Przedmiotem niniejszego wynalazku jest odbiornik z samoczynna regulacja szerokosci pasma czestotliwosci, prze¬ puszczanego przez wzmacniacz wielkiej lub posredniej czestotliwosci odbiornika.Ze wzgledu na jak najlepsze odtwarza¬ nie muzyki, nadawanej z rozglosni, jest rzecza pozadana, aby dostrojone wzmac¬ niacze wielkiej lub posredniej czestotliwo¬ sci odbiornika wzmacnialy równomiernie pasmo czestotliwosci po obu stronach fali nosnej o szerokosci okolo 10 kc/sek. Po¬ niewaz jednak przy obecnym rozmieszcze¬ niu stacji nadawczych radiofonicznych wza¬ jemny odstep miedzy czestotliwosciami po¬ szczególnych stacji wynosi okolo 9 kc/sek, przeto selektywnosc wspólczesnych radio¬ odbiorników jest tak zwiekszona kosztem jakosci odtwarzania, iz odbiera sie tylko boczne wstegi modulacji o szerokosci 4 kc/sek.Poniewaz jednak nie wszystkie stacje nadawcze sa odbierane z jednakowym na¬ tezeniem, przeto przy odbiorze stacji, któ¬ rych moc jest znacznie wieksza od mocy stacji o zblizonej czestotliwosci, mozna zwiekszyc szerokosc pasma wzmacniacza wielkiej lub posredniej czestotliwosci bez wystepowania przy tym szkodliwych zja¬ wisk interferencyjnych. Z tego wzgledu proponowano juz zaopatrywac odbiorniki radiowe w reczna lub samoczynna regu¬ lacje szerokosci odbieranego pasma w za¬ leznosci od natezenia odbieranego sygna-lu. Taka samoczynna regulacje szerokosci pasma uzyskuje sie np. dzieki polaczeniu ukladu do samoczynnej regulacji wzmoc¬ nienia odbiornika z urzadzeniem do zmia¬ ny sprzezenia filtrów pasmowych wielkiej lub posredniej czestotliwosci. Uklad ten moze zwiekszac wraz ze wzrostem nate¬ zenia sygnalu sprzezenie indukcyjne ce¬ wek filtru pasmowego, zwiekszajac tym sa¬ mym szerokosc przepuszczanego pasma.Taki znany sposób samoczynnego regulo¬ wania szerokosci pasma posiada jednak te wade, ze szerokosc pasma jest regulowa¬ na tylko w zaleznosci od natezenia od¬ bieranego sygnalu, natomiast nie zalezy wcale od mocy stacji przeszkadzajacej 0 zblizonej czestotliwosci. Ten sposób re¬ gulacji moze stac sie zatem powodem za¬ klócen interferencyjnych, gdy bliska pod wzgledem czestotliwosci stacja nadawcza jest odbierana z duzym natezeniem. We¬ dlug wynalazku wady tej mozna uniknac, stosujac w radioodbiorniku, posiadajacym urzadzenie do samoczynnej regulacji sze¬ rokosci pasma czestotliwosci, narzady, które reguluja szerokosc pasma w zalez¬ nosci od natezenia fali nosnej o czesto¬ tliwosci zblizonej do czestotliwosci odbie¬ ranej fali nosnej.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady radioodbiornika z regulacja selek¬ tywnosci.W ukladzie zasadniczym, przedstawio¬ nym na fig. 1, dwie lampy wzmacniajace 1 i 2 posredniej czestotliwosci sa sprze¬ zone ze soba za posrednictwem filtrów pasmowych 3 i 4. Szerokosc pasma prze¬ puszczanego przez te filtry mozna zmie¬ niac, np. przez zblizanie lub odsuwanie od siebie sprzezonych cewek tych filtrów. Taka regulacje uskutecznia elektromagnes 5.Elektromagnes ten jest rozrzadzany pra¬ dem anodowym lampy wzmacniajacej 6, której poczatkowe napiecie siatkowe jest uzaleznione od spadków napiec na dwóch polaczonych ze soba szeregowo opornikach 7 i 8. Oporniki te sa wlaczone odpowied¬ nio w obwody dwóch prostowniczych lamp dwuelektrodowych 9 i 10, sprzezonych z