Zbiorniki na wysokie cisnienie, które czesto sa jednoczesnie poddawane dziala¬ niu wysokich temperatur, wykuwano dotad z duzych bloków stalowych. Zbiorniki te musialy posiadac czesto bardzo grube scianki, aby mogly wytrzymac naprezenia, wywolane panujacym wewnatrz nich cis¬ nieniem. Wymagania, stawiane tego rodza¬ ju zbiornikom co do wielkosci, stale wzra¬ staja, a naturalna granica tych wymagan jest ciezar surowych bloków, jaki obecnie mozna osiagnac, a takze wymiary najwiek¬ szych uzywanych pras lub mlotów. Wyrób duzych bloków kutych napotyka na nad¬ zwyczajne trudnosci, a dalsze zwiekszanie wymiarów bloku staje sie technicznie wprost niemozliwym, gdyz wraz ze wzro¬ stem wymiarów bloku wzrasta jego strefa usadowa, a przy duzych przekrojach blo¬ ków podczas ich krzepniecia i stygniecia nie daje sie uniknac wewnetrznych napre¬ zen, powodujacych tworzenie sie mniej¬ szych lub wiekszych rys. Dlatego tez spo¬ sób, który by pozwolil na wyrób zbiorni¬ ków na wysokie cisnienie z mniejszych czesci w ten sposób, ze zbiornik wewnetrz¬ ny tworzylby naczynie stosunkowo cienko¬ scienne, zabezpieczone dalszymi srodkami od zbyt wysokich natezen, mialby nadzwy¬ czajne znaczenie.Gdyby zbiorniki na wysokie cisnienie wyrabiano w ten sposób, ze wieksza ilosc blach nawijano by jedne na drugie, spawa¬ jac spoiny podluzne, to otrzymano by oczy¬ wiscie w koncu cylinder gruboscienny, zlo¬ zony z wielu warstw. W takim przypadkujest zawsze konieczne, by dna zbiornika byly polaczone z jego cylindryczna scian¬ ka za pomoca spoiny, przechodzacej przez cala grubosc scianki. Jednak obecnosc wie¬ lu spoin, zwlaszcza spoin, siegajacych w glab calego przekroju poprzecznego scia¬ nek, stanowi wielka wade tych zbiorników, gdyz przy spawaniu grubych, a przez to niejednorodnych scianek moga powstac la¬ two wady spoin, które przy cisnieniach, ja¬ kie panuja w zbiorniku, moga doprowadzic do katastrofalnych nastepstw. Ze wzgledów bezpieczenstwa tego rodzaju zbiorniki sta¬ rano sie stosowac wykuwane w calosci i unikano stosowania spawania.Wady wielowarstwowych zbiorników mozna usunac w mysl wynalazku, o ile za¬ stosuje sie jako zasadnicza czesc stosunko¬ wo cienkoscienny zbiornik, zaopatrzony równiez w dna i kolnierze, wykuty w ca¬ losci i tak uksztaltowany, by mógl prze¬ nosic naprezenia podluzne, podczas gdy jednoczesnie wystepujace naprezenia ob¬ wodowe zostaja przejmowane przez owi¬ niete dodatkowo na zbiorniku warstwy blach, spawanych w kierunku tworzacej cylindra.Poleca sie przy tym, azeby spoiny po¬ dluzne tych blach byly wykonane w ten sposób, by blachy uzyskaly pewne wstepne naprezenia, wytwarzajace w sciankach zbiornika naprezenia sciskajace. Cel ten mozna osiagnac np. w ten sposób, ze bla¬ chy przed nawinieciem na zbiornik pod¬ grzewa sie i równiez w stanie podgrzanym spawa ze soba; przy ostygnieciu wystepu¬ ja wtedy naprezenia skurczu.Sposób powyzszy pozwala na wyrób duzych przedmiotów wydrazonych, które dotychczas mogly byc wyrabiane tylko z najciezszych bloków, a czesciowo w ogó¬ le nie daly sie wyrabiac. Caly wewnetrz¬ ny zbiornik nie posiada w tym przypadku spoin i moze byc, co jest najwazniejsze, obrabiany od wewnatrz i od zewnatrz.Wynalazek pozwala zatem na wyrób zbior¬ ników z bloków o najwiekszych, dzis moz¬ liwych ciezarach o znacznie wiekszej po¬ jemnosci i na wyzsze cisnienia, niz to w ogó¬ le bylo dotad mozliwe, tym bardziej, ze ilosc warstw z blach moze byc dowolnie zwiekszana.Na zalaczonym rysunku pokazano kilka przykladów wykonania przedmiotu wyna¬ lazku, przy czym fig. 1 przedstawia wyku¬ ty zbiornik z wieksza iloscia nalozonych nan warstw z blach, fig. 2 — zbiornik kuty z zastosowaniem schodkowego przejscia od scianki cylindrycznej do zgrubionego jej konca, a fig. 3 — inna postac wykonania zakonczenia zbiornika.Zbiornik a, wykuty i zaokraglony na koncach, jest pokryty wieksza iloscia blach b (fig. 1). Blachy te obciskaja czesc cylin¬ dryczna zbiornika, aby wywolac w scian¬ kach wstepne naprezenia sciskajace. Bla¬ chy spawa sie ze soba w stanie roz¬ grzanym. Spoiny wykonuje sie przy tym tak, aby byly wzgledem siebie przesu¬ niete.Postac wykonania wedlug fig. 2 przed¬ stawia wykuty zbiornik, którego konce sa wykonane albo w postaci kolnierzy d, albo sa zaopatrzone w gwint, na który nakreca sie kolnierz e. Jeden koniec zbiornika c posiada schodkowe przejscie do scianki czesci cylindrycznej. Blachy /, nalozone na zbiornik, przylegaja zawsze do piono¬ wych krawedzi schodkowego przejscia i po¬ krywaja je calkowicie. Toschodkowe przej¬ scie z powierzchni scianek czesci cylin¬ drycznej do jej zgrubionych konców po¬ zwala na osiagniecie lepszego rozlozenia naprezen w tej czesci. Wierzchnie blachy sa zabezpieczone za pomoca pierscienia g, który jest na nie nasadzony i przypawany, obciskajac je.Konce zbiornika moga byc uksztalto¬ wane w najrózniejszy sposób, jak to wyni¬ ka z fig. 1 i 2, a takze z fig. 3, jednak mozliwe sa tez i inne jeszcze postacie wy¬ konania. — 2 —Fig. 3 przedstawia jeden koniec zbior¬ nika, posiadajacy ksztalt cylindryczny, któ¬ ry jest bardzo korzystny z tego wzgledu, ze umozliwia nie tylko zamkniecie konco¬ we na pogrubionym koncu, lecz i przewier¬ cenie otworów poprzecznych bez uszkodze¬ nia nimi nawinietych blach. Na rysunku zaznaczono te otwory liniami kresko¬ wanymi. PL