Zupelne rozdzielanie usztywnionych w wodzie lub sklejonych w jakikolwiek inny sposób w jedno pasmo poszczególnych wló¬ kien celulozowych lub innych wlókien sztucznych na wlókna poszczególne jest niezbednym warunkiem przy wytwarzaniu wlókien sztucznych, które natychmiast po wytworzeniu ich uklada sie w pasma z za¬ chowaniem równoleglego ich ulozenia.Proponowano juz rózne sposoby zmiek¬ czania pasm wlókien po wytworzeniu ich, obróbce dodatkowej i wysuszeniu, co osia¬ gano albo przez gniecenie ich miedzy wal¬ cami spiralnymi lub zlobkowanymi, albo przez przepuszczanie miedzy zazebiajacy¬ mi sie wzajemnie na ksztalt kól zebatych tarczami ze sworzniami, wyprzedzajacymi pod wzgledem szybkosci ruchu szybkosc przesuwania sie pasma, badz tez za pomo¬ ca wyprzedzajacych równiez przesuw pa¬ sma listw metalowych, ulozonych na lan¬ cuchach Galla i zazebiajacych sie wzajem¬ nie na ksztalt palców itd., przy czym tor przesuwania sie pasma poddaje sie usta¬ wicznemu ostremu zalamywaniu; jednakze obróbka tego rodzaju, przy której nie za chodzi rozdzielanie utworzonego z wlókien pasma na wlókna poszczególne, nie daje wyników zadowalajacych.To samo dotyczy prób rozluzniania pa¬ sma przez uderzanie.Okazalo sie równiez rzecza praktycz¬ nie niewykonalna poddawanie takich pasm w celu rozdzielenia ich dzialaniu na prze-suwajace sie pasmo obracajacych sie szczo¬ tek lub narzadów podobnych, albowiem warstwy zewnetrzne pasma ulegaja przy tym, jak wykazuje doswiadczenie, sciera¬ niu i rozdzieraniu, wskutek czego owijaja sie one dookola szczotek czyniac je nie¬ przydatnymi do uzytku, zanim warstwy wewnetrzne zostana rozdzielone chocby w najmniejszym stopniu; sklejanie sie po¬ szczególnych wlókien na pasma, w których sa one sklejone ze soba na bardzo znacz¬ nej dlugosci i niemal na calej swej po¬ wierzchni tworzac rodzaj scislej masy spo¬ jonych ze soba wlókien, utrudnia w prak¬ tyce w najwyzszym stopniu oddzielanie od siebie wlókien pojedynczych, zwlaszcza wobec bardzo malej wytrzymalosci takich wlókien na rozrywanie.Proponowano tez juz, zamiast omówio¬ nych wyzej sposobów ugniatania, lamania, sciskania lub szczotkowania wlókien, któ¬ re prowadza zawsze do stlaczania mate¬ rialu, wprawiac rozdzielane pasmo w drga¬ nia o wielkiej czestotliwosci wlasnej w ce¬ lu odsuwania od siebie wlókien w brzus- cach drgan i wyzyskiwania w ten sposób sil odsrodkowych, dzialajacych na wlókna, w celu oddzielania wlókien od siebie. Po¬ niewaz przy stosowaniu tego sposobu pa¬ smo wlókien jest zarazem rozciagane w kierunku poprzecznym za pomoca specjal¬ nych narzadów i przeksztalcane w cienkie plaskie pasmo, przeto w ten sposób mozna osiagnac bardzo duze rozluznienie pasma, nie mozna jednak osiagnac rozdzielenia na wlókna pojedyncze, poniewaz w praktyce rozciaganie takich pasm w celu przedzenia ich, przeprowadzane bezposrednio po ulo¬ zeniu ich w peczki, okazalo sie niedosta¬ teczne, póki wlókna — chocby nawet bar¬ dzo znacznie rozluznione — przywieraja do siebie chocby w malym tylko stopniu, tworzac rodzaj wiazki.W zasadzie wiadomo, ze zabiegi czesa¬ nia lub drapania stanowia najskuteczniej¬ sze srodki techniczne, sluzace do rozdzie¬ lania zlepionych mas wlóknistych, jednak¬ ze stosowanie ich ogranicza sie do wlókien o pewnej niewielkiej stosunkowo dlugosci (np. welny drzewnej, welny, bawelny itd), poniewaz w czesarkach daja sie przerabiac jedynie takie wlókna, których dlugosc jest mniejsza niz dlugosc pola czesania. Po¬ dobnie tez i w gremplarkach mozna prze¬ rabiac i rozluzniac jedynie material z wló¬ kien cietych lub tez z wlókien posiadaja¬ cych z natury dlugosc ograniczona, ponie¬ waz w