa zwrócone swymi róznoimiennymi, biegunami ku sobie, a po¬ zostale bieguny tych magnesów sa zwróco¬ ne odpowiednio ku jednemu i drugiemu twornikowi maszyny, przy czym pierscien z materialu o duzej przenikalnosci magne¬ tycznej, przewodzacy róznice strumieni obu tworników, umieszcza sie pomiedzy zwróco¬ nymi ku sobie biegunami kazdej pary ma¬ gnesów.W wypadku, jesli wymagane jest zródlo -energii pradu stalego, jak np. przy apara¬ tach radiotechnicznych, mozna zastosowac maszyne pradu zmiennego wedlug wynalaz¬ ku oraz prostowniki i filtry prostujace prad zmienny. Maszyna wedlug wynalazku moze byc zaopatrzona w komutator przy jednym lub tez przy dwóch twornikach, dzieki cze¬ mu moze pracowac jako przetwornica lub jako pradnica pradu stalego o dwóch na¬ pieciach.Tytulem przykladu przedstawiono sche¬ matycznie na rysunku dwie postaci wyko¬ nania maszyny wedlug wynalazku. Na fig. 1 i 2 przedstawiono dwa wzajemne prosto¬ padle przekroje maszyny pradu zmiennego jednofazowego. Na fig. zas 3 i 4 dwa prze¬ kroje maszyny pradu zmiennego trójfazo¬ wego z dwoma niezaleznymi uzwojeniami.Maszyna wedlug wynalazku przedstawio¬ na na fig, 1 i 2 posiada walek w, wykonany z dowolnego odpowiedniego materialu, na którym osadzone sa dwie tarcze tl i t2, wy¬ konane z materialu o duzej przenikalnosci magnetycznej, np. z blach zelaznych. Tar¬ cze te posiadaja po dziesiec zebów oraz zlobków, w których nawiniete sa uzwojenia zl i z2 tworników. Magnesnica sklada sie z dziesieciu magnesów stalych m, osadzo¬ nych tak, iz kierunek pola magnetycznego wewnatrz magnesów jest w przyblizeniu równolegly do kierunku osi wirnika prad¬ nicy, a pole magnetyczne w kazdych dwóch sasiednich magnesach ma zwrot przeciwny.Magnesy sa przedzielone przekladkami nie¬ magnetycznymi u. Kazdy magnes m posia¬ da po dwa nabiegunniki ni i n2, wykonane z materialu o duzej przenikalnosci magne¬ tycznej. Miedzy nabiegunnikami ni i n2 oraz tarczami tworników tl i t2 znajduja sie szczeliny powietrzne 8l5 52, poprzez któ¬ re zamyka sie obieg strumienia magnetycz¬ nego, plynacego z magnesów poprzez twor¬ niki. Wirnik stanowia w tym przypadku dwa tworniki.Uzwojenia tworników sa wykonane w ten sposób, ze naokolo kazdego zeba nawinie¬ ta jest oddzielna cewka. Cewki te sa pola¬ czone ze soba szeregowo lub równolegle, tworzac oddzielne uzwojenie w kazdym tworniku. Uzwojenia te zaleznie od potrze¬ by moga byc laczone szeregowo lub równo¬ legle.Na fig. 3 i 4 przedstawiono pradnice we¬ dlug wynalazku z dwoma niezaleznymi pod wzgledem elektrycznym i magnetycznym uzwojeniami. Pradnica ta wytwarza w jed¬ nym i w drugim uzwojeniu prad zmienny trójfazowy. Posiada ona 12 par magnesów sztabkowych ml, m2, osadzonych na piers¬ cieniu p tak, ze kierunek linii magnetycz¬ nych, przechodzacych wewnatrz magnesów, jest w przyblizeniu prostopadly do osi wirnika pradnicy, a pole magnetyczne w kazdych dwóch sasiednich magnesach ma zwrot przeciwny. Wirnikiem w tym przy¬ kladzie sa równiez obydwa tworniki. Piers¬ cien p jest wykonany z materialu o duzej przenikalnosci magnetycznej, dzieki czemu kazdy z tworników posiada niezalezny obieg magnetyczny, przez pierscien zas przeply¬ wa tylko róznica obu strumieni magnetycz¬ nych. Przy pewnym stosunku obciazen obu — 2 —tworników, odpowiadajacym stosunkowi sil magnetomotorycznych magnesów ml oraz m2, przez pierscien nie plynie strumien magnetyczny. Miedzy magnesami mi, m2 i tarczami twornika tl, t2 znajduja sie szczeliny powietrzne 8lf 62, które oddzie¬ laja tworniki od zespolu magnesów. Tarcza twornika tl posiada dziewiec zlobków, tar¬ cza twornika t2 — osiemnascie zlobków.W zlobkach znajduja sie uzwojenia zl, z2, wykonane w ten sposób, ze naokolo kazde¬ go zeba nawinieta jest oddzielna cewka. W tym przypadku co trzecia cewka posiada te sama faze. Wszystkie cewki jednakowej fa¬ zy sa polaczone ze soba; otrzymane w ten sposób uzwojenia trójfazowe mozna zalez¬ nie od potrzeby laczyc w trójkat lub w gwiazde. Pradnica ta moze zasilac urzadze¬ nie wymagajace dwóch niezaleznych od sie¬ bie zródel o róznej wielkosci sily elektro¬ motorycznej przy czym w razie potrzeby prad zmienny moze byc wyprostowany przy pomocy prostowników. PL