Znany jest sposób regulacji selektyw¬ nosci odbiorników radiofonicznych, we¬ dlug którego szerokosc pasma przenoszo¬ nego w róznych miejscach toru przenosze¬ nia reguluje sie jednoczesnie lub kolejno.Na przyklad przy zmniejszaniu szerokosci pasma postepuje sie w ten sposób, ze naj¬ pierw nastawia sie na wezsze pasmo je¬ dnoczesnie filtr wielkiej i filtr posredniej czestotliwosci, a nastepnie nastawia sie jeszcze drugi filtr posredniej czestotli¬ wosci.Tego znanego sposobu regulacji nie mozna stosowac w odbiornikach superhe- terodynowych, zaopatrzonych w urzadze¬ nie do samoczynnej korekcji strojenia, re¬ gulujace czestotliwosc oscylatora miejsco¬ wego, a to z powodów przytoczonych nizej.Wedlug wynalazku regulacja szeroko¬ sci pasma reczna lub samoczynna w stop¬ niach wielkiej czestotliwosci i w stopniach posredniej czestotliwosci odbiornika jest uskuteczniana kolejno w ten sposób, ze przy nastawianiu odbiornika na wezsze pasmo szerokosc pasma obwodu wielkiej czestotliwosci dopiero wtedy zostaje zmniejszona o istotna czesc swego zakresu regulowania, gdy szerokosc pasma obwodu posredniej czestotliwosci juz istotnie zma¬ lala, Korzysc tego sposobu regulacji polega na tym, ze przy nastawieniu szerokoscipasma na wartosc srednia krzywa rezonan¬ sowa obwodów wielkiej czestotliwosci po¬ zostaje szeroka, wskutek czego przy bled¬ nym nastrojeniu tych obwodów nie wyste¬ puja znieksztalcenia. Takiego blednego -nastrojenia nie usuwa urzadzenie do samo¬ czynnej korekcji dostrojenia, gdyz urza¬ dzenie to zmienia jedynie niewlasciwa cze¬ stotliwosc posrednia. Dopiero przy na¬ stawieniu pasma na bardzo mala szerokosc, co na ogól bywa potrzebne tylko w specjal¬ nych przypadkach, obwody wielkiej czesto¬ tliwosci sa uczynione tak selektywnymi, ze ich nastrojenie jest jednoznacznie okre¬ slone.Jezeli szerokosc pasma ma byc regulo¬ wana we wszystkich trzech czesciach od¬ biornika, czyli w stopniach wielkiej, po¬ sredniej i malej czestotliwosci, to wedlug wynalazku przede wszystkim wazne jest, aby przy nastawianiu odbiornika na od¬ biór wezszego pasma czesc wielkiej czesto¬ tliwosci byla regulowana na ostatku. Re¬ gulacje pasma w obu pozostalych czesciach mozna tak uskutecznic, aby najpierw bylo wyregulowane pasmo posredniej czestotli¬ wosci, a nastepnie dopiero pasmo malej czestotliwosci. Regulacja pasma malej cze¬ stotliwosci moze równiez wyprzedzac nieco regulacje pasma wielkiej czestotliwosci lub byc przeprowadzona z nia jednoczesnie.Fig. 1—4 uwidoczniaja przyklad wy¬ konania regulatora szerokosci pasma we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie podzial zakresów regulacji re¬ gulatora szerokosci pasma, przy kacie obrotu galki nastawczej regulatora obejmu¬ jacym 270°. Pozycja 0° odpowiada naj¬ szerszej, pozycja zas 270° — najwez¬ szej szerokosci pasma. W zakresie od 0° do 180° szerokosc pasma wzmacniacza posredniej czestotliwosci zmniejsza sie od najwiekszej wartosci do najmniejszej. W zakresie od 180° do 270° nastepuje zarówno stopniowe zmniejszanie sie szerokosci pasma wzmacniacza wielkiej czestotliwosci od najwiekszej do najmniejszej wartosci, jak równiez obciecie wyzszych czestotli¬ wosci we wzmacniaczu malej czestotli¬ wosci.Przy stopniowym zmniejszaniu szero¬ kosci pasma zostaja uruchomione w dwóch polozeniach b i c galki nastawczej regula¬ tora wylaczniki, oslabiajace, przy zmniej¬ szonej szerokosci pasma, równiez odtwa¬ rzanie malych czestotliwosci, przez co uni¬ ka sie zbyt duzych znieksztalcen odbioru.Wylaczniki te sa uruchamiane za pomoca ramienia obrotowego polaczonego z