Wynalazek dotyczy plytki pomiarowej lub nastawczej do przyrzadów optycznych.Wynalazek ma na celu osiagniecie na¬ stawienia calkowicie ostrego obrazu w przyrzadach optycznych, np. fotograficz¬ nych lub kinematograficznych aparatach do zdjec i aparatach projekcyjnych, apa¬ ratach wytwarzajacych widmo, epidiasko¬ pach, mikroskopach, odleglosciomierzach lub przyrzadach podobnych.Wynalazek niniejszy moze miec zasto¬ sowanie we wszystkich przyrzadach optycz¬ nych, w których chodzi o dokladne usta¬ lenie plaszczyzny rzeczywistego obrazu, który moze byc takze obrazem posrednim.Wynalazek polega na tym, ze plytke, na której tworzy sie obraz przynajmniej w dwóch plaszczyznach, umieszcza sie w takim polozeniu na drodze promieni, ze plaszczyzna najwiekszej ostrosci, miano¬ wicie plaszczyzna nastawcza, znajduje sie miedzy plaszczyznami obrazów.W aparatach projekcyjnych urzadze¬ nie wedlug wynalazku jest wykonane tak, ze plaszczyzny plytki nastawczej zawiera¬ ja miedzy soba plaszczyzne przedmiotu rzutowanego.Plytka pomiarowa i nastawcza jest jako taka wykonana w ten sposób, ze po¬ siada dwie plaszczyzny równolegle, po¬ dzielone w na przemian matowane, rastro- wane pola lub w odpowiednio rozmiesz¬ czone obrazy czesciowe, których linie po¬ dzialowe moga byc szczególnie zazna¬ czone.Pola siatkowe lub rastrowane moga bycna dwóch powierzchniach plytki pomiaro¬ wej wykonane tak, iz sie nieznacznie po¬ krywaja. Plytki pomiarowe, stosowane do soczewek o malej dlugosci ogniskowej, sa stosunkowo bardzo cienkie, Jest wiec bar¬ dzo trudno wytworzyc takie plytki mato¬ wane z dwóch stron. Wynalazek usuwa takze i te trudnosc, gdyz plytka pomiaro¬ wa jest wykonana jako plytka dwudzielna, skladajaca sie z dwóch plytek równoleg¬ lych, przy czym powierzchnie matowe sa zwrócone ku sobie, dzieki czemu plasz¬ czyzna nastawcza znajduje sie w prze¬ strzeni miedzy tymi dwiema powierzchnia¬ mi matowymi. W celu przystosowywania plytki do ukladów optycznych o róznej dlugosci ogniskowej odstep tych dwóch powierzchni plytek moze byc nastawny.Matowanie plytki wzglednie czesci tej¬ ze moze byc przeprowadzane w dowolny sposób odpowiedni, np. przez wytrawianie, szlifowanie, nadmuchiwanie piaskiem kwar¬ cowym, szmerglem lub w inny sposób. Ma¬ towanie moze byc w dwóch plaszczyznach rózne. Mozna równiez nakladac matowe powierzchnie z odpowiednich emulsji. Moz¬ na równiez stosowac przezroczyste zywice sztuczne i szkla o dzialaniu filtrujacym, Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 wy¬ jasnia umieszczenie plytki nastawczej na linii przebiegu promieni ukladu optyczne¬ go, fig. 2 przedstawia te plytke w widoku z przodu, fig. 3 — te sama plytke w prze¬ kroju poprzecznym wzdluz linii A — B na fig. 2, fig. 4 — umieszczenie plytki na¬ stawczej na linii przebiegu promieni apa¬ ratu projekcyjnego, fig. 5 — odmiane plytki pomiarowej wedlug wynalazku, w widoku z przodu, fig. 6 — dalsza odmia¬ ne takiej plytki, fig. 7 — jeszcze inna od¬ miane w wTidoku z przodu, fig. 8 — plyt¬ ke w przekroju poprzecznym wzdluz linii IV — IV na fig. 5, fig. 9 — zestaw skla¬ dajacy sie z dwóch równoleglych plytek w stanie rozsunietym, w przekroju po¬ przecznym, fig. 10 — plytke obiektywowa w widoku perspektywicznym, a fig. 11 i 12 — odmiane plytki nastawczej w wi¬ doku i przekroju poprzecznym.Na fig. 1 litera a oznacza przedmiot rzutowany, b — dowolny uklad optyczny, c — jeden z glównych promieni wiazki promieni, d zas — plytke wedlug wyna¬ lazku