Przedmiotem wynalazku niniejszego jest sposób rozdzielania mieszanin par i gazów, zwlaszcza mieszanin weglowodo¬ rowych, przy zastosowaniu cisnienia i ewentualnie chlodzenia oraz (lub) chlo¬ dzenia niskiego w kolumnach destylacyj¬ nych, kolumnach rektyfikacyjnych lub ko¬ lumnach stabilizacyjnych.Sposób wedlug wynalazku niniejszego polega na tym, ze przed urzadzenie do roz¬ dzielania weglowodorów na pozadane frakcje za pomoca destylacji i rektyfika¬ cji w kolumnie do frakcjonowania wlacza sie urzadzenie, w którym najpierw skra¬ pla sie mozliwie wszystkie cenne weglo¬ wodory majace byc uzyskanymi. Dzieki temu skraplaniu przed obróbka w kolu¬ mnach do frakcjonowania osiaga sie to, ze weglowodory w postaci gazu i (lub) gazy obojetne, nie dajace sie skraplac przy obranym cisnieniu i (lub) w obranej tem¬ peraturze, zostaja zawczasu wydzielone z mieszaniny majacej byc rozdzielona, a tym samym nie obciazaja juz frakcjono¬ wania w kolumnie, i do kolumny wprowa¬ dza sie mieszanine weglowodorów juz uwolniona od tych skladników niepozada¬ nych.To rozdzielanie, jakie osiaga sie dzie¬ ki skraplaniu, wedlug dalszej cechy zna¬ miennej wynalazku niniejszego uzupelnia sie w sposób dowolny jeszcze tym, ze pro¬ dukty skroplone poddaje sie w naczyniu odprezajacym lub wyparniku, wlaczonym przed kolumne do frakcjonowania, ponow¬ nemu oddzielaniu od niepozadanych ga-zów obciazajacych lub par, po czym tak zgeszczone mieszaniny weglowodorów wprowadza sie do kolumny do frakcjono¬ wania lub do kolumny stabilizacyjnej pod cisnieniem nizszym od cisnienia zastoso¬ wanego w urzadzeniu do skraplania. Jesli wiec w kolumnie do frakcjonowania lub w kolumnie stabilizacyjnej w celu dokona¬ nia tej pracy rozdzielczej musza byc utrzy¬ mywane okreslone warunki temperatury i cisnienia, to wedlug wynalazku stosuje sie w dodatkowym urzadzeniu skraplaja¬ cym cisnienie wyzsze od tego, jakie bylo¬ by potrzebne bez stosowania tego dodat¬ kowego urzadzenia.Przyklad wykonywania sposobu we¬ dlug wynalazku niniejszego w zastosowa¬ niu do uzyskiwania weglowodorów o 3 wzglednie 4 atomach wegla w czasteczce (butanu, propanu, butylenu, propylenu, tak zwanych gazolów), jest blizej objasniony na rysunku, uwidoczniajacym schema¬ tycznie urzadzenie do uzyskiwania propa¬ nu i butanu. Gaz zawierajacy gazol, uwol¬ niony od swych par benzynowych (gazo- liny), np. za pomoca urzadzenia zawiera¬ jacego wegiel aktywny i pobierany ze zbiorników 1 do gazu wedlug wynalazku skrapla sie jak mozna najbardziej za po¬ moca sprezarki 2 i chlodnicy posredniej 3 lub tez przez zastosowanie jedynie chlo¬ dzenia niskiego. Skroplone i nie skroplo¬ ne skladniki gazu wyjsciowego wchodza do naczynia oddzielajacego 4, w którym gazy obojetne oraz weglowodory niepo¬ zadane, w niniejszym przykladzie weglo¬ wodory o 1 lub 2 atomach wegla w cza¬ steczce (metan, etan, etylen itd.), oddzie¬ laja sie jako gazy pozostalosciowe od we¬ glowodorów skroplonych i sa odprowa¬ dzane oddzielnie. Przez odwadniacz 4a, dzialajacy jako zawór odprezajacy, we¬ glowodory skroplone przechodza do zbior¬ nika 5 dzialajacego jako wypamik. Tu pa¬ ruja ewentualnie przy zastosowaniu pod¬ grzewania, zawarte w skroplonych weglo¬ wodorach rozpuszczone niepozadane ga¬ zy obojetne i weglowodory o 1 lub 2 ato¬ mach wegla w czasteczce, które celowo odprowadza sie oddzielnie z powrotem do zbiorników 1 gazu, gdyz z natury rzeczy sa one obciazone parami weglowodorów o 3 lub 4 atomach wegla w czasteczce, majacych byc uzyskanymi.Tak wzbogacona mieszanine weglowo¬ dorowa, znajdujaca sie po rozprezeniu je¬ szcze pod cisnieniem np. 25 atm., pompa 6 wtlacza poprzez wymiennik ciepla 7 i podgrzewacz 8 do kolumny stabilizacyj¬ nej 9t aby w niej