Odbitki z oryginalów, czy to negaty¬ wów, czy tez pozytywów, otrzymanych sposobem subtrakcyjnym, z wyjatkiem tych sposobów, w których stosuje sie odbitki czesciowe, kopiowane kolejno na nowym materiale, otrzymywano na ogól tak, ze stosowano material wielowarstwowy zbu¬ dowany, podobnie jak material oryginalu, a wiec posiadajacy zarówno pod wzgledem produktów barwnikowych, jak i uczulenia, budowe materialu, na którym znajdowal sie oryginal. Przez kopiowanie na takim materiale nie mozna, jak to stwierdzono, uzyskac dostatecznie czystych barw; oprócz strat stopniowania, nieuniknionych w kaz¬ dym procesie kopiowania, wystepuje je¬ szcze w szkodliwym stopniu utrata czysto¬ sci barw, a wiec zozernienie barw odtwa¬ rzanych. Proponowano jtiz, aby material stosowany do kopiowania uczulac w czer¬ wieni nie w takim samym polozeniu w wid¬ mie, jak material oryginalu, lecz aby go uczulac na promieniowanie podczerwone; dzieki temu uzyskano w rzeczywistosci nieco lepsze odtwarzanie barw tej czesci widma.Sposób wedlug wynalazku opiera sie na dokladnym poznaniu czynników, powodu¬ jacych czernienie barw przy kopiowaniu, i ma na celu unikniecie tego czernienia, a tym samym bezposrednie otrzymywanie barwnej kopii, unikajac posredniej drogiodbitek czesciowych. W tym celu wyzysku- je sie polozenie maksimum uczulenia warstw materialu stosowanego do kopio¬ wania i ewentualnie jednoczesnie stosuje dodatkowe filtry. W przeciwienstwie do polozenia w materiale stosowanym do zdjec maksimum uczulenia w materiale stosowanym do kopiowania powinno znaj¬ dowac sie tam, gdzie lezy maksimum po¬ chlaniania barwników znajdujacych sie we wzorze, czy to negatywowym, czy pozyty¬ wowym. Filtry zatrzymujace musza z jed¬ nej strony zakrywac te zakresy widma, które z jednej strony odpowiadaja pokry¬ wajacym sie zakresom pochlaniania barw¬ ników oryginalu, a z drugiej strony — po¬ krywajacym sie zakresom uczulania uczula- czy materialu do kopiowania, które ewen¬ tualnie istnieja pomimo scislego doboru barwników uczulajacych. Poniewaz wedlug wynalazku maksimum pochlaniania barw¬ ników oryginalu pokrywa sie z maksimum uczulenia filmu do kopiowania, przeto za¬ kresy pokrywania sie zarówno zakresów pochlaniania barwników wzoru jak i zakre¬ sów uczulen musza równiez lezec w podob¬ nych zakresadh widma. Dzieki temu mozna stosowac filtry, które przy odpowiednim doborze barwników w oryginale, jak rów¬ niez uczulaczy w kopii przykrywaja oby¬ dwa zakresy pokrywania sie.Jezeli wiec widmo pochlaniania mate¬ rialu negatywowego przedstawia mozliwie wierny obraz widma slonecznego wraz ze wszystkimi barwami mieszanymi, co jest pozadane w celu wiernego odtworzenia mozliwie wszystkich barw wystepujacych w przyrodzie, wówczas widmo uczulenia materialu do kopiowania powinno posiadac tylko trzy ostre pasma w zakresie blekitu, zieleni i czerwieni, przy czym jezeli nie mozna tego osiagnac przez dobór uczula¬ czy, wówczas nalezy wystepujace jeszcze nakladanie sie zakresów uczulen usunac przez odpowiedni dobór swiatla kopiujace¬ go, a zatem filtrów. Poniewaz te zakresy uczulenia oraz maksimum pochlaniania barwników tworzacych obraz powinny le¬ zec na tym samym miejscu, wiec filtry za¬ trzymujace przykrywaja równiez i zakresy nakladania sie zakresów pochlaniania barwników.Jako