Wynalazek dotyczy urzadzenia do przelaczania za pomoca czynnika cisnace¬ go zmiennych przekladni, nadajacego sie zwlaszcza do pojazdów silnikowych, za¬ opatrzonego w sprezyny, napinane podczas przelaczania. Jako czynnik cisnacy najle¬ piej jest stosowac ciecz pod cisnieniem, np. olej. Znane urzadzenia przelaczajace tego rodzaju trudno daja sie dostosowac do przekladni zmiennych dla wiekszej mocy i na wieksza ilosc biegów, a to z powodu zwartej budowy i miejsca wbudowania tych ostatnich. Te urzadzenia po wbudo¬ waniu sa trudne do dogladu i wymagaja niewspólmiernie duzo miejsca, wskutek czego zespól calej przekladni zwieksza sie tak, iz trudno jest ja wbudowac. Urzadze¬ nie wedlug wynalazku posiada budowe, w której sprezyny, napinane podczas prze¬ laczania, inie wymagaja zastosowania wiek¬ szych przekladni drazkowych i wiecej miejsca, pomimo tego, ze mozna stosowac sprezyny mocniejsze, niz zwykle uzywane w takich urzadzeniach, W urzadzeniu wedlug wynalazku umie¬ szcza sie sprezyne lub sprezyny w cylin¬ drze pomiedzy narzadem, podlegajacym dzialaniu, czynnika cisnacego, a narzadem, poruszajacym sprzeglo przelaczajace, w ten sposób, ze przy zwiekszeniu ich napiecia pozwalaja na pozostawanie w tyle narza¬ du poruszajacego sprzeglo wzgledem na¬ rzadu, znajdujacego sie pod dzialaniem czynnika cisnacego, i dopiero na koncu dro-gi pierwszego narzadu sprezyny znowu od¬ prezaja sie do poprzedniego napiecia. Do tego celu zastosowano podwójny tlok, na którego tloczysku sa umieszczone opórki, obciazone sprezyna.Azeby otrzymac dobre uszczelnienie tloka, poruszajacego czesc przelaczajaca, stosuje sie wedlug wynalazku pomiedzy przesuwnymi oparciami sprezyny z jednej strony a oporkami, jak tez narzadami, sty¬ kajacymi sie z czynnikiem cisnacym, z dru¬ giej strony stosunkowo waskie plaszczy^ zny uszczelniajace. Wskutek tego osiaga sie duze cisnienie na jednostke powierzch¬ ni w miejscu uszczelnienia, tak ze w ten sposób unika sie skrytego przeciekania czynnika cisnacego.Urzadzenie wedlug wynalazku daje sie zastosowac zarówno do jednostronnie, jak i tez dwustronnie dzialajacych sprzegiel klowych, albo tez do kól przesuwnych, moze byc równiez dobrze zastosowane do sprzegiel klowych, zaopatrzonych w urza¬ dzenie synchronizujace.Na rysunkach pokazano schematycznie i czesciowo w przekroju przyklady wyko¬ nania przedmiotu wynalazku, przy czym na fig. 1 — 3 jedno i to samo urzadzenie w rozmaitych polozeniach podczas przelacza¬ nia. Na fig. 4 — 8 przedstawiono odmiany urzadzenia wedlug wynalazku.W oslonie 1 przekladni z jednym wa¬ lem 2 mieszcza sie na tym wale kola zeba¬ te 3 i 4, pomiedzy którymi jest osadzona przesuwnie, ale nie obrotowo, na tym wale 2 tuleja przelaczajaca 5 z wiencami klów 6 i 7; moze byc ona na przemian sprzega¬ na z wiencem klowym 8 kola 4 i — 9 kola 3, Liczba 15 oznacza cylinder przelacza¬ jacy, w którym miesci sie podwójny tlok przelaczajacy 16, 16\ zaopatrzony w tlo¬ czysko 17, zaczepione za ramie 18 dzwigni, której drugie ramie 19 uruchamia tuleje przesuwna 5. Na tloczysku 17 znajduja sie oporki 25 i 26, przesuwane i uszczelnione w polowach 16 i 16" tloka, Liczby 27 i 28 oznaczaja oparcia dla sprezyny 30, prze¬ suwane na tloczysku 17 pomiedzy oporka mi 25 i 26. Liczby 31 i 32 oznaczaja prze¬ wody dla czynnika cisnacego, uchodzace do cylindra 15 i umieszczone po obu stro¬ nach tloka 16, 16\ Podczas ruchu czesci zajmuja poloze¬ nie wedlug fig. 1, przy którym kolo 3 jest sprzezone przez