w znany sposób poddac mieszanine rektyfikowaniu, dzieki czemu u góry kolumny gazy górne sa odciagane wraz z czescia weglowodorów majacych byc uzyskanymi (propanu, butanu), po czym w skraplaczach 13 dzieki chlodze¬ niu ulegaja skropleniu. W dolaczonym na¬ czyniu 14 nastepuje ponowne oddzielanie skladników nie skroplonych (np. dwutlen¬ ku wegla i nieznacznych ilosci par gazo* lu), które doprowadza sie z powrotem do zbiornika gazu. Produkt ciekly przepro¬ wadza sie za pomoca pompy 15 przez gór¬ ne poklady kolumny 9, aby tam dzialal jako flegma (chlodzenie zwrotne). Gazole ciekle, odciagane z boku z górnych po¬ kladów kolumny 9, sa stabilizowane w ko¬ lumnie bocznej 11 za pomoca warnika 12 w taki sam sposób, jak za pomoca warni¬ ka 10 w kolumnie 9.Produkt stabilizowany, po jego ochlo¬ dzeniu w skraplaczu 17, przechodzi do zbiornika l zasobnikowego 19, Produkt otrzymany z dolu kolumny 9 (benzyna) oddaje/w wymienniku ciepla 7 swoje cie¬ plo skrplonym gazolom surowym i po ochlodzeniu w skraplaczu 16 przechodzi do zbiornika 18.Wedlug wynalazku niniejszego cisnie¬ nie sprezarki 2 nastawia sie tak wysoko, aby mozliwie wszystkie weglowodory o 3 lub 4 atomach C w czasteczce, majace byc uzyskanymi, ulegaly skropleniu w — 2 —urzadzeniu skraplajacym 3, '4, tj. wni¬ niejszym przykladzie cisnienie to nasta¬ wia sie na 35—40 atm., natomiast w kolu* mnie stabilizacyjnej 9 prace rozdzielcza przeprowadza sie w sposób znany pod cisnieniem 20—25 atm; Zalety, jakie osiaga sie przez stosiowa- nie sprezania do stopnia wyzszego od do¬ tychczasowego wzglednie przez skrapla¬ nie, polegaja na tym, ze osiaga sie odcia¬ zenie kolumny stabilizacyjnej albo, ogól¬ nie biorac, nastepujacego potem frakcjo¬ nowania przez zmniejszenie ilosci gazów obciazajacych w tej kolumnie, co z kolei doprowadza do zmniejszenia strat weglo¬ wodorów majacych byc uzyskanymi, któ¬ re inaczej w postaci pary bylyby, jak wia¬ domo, odprowadzone wraz z gazami ob¬ ciazajacymi. Ponadto w powyzszym przy¬ kladzie osiaga sie daleko idace oddziele¬ nie dwutlenku wegla. Podczas gdy gaz su¬ rowy w zbiorniku 1 zawiera jeszcze np. 12% ^dwutlenku wegla, zawartosc ta za wyparnikiem 5 obniza sie do mniej wiecej 4% tak, ze mieszanina dochodzac do ko¬ lumny oddzielajacej zawiera jeszcze dwu¬ tlenek wegla w ilosci najwyzej 4% lub mniejszej.Przy stosowaniu chlodzenia niskiego wedlug wynalazku niniejszego przeprowa¬ dza sie je równiez w stopniu znaczniejszym niz by to bylo potrzebne przy obróbce mie¬ szaniny w kolumnie destylacyjnej lub sta¬ bilizacyjnej, aby powiekszyc wydajnosc weglowodorów majacych byc uzyskany¬ mi. Oddzielanie substancji obciazajacych uskutecznia sie odpowiednio przez pod¬ grzewanie produktów, skroplonych dzie¬ ki chlodzeniu niskiemu, do temperatury potrzebnej do nastepnej obróbki.Umieszczanie wedlug wynalazku ni¬ niejszego przed urzadzeniem do frakqo- nowania urzadzen skraplajacych i wypa¬ rowujacych mozna stosowac do rozdzie¬ lania wszelkiego rodzaju mieszanin ga¬ zów i par, przy czym wyzsze cisnienia lub nizsze temperatury, jaikie mlezy stoso¬ wac w celu uzyskania wydajnosci wiek¬ szej od dotychczasowej, sa zalezne od skladu gazów surowych wzglednie par iw kazdym poszczególnym przypadku mozna je latwo ustalic. Sposób ten mozna wiec stosowac do gazu ziemnego, gazu miesza¬ nego, gazu koksowniczego, gazu rafinowa¬ nego itd., o ile zawiera on dajace sie skra¬ plac weglowodory i jesli maja one byc z niego uzyskane. Jak opisano w podanym przykladzie wykonania, substancje obcia¬ zajace, wytwarzajace sie w urzadzeniu skraplajacym przy odprezaniu lub pod¬ grzewaniu, odprowadza sie (najkorzyst¬ niej) z powrotem do sprezarki lub do urza¬ dzenia do chlodzenia niskiego. PL