barwniki filtrowe stosuje sie oczy¬ wiscie takie produkty, których maksimum pochlaniania znajduje sie w tych zakre¬ sach, które one maja przykrywac. Do tego celu stosuj e sie w znany sposób roztwory barwników lub warstwy wybarwione,- np. wybarwiona zelatyne. Filtry moga sie skla¬ dac ewentualnie z wielu wlaczonych kolej¬ no filtrów odpowiadajacych poszczególnym zakresom nakladania. Mozna tez stosowac roztwór kilku barwników lub kilka barwni¬ ków w jednej warstwie. W ostatnio poda¬ nym przypadku zwlaszcza postepowanie jest znacznie prostsze, niz przy uzyciu fil¬ trów addycyjnych.Jezeli stosuje sie np. subtrakcyjny trój¬ barwny material do zdjec, którego barwni¬ ki posiadaja zakres mieszania (tj. naklada¬ nia sie zakresów pochlaniania), wynoszacy 580 — 620 m |i oraz 480—520 m [a, wów¬ czas przy kopiowaniu wlacza sie filtr, za¬ wierajacy np. barwnik „Kristallviolett" i /8-naftooksokarbocyJanine, który pochla¬ nia w tych zakresach. Material do kopio¬ wania uczula sie w ten sposób, ze maksi¬ mum uczulenia srodkowej warstwy wynosi 545 m [^, a warstwy lezacej w sasiedztwie nosnika warstw—680 m (x.Sposób wedlug wynalazku mozna sto¬ sowac do otrzymywania odbitek z barw¬ nych negatywów i pozytywów otrzymanych dowolnym sposobem. Jako material do ko? piowania mozna stosowac dowolny mate¬ rial wielowarstwowy, w którym obrazy barwnikowe wytwarza sie w rozmaity spo¬ sób; jako warstwy materialu do kopiowa¬ nia mozna zwlaszcza stosowac warstwy emulsji chlorowcosrebrowej, zawieraj ace skladniki barwników odporne na dyfuzje, które to warstwy wytwarza sie wedlug pa- — 2 —tentu francuskiego nr 787 388, patentu pol¬ skiego nr 28 202, patentu polskiego nr 29 424, patentu polskiego nr 29 855, paten¬ tu polskiego nr 29 854, patentu francuskie¬ go nr 821 613, patentu polskiego nr 29 857, patentu polskiego nr 30 340, patentu pol¬ skiego nr 29 858, patentu polskiego nr 30 415, przy czym w warstwach tych wy¬ twarza sie obraz barwnikowy przez barw¬ ne wywolywanie, sposobem „lugowania srebra" (Silberfarbbleichverfahren) albo tez sposobem antidwuazowym. Nastepnie mozna otrzymywac odporne na dyfuzje skladniki barwników przez wprowadzanie skladników lub produktów przemiany zy¬ wic naturalnych. Rozpatrywane jako pod¬ stawniki skladniki lub produkty przemiany zywic naturalnych powinny posiadac zdol¬ na do reakcji grupe, np. grupe karboksylo¬ wa lub wodorotlenowa, za pomoca której moglyby sie laczyc chemicznie z produk¬ tem tworzacym barwnik. Jako tego rodzaju produkty zywicowe nalezy wymienic np. kwas a-pimaroabietynowy, kwas /?-pimaro- abietynowy, kwas pinoabietynowy, kwas abietynowy, kwas dwuhydropinoabietyno- wy, kwas siarezinolowy, kwas sumarezino- lowy, a-amyrine, ^-amyrine, jak równiez rozmaite rezinole, nastepnie ciala gorzkie, np. humulon chmielu.Polaczenie tych produktów zywicowych z produktem tworzacym barwnik uskutecz¬ nia sie w znany sposób, badz przez wytwo¬ rzenie wiazania o charakterze estrowym wzglednie o charakterze amidu kwasowego pomiedzy grupami hydroksylowymi wzgle¬ dnie aminowymi produktu tworzacymi barwnik i grupami kwasowymi kwasu zy¬ wicowego albo tez przez wytworzenie wia¬ zania o charakterze eterowym, np. pomie¬ dzy grupami hydroksylowymi rezynolu i grupami hydroksylowymi produktu two¬ rzacego barwnik. PL