Przedmiotem niniejszego wynalazku jest opózniacz do dennych zapalników uderze- niowych, który umozliwia dzialanie zapal¬ nika dopiero wtedy, gdy pocisk przebil cel lub gdy przy przebijaniu celu zostal za¬ trzymany.Szczególne zalety opózniacza wedlug wynalazku stanowia jego prosta budowa, pewnosc dzialania i male rozmiary oraz cie¬ zar, tak iz opózniacz moze byc umieszczony bezposrednio w splonce pobudzajacej lub nawet w splonce zapalajacej, przy czym moze byc stosowany do amunicji maloka¬ librowej.Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Opózniacz wedlug fig. 1 i 2 rysunku jest umieszczony w oslo¬ nie 19 która umieszcza sie w zapalniku mie¬ dzy splonka zapalajaca i splonka pobudza¬ jaca. Istota wynalazku polega na tym, ze w chwili uderzenia pocisku w cel gorace ga¬ zy splonki zapalajacej, przeplywajac w kierunku strzalki 2, zapalaja cylinder 3 z. prasowanego prochu czarnego lub podobne* go materialu, przy czym w chwili uderzenia pocisku w cel czesci skladowe opózniacza zajmuja polozenie wedlug fig. 2. Kulka 4f dociskana sprezyna 6 do swego gniazda 5 (fig. 1), zostaje wskutek swej bezwladnosci oraz pod dzialaniem plomienia splonki za¬ palajacej podniesiona i umozliwia w ten sposób przeplyw gazów od splonki zaoala- jacej do opózniacza 3. Jednakze po przej¬ sciu pocisku przez pancerz lub wniknieciuw cel tak gleboko, iz sie zatrzyma, przesta¬ je na pocisk dzialac sila hamujaca, wsku¬ tek czego kulka 4 pod dzialaniem sprezyny 6 lub cisnienia gazów palacego sie ladun¬ ku 3 opózniacza zostaje docisnieta do gnia¬ zda 5 i zamyka otwór 7, wskutek czego na¬ stepnije nagly i szybki wzrost cisnienia w przestrzeni 8, co powoduje szybkie spalenie sie cylindra prochowego 3. Od zamkniecia otworu 7 przez kulke 4 az do szybkiego wzrostu cisnienia w przestrzeni 8 uplywa pewien okres czasu, odpowiadajacy zada¬ nej wielkosci opóznienia.Chwila wybuchu pocisku od chwili usta¬ nia dzialania przyspieszenia na pocisk, to znaczy okres czasu, potrzebny do podwyz¬ szenia cisnienia w przestrzeni 8, jest we¬ dlug wynalazku zmienny, wzglednie nastaw¬ ny. Im mniejsza jest przestrzen 8, tym wczesniej nastepuje wybuch pocisku pc przejsciu przez cel i naodwrót, im wieksza ta przestrzen, tym wiecej uplywa czasu od chwili przejscia pocisku przez cel az do je¬ go wybuchu.W bombach lotniczych lub podobnych, które powinny wybuchac dopiero po prze¬ biciu kilku pieter budynku, nalezy wykonac przestrzen 8 o takiej wielkosci, by wybuch nastepowal dopiero po przejsciu pocisku z jednego pietra na drugie. W tym celu o- twiera sie kolejno kilka razy zawór 4, wy¬ puszcza zawsze nadmiar gazów z opóznia¬ cza, a bomba wybucha po przebiciu np. dwóch, trzech, czterech pieter, zaleznie od okreslenia wielkosci przestrzeni 8.Aby zawór 4 przy przesuwie do przodu nie zamykal kanalu 10 (fig. 2), koniec o- tworu 11 jest zaopatrzony we wglebienia 13, wskutek czego powstaja wystepy 17, do których, po przesuwie do przodu, przylega kulka 4, nie przerywajac przeplywu pro¬ duktów spalania splonki zapalajacej do slupka 3* Inny