Wynalazek dotyczy cewki wielkiej czestotliwosci z rdzeniem zelaznym do odbiorników radiowych, która dzieki spe¬ cjalnej konstrukcji rdzenia zelaznego i uzwojenia posiada szczególne zalety* Cewka wedlug wynalazku posiada falisto wygiete zwoje, skrzyzowane ze soba, przy czym faliste wygiecia tych zwojów nie przebiegaja, jak w znanych cewkach, w plaszczyznie prostopadlej do osi cewki, lecz przebiegaja symetrycznie wzgledem linii srubowej, której os jest jednoczesnie osia cewki. Osiowa odleglosc miedzy zwojami, to znaczy srednie nachylenie srubowej linii symetrii zwojów, stanowi czesc amplitudy falistych wygiec tych zwojów. Dlugosc fali wygiecia stanowi czesc, najlepiej 6/11 obwodu szkieletu cewki. Miedzy rdzeniem zelaznym a uzwojeniem przewidziany jest odstep.Dotychczas najlepsze wartosci R cewek uzys/kiwano przez zastosowanie wielowarstwowych uzwojen wykonanych na mozliwie malej przestrzeni, na rdze* niach zelaznych i posiadajacych ksztalt uzwojen komórkowych; uzwojenia te przewyzszaly znacznie zarówno cewki z uzwojeniem krzyzowanym, jak i cewki spiralne jedno- lub dwuwarstwowe. Do¬ swiadczenia wykazaly, ze polaczenie spe¬ cjalnie uksztaltowanego uzwojenia we¬ dlug wynalazku z rdzeniem zelaznym o malych stratach, oddzielonym od niego odstepem, daje doskonale wyniki orazcharakterystyke rózniaca sie znacznie ad charakterystyki cewek powietrznych.Stwierdzano równiez, ze w cewkach wedlug wynalazku z rdzeniem zelaznym mozna stosowac z powodzeniem stosun¬ kowo duzy odstep miedzy rdzeniem i uzwojenieni, wynoszacy okolo 1,5 — 2 mm, a utworzony przewaznie z prze¬ strzeni powietrznej i poza tym z innego malostratnego materialu izolacyjnego, np. polistyrenu.Nawijanie cewek wedlug wynalazku moze odbywac sie na zwyklych nawijar- kach zaopatrzonych w narzady, pozwala¬ jace zarówno na faliste prowadzenie na¬ wijanego drutu przy obrocie kadluba cew¬ ki, jak i na równomierny postepowy ruch wahliwego przyrzadu do prowadzenia drutu przy obrocie tego kadluba. Prze¬ suw dobiera sie na ogól tak, aby uzyskac mozliwie geste uzwojenie, rozluznione nieco w miejscach skrzyzowania drutu.Na rysunku przedstawiona schema¬ tycznie przyklady wykonania cewek we¬ dlug wynalazku i przyrzadu nawijajace¬ go. Fig. 1 przedstawia schemat przyrza¬ du nawijajacego, fig. 2 — przekrój po¬ przeczny tego przyrzadu, fig. 3 — 7 zas przedstawiaja konstrukcje cewek wedlug wynalazku.Za pomoca przyrzadu wedlug fig. 1 i 2, drut 1A odwijany z krazka 6, zastaje na¬ winiety na kadlub cewki 2 w ksztalcie rury z materialu izolacyjnego. W niniej¬ szym przypadku szkielet cewki 2 jest wy¬ konany z cienkosciennej rury z bezstrat¬ nego materialu izolacyjnego, np. polisty¬ renu, zywicy sztucznej, np. fenolowej, lub papieru. W razie potrzeby, jako kadlub cewki mozna równiez uzyc bezstratny rdzen magnetyczny; w tym przypadku je¬ dnak na rdzen zelazny naklada sie przed wykonaniem uzwojenia warstwe posred¬ nia z papieru, w celu zachowania odstepu miedzy rdzeniem i uzwojeniem.. Przy uzy¬ ciu dostatecznie sztywnego drutu lub do¬ statecznie duzego uzwojenia, (które ittozs utrzymac swa forme samo przez sie, ka¬ dlub cewki moze byc wykonany