razie obrabiania materialu o wlók¬ nach chocby tylko troche dluzszych wlók¬ na te natychmiast owijaja sie dookola wal¬ ców zapychajac maszyne; ponadto pewna czesc materialu zostaje calkowicie ro¬ zerwana.Sposób wedlug wynalazku niniejszego pozwala za pomoca znanych zabiegów cze¬ sania lub gremplowania na rozdzielanie pasm zlepionych wlókien sztucznych na wlókna pojedyncze, które poddaje sie roz¬ ciaganiu oraz przedzeniu za pomoca spe¬ cjalnych sposobów.Na rysunku przedstawiono dla przy¬ kladu urzadzenie do wykonywania sposo¬ bu wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok urzadzenia z boku, fig. 2 — schemat czesci urzadzenia, a fig. 3 i 4 —- szczególy urzadzenia wedlug fig. 1.W podstawie 1 urzadzenia osadzone sa pary walców // — 2, /// — 3, /V — 4, V — 5, VI — 6 oraz narzady rozciagajace, skla¬ dajace sie z par walców VII — 7, VIII — 8 oraz IX — 9. Aby uniknac nadmiernej dlugosci maszyny, w jej czesci górnej umieszczone sa przyrzady stanowiace be¬ ben 10, prowadnice 11, przyrzady 12 do wzbudzania drgan, tlumik srodkowy 13, dalsze przyrzady 14, wzbudzajace drgania, prowadnica (tlumik) 15 oraz walec pro- wadniczy 16, zmieniajacy kierunek prze¬ suwania sie pasma. Silnik elektryczny 17, osadzony w podstawie 1 maszyny, nape¬ dza poszczególne walce oraz przyrzady wzbudzajace drgania. Przyrzady rozciaga- — 2 —jace otrzymuja naped za posrednictwem slimaka 20, slimacznicy 19, walu 18, zeba¬ tego kola stozkowego 21 oraz takiegoz kola 22. Ostatnie walce IX sa polaczone pasem skórzanym 23, który przeprowadza obro¬ biony juz material gotowy do garnka 24.Kolo pasowe 25 za posrednictwem pasa 26 przenosi naped na przyrzad wstrzasowy 14, skad naped jest przenoszony dalej za po¬ moca pasa 27 na takiz przyrzad 12. Tlumi¬ ki 13 i 15 daja sie przestawiac w kierunku wysokosci. Walce górne sa przyciskane do walców dolnych za pomoca odpowiednich narzadów, np. ciezarów 28. Zamiast cieza¬ rów mozna tez stosowac sprezyny 29.Wedlug wynalazku niniejszego pasmo A utworzone ze zlepionych ze soba lub przywierajacych wzajemnie w wiekszym lub mniejszym stopniu wlókien sztucznych przeciaga sie, jak to zaznaczono schema¬ tycznie na fig. 4, w kierunku strzalki B po¬ miedzy parami walców zaopatrzonych w elastyczne igly lub zabki,. Zblizone do sie¬ bie lub ewentualnie nawet zazebiajace sie wzajemnie konce 30 zabków lub igiel sa skierowane (najlepiej) odwrotnie do kie¬ runku przesuwania sie pasma, ale obracaja sie w miejscu zetkniecia sie dwóch walców w kierunku posuwania sie pasma z szybko¬ scia bardzo malo mniejsza od szybkosci przesuwania sie pasma. Jezeli przy tym wzajemna odleglosc dwóch idacych jedno za drugim ostrzy wynosi a mm, to w zasa¬ dzie wystarcza przeciaganie pasma z szyb¬ koscia dowolna, ale odbywajace sie bez przerwy, jezeli przy tym pasmo wyprzedza w swym ruchu konce ostrza tych igiel o (a + 1) mm, aby spowodowac w ten spo¬ sób nieprzerwarfy rozdzial wlókien w kie¬ runku dlugosci pasma milimetr po milime¬ trze. Z licznych prób paktycznych wynika, ze tego rodzaju „kardowanie" wedlug wy¬ nalazku, przy którym zachodzi bardzo nie¬ znaczne, zaledwie dostrzegalne dla oka wyciaganie materialu pasma pomiedzy wal¬ cami, mozna przeprowadzac bardzo dobrze, tak ze osiaga sie dobre rozdzielanie wló¬ kien, przy czym nie zachodza przeszkody wskutek owijania sie np. wlókien dookola walców i nie nastepuje prawie zupelnie roz¬ rywanie poszczególnych wlókien, poniewaz przerabiany material jest wystawiony na dzialanie ostrzy 20 tylko na bardzo krót¬ kich odcinkach i zostaje ponownie zwolnio¬ ny, zanim mogloby nastapic nadmierne roz¬ ciagniecie lub zerwanie wlókien. Przy bar¬ dzo