przyklad wykonania o prostszej bu¬ dowie jest przedstawiony na fig. 3, w któ¬ rym sprezyna 6 nie jest potrzebna. Osiaga sie to dzieki temu, ze narzad zamykajacy, np. kulka 4, jest naciskany do przodu, czyli ku wystepom 17, wskutek czego kanal pod kulka jest zawsze otwarty jak na fig. 2.W tym polozeniu kulka 4 jest podtrzymy¬ wana za pomoca podkladki 17 z prasowa¬ nego prochu, stloczonego pod stosunkowo malym cisnieniem, wskutek czego, po wy¬ buchu splonki zapalajacej proch ten spa¬ la sie, a wzmocniony plomien powoduje za¬ palenie slupka prochowego 3, przy czym jednoczesnie otwór 5 pozostaje otwarty.Kulka 4 jest przytrzymana w tym polozeniu wskutek swej bezwladnosci dopóty, dopó¬ ki Ipocisk jest w ruchu. W chwili zatrzyma¬ nia sie pocisku cisnienie gazów spalinowych slupka 3 odrzuca kulke 4 w kierunku strzal¬ ki 19 na gniazdo 5, zamykajac przeplyw ga¬ zów. Cisnienie w przestrzeni 8 szybko wzra¬ sta i po pewnym czasie nastepuje spalenie sie slupka 3, powodujace natychmiastowy wybuch.Wykonanie moze byc jeszcze bardziej u- proszczone. Jak widac z przykladu wedlug fig. 5, kulka 4 moze byc zastapiona plytka 21, posiadajaca kilka mimosrodowo roz¬ mieszczonych otworów 22. Przesuw plytki do przodu jest ograniczony wystepem 23.Plytka jest wiec swobodnie umieszczona w odpowiednim wydrazeniu 25 i moze sie przesuwac na malej odleglosci 26. W chwi¬ li uderzenia pocisku w cel plytka 21 znaj- duje sie w polozeniu wedlug fig. 5. Gazy splonki zapalajacej przeplywaja w kieran- ku strzalki 2 otworami 22 do slupka pro¬ chowego 3 i zapalaja go. Wlskutek swej bez¬ wladnosci plytka 21 przy przenikaniu po¬ cisku przez cel jest przytrzymywana w przesunietym polozeniu wedlug fig. 5, a produkty spalania slupka prochowego 3 mo¬ ga odplywac otworami 22 i 7. W chwili u- stania hamowania plytka 21 zostaje odrzu¬ cona na gniazdo 27, przy czym wzrost cis¬ nienia w przestrzeni 8 powoduje natych¬ miastowe spalenie sie slupka 3 i wybuch pocisku. - 2 —Przyklad wykonania wedlug fig. 6 rózni sie od poprzedniego tylko tym, ze posiada sprezyne 28, dociskajaca plytke 21 stale do gniazda 27. Sprezyna 28 sluzy tylko do za¬ pobiegania ruchom plytki 21 w jej wydra¬ zeniu.Inne wykonanie, zapobiegajace swobod¬ nym ruchom plytki 21, jest przedstawione na fig. 7, wedlug której plytka 21 jest od dolu dociskana sprezyna 29* W przykladzie wykonania wedlug fig. 8 sprezyna 29 jest zastapiona slabo spraso¬ wanym slupkiem prochowym 30, spalaja¬ cym sie natychmiast po zapaleniu splonki zapalajacej i przytrzymujacym plytke 21 w górnym polozeniu. Natychmiastowe spa¬ lenie sie slupka 30 jest zapewnione za po¬ moca srodkowego otworu 31.Poza. tym przyklady wykonania wedlug fig. 5—9 sa w zasadzie jednakowe. Wedlug fig. 9 plytka 21 jest przytrzymana w gór¬ nym polozeniu cienka warstwa lekko spra¬ sowanego prochu 32.Dalsze znaczne uproszczenie osiaga sie w przykladzie wykonania wedlug fig. 10, mianowicie w ten sposób, ze plytka 21 lub ktdka 4 sa zastapione cylindryczna wklad¬ ka 33, zaopatrzona w kilka rowków 34 na obwodzie i umieszczona