równiez z drzewa lub materialu o podobnych wla* snosciach, z którego zdejmuje sie gotowe uzwojenie cewki po jego nawinieciu.Nawijanie drutu na kadlub odbywa sie w nastepujacy sposób. Kadlug 2 obraca sie równomiernie w kierunku strzalki a, wykonujac jednoczesnie powolny poste¬ powy ruch osiowy w kierunku strzalki 6.Glowica 3 nawijarki porusza sie tam i z powrotem mozliwie równolegle do osi szkieletu, W tym celu ramie dzwigni 4 jest osadzane wahliwie na osi 5. Ampli¬ tude wahliwego ramienia 4 oznaczono li¬ tera s. Ruch wahliwy ramienia 4 wraz z glowica 3 jest uzalezniony od osiowego ruchu b i obrotowego ruchu a szkieletu 2 za pomoca odpowiedniej przekladni dzwi¬ gniowej lub zebatej.Podczas obracania sie kadluba drut ./ zostaje odwiniety z krazka 6 i nawiniety na kadlub. Dzieki osiowemu przesuwowi kadluba drut 1 opisuje linie srubowa c o skoku /. Dzieki wahaniom o amplitu¬ dzie s glowicy 3, prowadzacej drut, drut ten zostaje nawiniety na rdzen wzdluz li¬ nii falistej, która posiada z oihu stron tej linii srubowej c, jako osi symetrii, ampli¬ tude —.Przez odpowiedni dobór liczby obro¬ tów a i ruchu osiowego b kadluba cewki oraz liczby wahan i amplitudy s glowi¬ cy 3, mozna uzyskac rozmaite uzwojenia.Korzystne okazaly sie uzwojenia, w któ¬ rych skok linii srubowej l wynosi tylko ulamek amplitudy —- fali zwojów. Tak sarnio dlugosc fali zwojów wynosi z korzy¬ scia ulamek, najlepiej okolo 6/11 obwo¬ du kadluba cewki, okreslonego wzorem Jt. rf, w którym d oznacza srednice ka¬ dluba. W ten sposób otrzymuje sie uzwo- — 2 —jenie o stosunkowo malej grubosci, wyno¬ szacej na przyklad okolo 1/8 dlugosci uzwojenia, a 1/5 wewnetrznej srednicy tego uzwojenia.Na fig. 1 stosunek skoku /linii srubo¬ wej c do amplitudy— fali zwojów przed- stawiono, z uwagi na przejrzystosc ry¬ sunku, nieco przesadnie. W rzeczywisto¬ sci skok t jest znacznie mniejszy anizeli amplituda —(przez co zwoje krzyzuja sie wzajemnie,. Przy niecalkowitym stosun¬ ku lub przy stosunku calkowitym lecz du¬ zym pomiedzy czestoscia ruchu wahliwe- go glowicy 3 a obrotami kadluba cewki, uzwojenie mozna wykonac w ten sposób, ze zwoje dosc czesto sie krzyzuja, lub ze takie same ulozenia zwojów powtarza¬ ja sie w dosc duzym odstepie od siebie wzdluz osi cewki.Na fig. 3 przedstawiono cewke z rdze¬ niem zelaznym. .Na 'kadlubie 7, wykona¬ nym np. z polistyrenu, znajduje sie uzwo¬ jenie 8, wewnatrz zas tego kadluba 7 znajduje sie irdzen zelazny 9 w ksztalcie preta. Rdzen 9 mozna za pomoca nagwin¬ towanego trzpienia 10, wklejonego lub wkreconego w ten rdzen za pomoca czo¬ pa 11 i wykonanego z fenolo-fofrnaldehy- dowych produktów kondensacji, przesu¬ wac osiowo wzgledem uzwojenia 8, tak iz otrzymuje sie bardzo równomierna i na¬ der czula zmiane indukcyjnosci cewki.Kadlub 7 oraz trzpien 10 sa osadzone na nosniku 12, który moze byc wykonany z fenolo-formaldehydowych produktów kondensacji. Trzpien 10 jest wkrecony w nagwintowana tuleje 13 nosnika 12, przy czym w tulei tej znajduje sie szczelina 14, zapewniajaca sprezyste przyleganie gwin¬ tu tulei do gwintu trzpienia, przez co trzpien jest przytrzymywany w kazdym nadanym mu polozeniu. Kadlub 