filtrem pasmowym 3 za pomoca dostro¬ jonych obwodów 11 i 12. Obwód 11 jest dostrojony do czestotliwosci wiekszej o 9 kc/sek od posredniej czestotliwosci, a obwód 12 do czestotliwosci mniejszej o 9 kc/sek od tej czestotliwosci posredniej.Uklad dziala w ten sposób, ze jesli nie jest odbierana zadna stacja nadawcza, wówczas istnieje najwieksze sprzezenie miedzy cewkami filtrów pasmowych 3 i 4, a szerokosc pasma przepuszczanego wy¬ nosi wówczas okolo 9 kc/sek z kazdej strony posredniej czestotliwosci. Stan ten pozostaje bez zmiany, jezeli pozadana sta¬ cja nadawcza jest odbierana z natezeniem, które jest duze w stosunku do natezenia, z jakim odbierane sa obie stacje sasiednie o zblizonej czestotliwosci, poniewaz w tym przypadku (zakladajac, ze czestotliwosc stacji nadawczej o zblizonej czestotliwo¬ sci rózni sie o 9 kc/sek od czestotliwosci pozadanej stacji nadawczej) amplituda napiecia, powstajacego we wzmacniaczu posredniej czestotliwosci, którego czesto¬ tliwosc rózni sie mniej wiecej o 9 kc/sek od czestotliwosci posredniej, jest bardzo mala. Napiecie zmienne, doprowadzane zatem do prostowników 9 i 10, oraz prady stale, przeplywajace przez te prostowniki, sa równiez male, wskutek czego nie ma znaczniejszej zmiany pradu, przeplywaja¬ cego przez elektromagnes 5, a tym samym nastawienie szerokosci pasma pozostaje bez zmiany.Gdy jednak stacja nadawcza o zblizonej czestotliwosci jest odbierana ze znacznym natezeniem, to we wzmacniaczu posred¬ niej czestotliwosci powstaje dosc duze na¬ piecie o czestotliwosci, rózniacej sie w przyblizeniu o 9 kc/sek od czestotliwosci posredniej, wobec czego wzrasta ujemne napiecie poczatkowe siatki lampy 6 i ma¬ leje prad anodowy tej lampy, przeplywa- — 2 —jacy przez elektromagnes 5. Elektroma¬ gnes ten, odsuwajac od siebie cewki fil¬ trów pasmowych 3 i 4, zmniejsza sprze¬ zenie'miedzy nimi tak, iz maleje szero¬ kosc pasma przepuszczanego az do osia¬ gniecia okreslonego polozenia równowagi, przy której znika interferencja stacji od¬ bieranej ze stacja zaklócajaca o zblizonej czestotliwosci.Poniewaz odstepy miedzy poszczegól¬ nymi stacjami nadawczymi nie wynosza dokladnie 9 kc/sek, przeto jest rzecza ko¬ rzystna dostroic obwody 11 i 12 do czesto¬ tliwosci, rózniacych sie od czestotliwosci posredniej nie o 9 kc/sek, lecz np. o 7 lub 8 kc/sek.Uklad do samoczynnej regulacji szero¬ kosci pasma, przedstawiony na fig. 1, jest rozrzadzany wzmacniaczem posredniej cze¬ stotliwosci. W ukladzie przedstawionym na fig. 2 rozrzad taki odbywa sie przy pomocy stopnia malej czestotliwosci, od¬ biornika. W ukladzie tym filtr pasmowy 13 posredniej czestotliwosci, którego sze¬ rokosc pasma jest regulowana samoczyn¬ nie przy pomocy elektromagnesu 14, jest polaczony z drugim detektorem 15 odbior¬ nika. Napiecie zmienne malej czestotliwo¬ sci, wystepujace na oporniku 16, jest do¬ prowadzane przewodami 17 i 18 do wzmac¬ niacza malej czestotliwosci. Opornik 16 jest wlaczony jednoczesnie w obwód siat¬ kowy lampy 19, polaczonej poprzez filtr 20 z lampa prostownicza 21, w której obwód anodowy wlaczony jest elektroma¬ gnes 14. Filtr 20 jest obliczony tak, ze przepuszcza tylko czestotliwosci powyzej np. 6 kc/sek. Dzialanie tego ukladu jest zupelnie takie samo jak i dzialanie ukladu wedlug fig 1. PL