niniejszego. Litera e oznacza odleg¬ losc ukladu optycznego od obrazu. Jest rzecza jasna, ze gdyby plytka d znajdowa¬ la sie jedna ze swych powierzchni doklad¬ nie w plaszczyznie nastawczej E, E, otrzy¬ mano by zupelnie ostry obraz przedmiotu odtwarzanego. Takie nastawianie jest jed¬ nakze zawsze bardzo trudne, gdyz oko ludzkie nie posiada w dostatecznym stop¬ niu moznosci spostrzegania róznych ostro¬ sci obrazów czasowo kolejno obserwowa¬ nych. Wedlug wynalazku stosuje sie wiec na plytce nastawczej d dwie plaszczyzny pomiarowe m, n, które sa malo oddalone od siebie (fig. 3). Na tych plaszczyznach m, n powstaja wiec obrazy przedmiotu a, które, poniewaz nie znajduja sie dokladnie w plaszczyznie E, E, nie wystepuja ostro.Mozna jednak uklad optyczny b nastawic tak, iz obrazy na plaszczyznach m, n po¬ siadaja jednakowa nieostrosc, dzieki cze¬ mu mozna okreslic dokladnie polozenie plaszczyzny E, E, wskutek czego przy od¬ powiednim ustaleniu warstwy swiatloczu¬ lej otrzyma sie obraz o najlepszej ostrosci.Plaszczyzna nastawcza tego najostrzejsze¬ go obrazu rzeczywistego znajduje sie wiec miedzy plaszczyznami m, n.Plytka nastawcza jest, w celu umoz¬ liwienia równomiernego porównywania ostrosci obrazów na plaszczyznach m, n, wykonana w ten sposób, ze posiada na przemian matowane, w postaci rastrów wy¬ konane pola lub odpowiednio rozmieszczo¬ ne obrazy czesciowe, których linie prze¬ dzialowe sa szczególnie zaznaczone. Takie wykonanie jest opisane szczególowiej w zwiazku z przykladami wedlug fig. 5 — 10. — 2 —Z figur tych wynika, ze plytki pomiaro¬ we lub nastawcze posiadaja rastrowe lub siatkowe plaszczyzny matowe m, n, wyko¬ nane na przemian na przedniej i tylnej stronie plytki. Wykonanie powierzchni ra¬ strowych jest dowolne. Moga one byc tas¬ mowe, krzyzujace sie lub wspólsrodkowe.Przyklad wykonania wedlug tej ostatniej odmiany jest uwidoczniony na fig. 7.Skuteczne jest, gdy poszczególne po¬ równawcze plaszczyzny rastrowe m, n wzajemnie sie pokrywaja do pewnego stop¬ nia, wskutek czego na przezroczu powsta¬ je obraz optyczny linii przedzialowej.W przykladzie wykonania wedlug fig. 9 pokrywanie sie to jest zaznaczone liniami tj. Oczywiscie mozna linie przedzialowe od¬ dzielnie nakladac na plytki.Na fig. 4 uwidocznione jest zastosowa¬ nie plytki nastawczej. wedlug wynalazku.W aparatach projekcyjnych. Na tej figurze litera o oznacza zródlo swiatla, np. lampe lukowa, litera b skupiajacy uklad optycz¬ ny, litera k —. obiektyw, litera zas / — ekran. Jeden z promieni glównych jest oznaczony litera c.Gdy plytka, nastawcza ma byc uzyta w ukladzie optycznym jako przedmiot, umieszcza sie zamiast powierzchni rastro¬ wych, wykonanych na przemian na dwóch plaszczyznach, obrazy czesciowe lub inne wzory, jak to uwidoczniono na fig. 10.Plytka d (fig. 4) zostaje tak umieszczo¬ na w plaszczyznie przedmiotu lub blisko niej na drodze promieni, ze plaszczyzna E, E o najlepszej ostrosci znajduje sie mie¬ dzy obrazami, czesciowo na plytce na¬ stawczej (fig. 10). Na ekranie / odtworzo¬ ne zostaja odbicia z obrazów czesciowych, które sa nieostre. Gdy po odpowiednim nastawieniu plytki d wszystkie obrazy cze¬ sciowe na ekranie maja jednakowa nie¬ ostrosc, wtedy ustalona jest odpowiednia plaszczyzna nastawienia E, E o najlepszej ostrosci. W plaszczyzne te wprowadza sie nastepnie obiekt odtwarzany, diapozytyw, film lub podobny przedmiot, aby obraz na ekranie /posiadal jak najlepsza ostrosc.Przy malych odleglosciach