7, o ile jest wykonany z masy termoplastycznej, jnozna za pomoca ogrzanego narzedzia w jednym lub w trzech miejscach wtloczyc w zaglebienia 15 nosnika 12, przez co otrzymuje sie dobre jego zamocowanie.W kolnierzu 16 nosnika 12 znajduja sie otwory 17. Odpowiednio do konstrukcyj¬ nych wlasciwosci odbiorników, nosnik 12 moze — bez zmieniania pozostalej kon^ strukcji cewki — byc wykonany w ksztal¬ cie kaptura, przedstawionego kreskowa¬ nymi liniami na fig. 3. Miedzy rdzeniem 9 i uzwojeniem 8 znajduje sie odstep utworzony przez grubosc szkieletu 7 i przestrzen powietrzna 23, W cewce przedstawionej na fig. 4, ka¬ dlub 18 posiada skosnie scieta powierzch¬ nie 19, dopasowana do nosnika izolacyj¬ nego 20 i zespolona z nim za pomoca klei- wa. W tym przypadku kadlub 18 posiada gwint wewnetrzny, w który wkreca sie gwintowany rdzen 21. Kadlub 18 moze byc na calej swej dlugosci lub na jej cze¬ sci zaopatrzony w szczeline lub w wysta¬ jace jezyczki, przylegajace sprezyscie do rdzenia i przytrzymujace go w nadanym mu polozeniu. Odpowiedni odstep mie¬ dzy rdzeniem-i uzwojeniem otrzymuje sie w tym przypadku przez zastosowanie ka¬ dluba 18 o odpowiedniej grubosci, przy czym kadlub ten w celu zmniejszenia atrat i oszczedzenia materialu moze byc czesciowo wydrazony. Nienagwintowana czesc rdzenia i kadluba cewkowego sa nawzajem odpowiednio odsadzone, w celu utworzenia przestrzeni powietrznej 22.Na zewnetrznej stronie kadluba 18 znaj¬ duje sie uzwojenie 8. W razie potrzeby, a w szczególnosci w celu zmniejszenia po¬ la rozproszenia, konce kadluba 18 zamy¬ ka sie tarczami lub kapturkami z mate¬ rialu magnetycznego, tak iz powstaje cewka z rdzeniem zamknietym, co przed¬ stawiono liniami kreskowanymi na fig. 4.Na fig. 5, 6 i 7 przedstawiono inne od¬ miany wykonania cewek wedlug wyna¬ lazku.Kadlub 31 (fig. 5) z materialu itiofo- - 3 -cyjnego posiada kanal czesciowo gladki (32) a czesciowo nagwintowany (33).Zelazny rdzen wielkiej czestotliwosci 34 posiada odpowiednie nagwintowanie 35 w dolnej swej czesci, górna zas jego czesc jest walcowa i posiada wyciecie 36 w ce¬ lu ulatwienia przesuwania rdzenia za po¬ moca srubokreta. Dzieki temu, ze rdzen i kadlub sa nagwintowane tylko czescio¬ wo, uzyskuje sie wiekszy przekrój po¬ przeczny zelaza wewnatrz uzwojenia oraz uproszczony ksztalt cewki. Kadlub 31 jest przykrecony do nosnika 38 nakretka 39, opierajac sie na zgrubieniu 40 na¬ gwintowanego wystepu 37.Kadlub 31 jnoze byc wykonany z poli¬ styrenu, z utwardzonych fenolo-fonnalde- hydowych produktów kondensacji, z mie¬ szanin obu tych substancji i z mieszanin tych substancji z kwarcem i maczka mi¬ kowa.Zamiast umocowania cewki na nosni¬ ku za pomoca jednego tylko wystepu 37 (fig. 5), mozna stosowac zamocowanie w dwóch miejscach, przedstawione na,fig. 6.W tym przypadku kadlub 31 posiada plytke 413 zaopatrzona w dwa otwtary, która moze byc zamocowana na nosniku 38 za pomoca nitów lub srub 42.Przedstawione na fig. 3, 4 i 5 polacze¬ nie rdzenia przesuwanego w szkielecie izolacyjnym w kierunku osiowym z po¬ dluznym uzwojeniem daje bardzo równo¬ mierny wzrost indukcyjnosci i równo¬ mierne dostrajanie cewki. PL