galka nastawcza, Wylacznik dzialajacy w polo¬ zeniu b zmniejsza pojemnosc kondensatora sprzegajacego, znajdujacego sie we wzmac¬ niaczu malej czestotliwosci odbiornika, miedzy anoda jednej lampy a siatka na¬ stepnej, np. z 10 000 cm na 1 500 cm; w analogiczny sposób wylacznik dzialajacy w polozeniu c zmniejsza pojemnosc tego kon¬ densatora sprzegajacego z 1 500 cm na 500 cm.Nastepnie wskazane jest sprzac z gal¬ ka nastawcza wylacznik, który przy nasta¬ wieniu na najwieksza szerokosc pasma wy¬ lacza obwód obcinajacy czestotliwosci aku¬ styczne wieksze od 9 kc/s, znajdujacy sie zwykle w czesci malej czestotliwosci od¬ biornika i dzialajacy stale podczas normal¬ nego odbioru. W ten sposób, przy nastawie¬ niu odbiornika na najwieksza szerokosc pa¬ sma, np. przy odbiorze stacji miejscowej, mozna uzyskac odbiór bez znieksztalcen o zupelnie naturalnym brzmieniu, poniewaz mozna odtworzyc nawet bardzo wysokie czestotliwosci modulacji, np. do 10 000 c/s.Punkt a na fig. 1 oznacza polozenie galki nastawczej, w którym ramie obrotowe, osadzone na osi galki, wlacza wzglednie wylacza obwód obcinajacy czestotliwosc 9 kc/s.Przyklad konstrukcji takiego regulato¬ ra szerokosci pasma przedstawia fig. 2.Fig. 3 i 4 przedstawiaja ten sam regulator w dwóch prostopadlych do plaszczyzny przekroju plaszczyznach, oznaczonych na - 2 —fig; 2 liniami kropkowanymi 3.... 3 i 4.... 4.Galka nastawcza E regulatora szeroko¬ sci pasma jest osadzona na walku WVza¬ opatrzonym w trzpien Ji. Na walku tym osadzona jest obrotowo tarcza Si, sprzezo¬ na mechanicznie poprzez linke R i tarcze S2 z urzadzeniem reguluj acym szerokosc pasma czestotliwosci posredniej. Na Jed¬ nej z powierzchni bocznych tarczy Si osa¬ dzona jest tarcza H z wycieciem wzdluz dwóch prostopadlych do siebie promieni, w wyciecie to wchodzi trzpien Ji, dzieki czemu regulator szerokosci pasma posred¬ niej czestotliwosci jest uruchamiany tylko w zakresie od 0° do 180° kata obrotu galki nastawczej, natomiast nie dziala w zakre¬ sie od 180° do 270° (porównaj fig. 1).Przyjmuje sie przy tym, ze urzadzenie do regulacji szerokolsci pasma czestotliwosci posredniej jest zaopatrzone w sprezyne, dzialajaca w ten sposób, ze tarcza H w zakresie od 0° do 180° stale naciska trzpien Ji, nastawiajac najmniejsza mozliwa w tym polozeniu szerokosc pasma.Na koncu walka Wi przymocowana jest tarcza S3, która posiada na jednej swej stronie umocowane przy krawedzi wyste¬ py #1, na swym obwodzie zas wystepy N2.Pierwsze z wymienionych wystepów Ni roz¬ rzadzaja skladajacy sie z trzech sprezyn wylacznik Ki w ten sposób, ze w zakresie obrotu galki mniej wiecej od pololzenia c do b (porównaj fig. 1) z kondensatorem sprzegajacym 500 cm, znajdujacym sie we wzmacniaczu malej czestotliwosci, zostaje polaczony równolegle kondensator 1000 cm, w zakresie zas 0° — b jeszcze drugi kondensator o pojemnosci np. 10 000 em.Przylaczenie moze odbywac sie jednobie- gunowo, jezeli drugie bieguny kondensato¬ rów sa juz ze soba polaczone.Wystep N2 rozrzadza w polozeniu a dwusprezynowym wylacznikiem K2 w ten sposób, ze w tym polozeniu, a wiec przy najwiekszej szerokosci pasma, obwód obci¬ najacy czestotliwosc 9 kc/s nie dziala.Urzadzeniami regulujacymi szerokosc pasma wzmacniaczy wielkie) i malej cze¬ stotliwosci, które sa sprzezone na stale- z walkiem We,---rozrzadza trzpien t/2, osa¬ dzony na tarczy S3 i wchodzacy do wycie¬ cia L tarczy M, wycietej w ksztalcie krzy¬ za maltanskiego i osadzonej na wale W2* W ten sposób wal WV jest rozrzadzany tyl¬ ko w zakresie obrotu galki nastawczej E od 180° do 270°. PL