w wydrazaniu 35.Wkladka 33 stanowi zawór podobnie jak plytka 21, przy czym ta wkladka przylega pod naciskiem do gniazda 27 i zamyka; w ten sposób kanal laczacy 7. Wkladka jest przytrzymana w górnym polozeniu, podob¬ nie jak w przykladzie wedlug fig. 9, za po¬ moca warstwy lekko sprasowanego prochu 32, zaopatrzonej w cylindryczny otwór 31, wskutek czego ten proch zapala sie natych¬ miast pod dzialaniem plomienia splonki za¬ palajacej i zapal twardo sprasowany proch slupka 3. Przy przenikaniu pocisku przez pancerz wkladka 33 znajduje sie w przed¬ nim polozeniu i umozliwia swobodny od¬ plyw gazów slupka 3. Dopiero po ustaniu ruchu pocisku wkladka 33 zostaje odrzuco¬ na na gniazdo 27, wskutek czego zostaje zamkniety kanal 7. Jak wynika z fig. 10, najlepiej wykonac na wydrazeniu 35 wystep 37, na którym opiera sie wkladka 33.Na fig. 11 jest uwidoczniony przekrój po¬ przeczny wzdluz linii 38 na fig. 10.Na fig. 12, 13 i 14 sa przedstawione przy¬ klady zastosowania opózniacza wedlug wy¬ nalazku w splonce pobudzajacej lub zapa¬ lajacej, a mianowicie wykonania wedlug fig. 12 i 13 odpowiadaja przykladom we¬ dlug fig. 5 i 9, na fig. zas 14 — przykladom wedlug fig. 10.W przykladzie wedlug fig. 12 w oslonfe 43 splonki pobudzajacej, pod jej ladunkiem detonujacym 42 i wzmacniajacym 41, znajduje sie przestrzen do umieszczenia o- pózniacza.W lusce 44, na której dnie jest stloczona warstwa 45 szybko spalajacego sie prochu, jest umieszczona plytka 21, a na niej slu¬ pek prochowy 3, sprasowany w oddzielnej luseczce 46. Jak widac, wykonanie to odpo¬ wiada przykladowi wedlug iig. 9. Ruch plyt ki 21 do przodu jest ograniczony luseczka 46. Calosc jest przykryta plytka 47, przy¬ trzymywana zagietymi brzegami oslony 43.Ten przyklad wykonania uwidocznia duia zaleta urzadzenia wedlug wynalazku, które moze byc umieszczone bezposrednio w splonce pobudzajacej.Przyklad wykonania wedlug fig. 13 róz¬ ni sie od poprzedniego tylko umieszczeniem calego opózniacza w jednej lusce 40 w o- slonie 43 splonki pobudzajacej, której la¬ dunek odpowiada poprzedniemu przyklado¬ wi. Luska 40 jest w tym przypadku wtlo¬ czona w oslone 43 i przytrzymywana plytka 47, unieruchomiona zagietym brzegiem 48 tej oslony. Takze kombinowane splonki po¬ budzajace, które w tej samej oslonie 43 za¬ wieraja splonke zapalajaca, która zbija iglica, uderzajac w mase zapalna 50, mo¬ ga byc zaopatrzone w opózniacz wedlug wynalazku. Taki przyklad wykonania przedstawia fig. 14. W oslonie 43 splonki pobudzajacej jest umieszczona luska 40. — 3 —zawierajaca ladunek detonujacy 42 i wzmacniajacy 41. Pod ta luska jest umie¬ szczona druga luska 51, skierowana otwo¬ rem w dól, w której w oslonie 52 znajduj? sie slupek 3 sprasowanego prochu. Pod o- slona 52 znajduje sie wkladka 33, odpowia¬ dajaca przykladowi wedlug fig. 10. Ta wkladka osadzona j^st w tym przypadku takze na warstwie lekko sprasowanego pro¬ chu 32, przytrzymywanej za pomoca turec¬ ki 53 splonki zapalajacej. Calosc jest zam¬ knieta plytka 47, umocowana za pomoca za¬ gietego brzegu 48. PL