sprzeglo 9, 7 z walem 2.Przy sprzeganiu kola 4 z walem 2 musi na¬ stapic zaczepienie pomiedzy wiencami klo¬ wymi 6 i 8. W tym celu przewodem 32 do¬ prowadza sie czynnik cisnacy do prawej czesci cylindra 15. Polowa tloka 16' posu¬ wa sie w lewo, az przylgnie do polowy tlo¬ ka 16. Nastepnie obie polowy tloka prze¬ suwaja sie w lewe polozenie krancowe. Po¬ niewaz w chwili doprowadzania czynnika plaszczyzny boczne klów na wiencach 7 i 9 przenosza jeszcze moment obrotu, tuleja sprzeglowa 5 i przekladnia drazkowa 19, 18 sa przytrzymywane w polozeniu wska¬ zanym na fig. 1. Wskutek ruchu w lewo obu polów 16, 161 tloka w kierunku lewego krancowego polozenia napina sie sprezyna 30, gdyz oparcie 27 sprezyny, przylegaja¬ ce do oporka 25, zatrzymuje sie, podczas gdy oparcie 28 sprezyny porusza sie w le¬ wo pod dzialaniem polowy 16' tloka.Skoro np. wskutek wstrzymania doply¬ wu gazu ustanie nacisk pomiedzy boczny¬ mi powierzchniami klów na wiencach 7 i 9, tuleja sprzeglowa 5 pod dzialaniem nacisku sprezyny 30 za pomoca tloczyska 17 i prze¬ kladni drazkowej 18, 19 posunie sie o tyle w prawo, ze sie zetkna plaszczyzny czolo¬ we klów na wiencach 6 i 8. To polozenie pokazano na fig. 2. Skoro przy dalszym przebiegu laczenia kly na wiencach 6 i 8 zaczna sie wzajemnie zaczepiac, moze tu¬ leja 5 sprzegla pod dzialaniem dalszego rozprezania sie sprezyny 30 dosunac sie do swego prawego polozenia krancowego.Laczenie kola 4 z walem 2 jest wówczas ukonczone. To polozenie jest wskazane na fig. 3. — 2 —W urzadzeniu wedlug fig. 4 zastosowa¬ no w odróznieniu od wykonania wedlug fig. 1— 3 jednolity tlok 40, a po jego obu stro¬ nach sprezyny 41 i 42 pomiedzy oporkami 43 i 44 tloczyska 17.Wedlug przykladu wykonania na fig. 5 zastosowano sprezyne naciagowa 50. Za¬ miast pporków 25, 26 (fig. 1 — 3) tloczy- sko 17 posiada zgrubienie 51, do którego przylegaja oparcia 52 i 53 sprezyny, uszczelnione wzgledem tloczyska 17 tloka 54 oraz przesuwane na trzonie w tloku.W urzadzeniu wedlug fig. 6 tlok 60 po¬ siada drazony wystep 61, w którym miesz¬ cza sie sprezyny 62 i 63 po obu stronach nasadki 64.Na fig. 7 pokazano zastosowanie urza¬ dzenia do poruszania tulei 72 przepony 70 w oslonie 71. Liczby 73 i 74 oznaczaja oparcia sprezyny 75, przylegajace do opor- ków 76 i 77 tloczyska 17, mogace sie prze¬ suwac na obtoczonej czesci 78 tloczyska 17.Na fig. 8 pokazano w przekroju od¬ mienne urzadzenia w zwiekszonej podzial- ce, jedno w górnej polowie rysunku, a dru¬ gie — w dolnej. Oba przyklady dotycza ulepszonego urzadzenia, wskazanego na fig. 1 — 3. Ulepszenie dotyczy uszczelnie¬ nia pomiedzy tloczyskiem 17 wzglednie oporkiem pierscieniowym 26 i oparciem 28 sprezyny. Nieszczelnosc moze powstac^ je¬ sli wymiary tych czesci sa male, a sprezyna 30 odpowiednio slaba. Cisnienie czynnika moze wtedy odsunac oparcie 28 sprezyny od tloka 767 tak ze dzialanie przelaczajace tloków opózni sie. Azeby tego uniknac, oparcie 28 sprezyny posiada powierzchnie uszczelniajace a wzglednie c, przylegajaoe do powierzchni uszczelniajacych b wzgle¬ dnie d tloka 16. Te powierzchnie uszczel¬ niajace sa mozliwie waskie, tak ze cisnienie uszczelniajace w tych miejscach jest szcze¬ gólnie wysokie.Wynalazek nie ogranicza sie do przed¬ stawionych przykladów. Zwlaszcza mozna zamiast pokazanych sprezyn zastosowac Staafsdruckerei Wars inne podatne narzady, jak np. zderzaki gu¬ mowe. Z równym skutkiem mozna tez za¬ stosowac zderzaki powietrzne, albo wytwa¬ rzajace próznie. PL