ogniskowych powstaje koniecznosc stosowania dosc cien- kieh plytek. Na takich plytkach nie mozna w zwykly sposób wykonac matowych po¬ wierzchni z dwóch stron, gdyz powstaje niebezpieczenstwo ich pekniecia. Wedlug wynalazku wykonuje sie w takich przypad¬ kach plytke z dwóch czesci (fig. 9), czyli rozdziela plytke wlasciwie na dwie war* stwy. Powierzchnie rastrowe moga byc wte¬ dy wykonane bez trudnosci jednostronnie.Przy ukladaniu powierzchni rastrowych, zwróconych ku sobie (fig. 9), powstaje od¬ step miedzy powierzchniami, odpowiada¬ jacy szerokosci szczeliny powietrznej h miedzy nimi. W tej szczelinie znajduje sie plaszczyzna, w która pózniej wprowadza sie np. warstwe swiatloczula, w celu osiag¬ niecia obrazu o najwiekszej ostrosci. Taka budowa umozliwia przystosowywanie plyt¬ ki nastawczej do ukladów optycznych o róznych odleglosciach ogniskowych.Wedlug innej odmiany wynalazku moz¬ na na plytce nastawczej zastosowac dal¬ sza wzglednie dalsze powierzchnie, znaj¬ dujace sie miedzy jej zewnetrzna wzgled¬ nie zewnetrznymi powierzchniami. Taki przyklad wykonania jest uwidoczniony na fig. 11 i 12. Dwie skitowane plytki szklane o jednakowej grubosci sa zaopatrzone w przestawione wzgledem siebie jmatowane powierzchnie czesciowe m, n, podobnie jak matowane powierzchnie na fig. 8. Plytki te maja rózny ksztalt, wobec czego po¬ wstaja na wiekszej plytce p górna i dolna powierzchnie r, które najlepiej sa takze zmatowane. Powierzchnie r, wykonane "w ten sposób, znajduja sie w plaszczyznie o najwiekszej ostrosci, w która wprowadza sie, np. w aparatach fotograficznych, war¬ stwe swiatloczula po ukonczeniu nastawia¬ nia ukladu optycznego i usunieciu plytki nastawczej. Gdy powierzchnie r sa takze matowe, ulatwiaja one wstepne nastawia-¦ — 3 —nie ukladu optycznego. W tym celu nasta¬ wia sie uklad optyczny poczatkowo w ten sposób, ze najpierw ustala sie przyblizo¬ na ostrosc na powierzchniach r, natomiast ostateczne nastawienie ostrosci uskutecz¬ nia sie przez porównywanie ostrosci po¬ wierzchni m, n.Oczywiscie podobne urzadzenia, jak uwidocznione na fig. lii 12, moga byc za¬ stosowane takze w aparatach kinematogra¬ ficznych. W tym przypadku zastepuje sie matowe powierzchnie m, n obrazami prze¬ zroczystymi.Powierzchnie matowe moga byc wyko¬ nane w kazdy odpowiedni sposób, np. przez wytrawianie albo przez nakladanie odpo¬ wiedniej emulsji matujacej. Do wyrobu plytek nastawczych mozna równiez stoso¬ wac przezroczyste zywice sztuczne lub szkla o dzialaniu filtrujacym.Poniewaz przy zastosowaniu dwóch równoleglych powierzchni matowych po¬ wstaja rózne zalamania, moze powstac po¬ trzeba poprawiania ich. Wedlug wynalaz¬ ku osiaga sie to w ten sposób, ze powierzch¬ niom matowym nadaje sie rózna budowe, np. rózna ziarnistosc, albo przy stosowa¬ niu emulsji -— rózna wielkosc ziarn srebra lub gradacje, dzieki czemu zapewnione jest osiagniecie obrazu beznagannego.Plytki popiiarowe lub nastawcze we¬ dlug wynalazku niniejszego moga byc sto¬ sowane w tych przypadkach, w których w przyrzadach optycztnych pozadane jest na¬ stawianie ostrosci obrazu rzeczywistego.Plytka nastawcza wedlug wynalazku moze byc zastosowana w dowolnych przy¬ rzadach optycznych. W przestrzeni przed* okularem taki uklad moze byc z dobrym skutkiem uzyty do mierzenia odleglosci.Równiez w aparatach kinematograficznych mozna za pomoca plytki nastawczej osia¬ gnac pokrywanie sie plaszczyzny ekranu z plaszczyzna obrazu o najwiekszej ostrosci. PL