malych, zaledwie dostrzegalnych rózni¬ cach pomiedzy szybkoscia przesuwania sie pasma i szybkoscia obwodowa walców, pa¬ smo jest rozdzielane przez bardzo geste obicia walców na calej swej dlugosci i bez przerwy na poszczególne wlókna, przy czym dzialanie to moze byc w znany spo¬ sób spotegowane w dowolnym stopniu przez przepuszczanie pasma pomiedzy kil¬ koma parami walców o odpowiednio stop¬ niowanych coraz drobniejszych obiciach.Rozdzielanie pasma na poszczególne wlókna sposobem wedlug wynalazku ni¬ niejszego, przy którego stosowaniu geste i wrazliwe narzady rozdzielajace dzialaja w kierunku dlugosci pasma, czyli tez i w kierunku jego sklejonych wlókien, jest bez porównania skuteczniejsze, niz przy roz¬ dzielaniu pasma za pomoca ustawionych w poprzek wzgledem dlugosci pasma walców gniotacych lub tarcz lamiacych ze sworz¬ niami, listiw metalowych itd.Wyzej opisane rozdzielanie pasma na wlókna w kierunku jego dlugosci moze byc wzmozone w nastepujacy sposób. Ostrza 30 zabków lub igiel ustawia sie przewaznie wzgledem kierunku przesuwania sie pasma pod takim katem, który zapobiega natych¬ miastowemu zwalnianiu wlókien zaraz za miejscem zetkniecia wzglednie wzajemne¬ go zazebiania sie walców i który daje ra¬ czej ten wynik, ze wlókna te zostaja za¬ brane przez oddalajace sie tu od siebie obi¬ cia na pewnym odcinku drogi, czesciowo w góre, czesciowo zas w dól, wskutek czego zostaja one oddalone od siebie w kierunku - 3 —wysokosci, az zabki lub igly ustawia sie tak pochylo, ze wlókna zostana zwolnione i be¬ da mogly byc przekazane nastepnej parze walców (fig. 4).Poniewaz w koncu wedlug jednego ze wspomnianych wyzej sposobów rozdziela¬ nia pasma na wlókna przez wprawianie go w drgania proponuje sie tez rozdzielanie go w kierunku szerokosci, przeto rozdzielanie pasma na wlókna przeprowadza sie po raz pierwszy we wszystkich mozliwych wymia¬ rach, wskutek czego osiaga sie skutecznosc rozdzielania tak wielka, jakiej nie mozna bylo dotychczas osiagnac naiwet w przybli¬ zeniu za pomoca znanych dotychczas srod¬ ków technicznych.Walce opisanego wyzej dla przykladu urzadzenia, zaopatrzone w zabki, igly lub narzady podobne, najlepiej jest sprzegac ze soba parami za pomoca kól zebatych (fig. 3) i hamowac je nastepnie za pomoca ciezarów 28, hamulców sprezynowych 29, opóznionych nieco w swym biegu narzadów napedu dodatniego itd. wzgledem pasma, które w normalnych warunkach wprawia je samo w ruch obrotowy podczas przeciaga¬ nia go pomiedzy nimi.Zlepione pasmo 32 odwija sie z bebna 10 i przechodzi przez prowadnice 11 do szybkobieznych narzadów wstrzasowych 12, zaopatrzonych w prety drgajace 33, które wprawiaja pasmo A, przeciagane poprzez nie za pomoca walców VII — 7 — IX —9, w bardzo szybkie drgania wlasne i rozpla¬ szczaja je w kierunku szerokosci wskutek ciaglego uderzania o tlumiki krzywikowe 13 — 15. Rozluznione juz w ten sposób i znacznie rozszerzone pasmo wlókien prze¬ chodzi nastepnie po bebnie prowadniczym 16 miedzy walce zebate, iglaste lub drapar- kowe // — 2 do walców VI — 6, w których nastepuje opisane wyzej rozdzielanie pas¬ ma na wlókna poszczególne. Tasma wló¬ kien, która w chwili opuszczania maszyny przybrala duze rozmiary poprzeczne, a zwlaszcza znaczna szerokosc, moze byc ukladana w garnkach 24 lub tez nawijana na szpule wzglednie przerabiana w dowol¬ ny odpowiedni sposób przy jednoczesnym rozcinaniu i rozciaganiu przeprowadzanym natychmiast po jej wyjsciu z maszyny.Powyzej opisano wylacznie dla przy¬ kladu urzadzenie do wykonywania sposo¬ bu wedlug wynalazku, urzadzenie to jed¬ nak moze miec liczne odmiany nie wykra¬ czajace poza ramy wynalazku. PL