Wynalazek dotyczy przeciwlotniczego urzadzenia reflektorowego do oswietlania w nocy samolotu, na który sie chce skiero¬ wac ogien. W tym celu kieruje sie wiazke swietlna reflektora w kierunku domniema¬ nego polozenia samolotu. Do wyznaczenia tego polozenia domniemanego stosuje sie zwykle nasluchownik, zwlaszcza binaural- ny, którego ruch, po wprowadzeniu po¬ prawek, przekazuje sie reflektorowi za po¬ moca porównywacza. Dzieki temu reflek¬ tor jest nastawiany w kierunku samolotu i w tym kierunku zostaje rzucona jego wiazka swietlna. Poniewaz jednak wyzna¬ czanie polozenia samolotu nasluchowni- kiem jest zawsze obarczone pewnym ble¬ dem, przeto wiazke swietlna reflektora trzeba poruszac okolo kierunku tak wyzna¬ czonego, az do znalezienia rzeczywistego polozenia samolotu.Urzadzenie reflektorowe wedlug wyna¬ lazku pozwala poszukiwac samolotu na pe¬ wnej przestrzeni okolo jego polozenia do¬ mniemanego w ten sposób, ze w krótkim okresie czasu ^oswietlane jest kolejno kaz¬ de miejsce tej przestrzeni. W tym celu za¬ wiera ono w porównywaczu mechanizm, polaczony z przyrzadami do rozrzadu re¬ flektora, poruszany recznie i nadajacy ru¬ chowi reflektora, prócz skladowej wyzna¬ czonej ruchem nasluchownika, skladowa taka, iz wiazka swietlna reflektora perio¬ dycznie przebiega wyznaczona przestrzen okolo domniemanego kierunku samolotu.Rozwartosc stozka, tak oswietlanego, obie¬ ra sie w zaleznosci od wielkosci bledu, obarczajacegp wyznaczanie kierunku do¬ mniemanego; wynosi ona kilka stopni.Urzadzenie zawiera ponadto przyrzad, którym mozna w chwili spostrzezenia sa¬ molotu przerwac dotychczasowy rozrzad reflektora, przechodzac na jego rozrzad optyczny* W tym celu porównywacz urza¬ dzenia jest zaopatrzony w lunete, nasta¬ wiana samoczynnie na ten sam punkt nie¬ ba, na który skierowana jest wiazka swietlna reflektora, dzieki czemu obsluga moze natychmiast spostrzec cel, odkryty wiazka swietlna.Rysunek przedstawia trzy przyklady urzadzenia reflektorowego wedlug wyna¬ lazku. Fig. 1 przedstawia schematycznie trzy glówne czesci urzadzenia, mianowicie nasluchownik, porównywacz i reflektor, fig. 2 — mechanizm porównywacza, fig. 3 — szczegól mechanizmu wedlug fig. 2, nadajacego' wiazce swietlnej reflektora iluich po |torze (spiralnym wedlug fig. 4, fig. 5 —- inna odmiane mechanizmu porów¬ nywacza, równiez nadajacego wiazce swietlnej ruch po torze spiralnym, lecz za¬ opatrzonego w lunete, fig. 6 — odmiane mechanizmu wedlug fig. 2, nadajaca wiazce swietlnej reflektora ruch po torze zygza¬ kowatym wedlug fig. 7.Nasluchownik L ma pare lejów azymu towych A, B i pare lejów elewacyjnych C, D. Jedna osoba z obslugi nasluchuje przez leje azymutowe A, B za pomoca sluchawek w helmie E, a druga nasluchuje przez leje elewacyjne C, D za pomoca sluchawek w helmie F. Wszystkie cztery leje obracaja sie razem, lecz osoba, nasluchujaca przez leje azymutowe A, B, obraca pokretlem G wszystkie leje w plaszczyznie poziomej, a osoba, nasluchujaca przez leje elewacyj¬ ne C, D, obraca pokretlem H wszystkie le¬ je w plaszczyznie pionowej. Azymut i ele¬ wacje lejów przekazuje sie innym przyrza¬ dom po wprowadzeniu za pomoca prze¬ kladni róznicowych 6, 7 poprawek azymu¬ tu i elewacji, obliczonych w przyrzadzie poprawkowym 8, umieszczonym w podsta¬ wie nasluchownika.Poprawiony azymut i poprawiona ele¬ wacja zostaja przeniesione za pomoca na¬ dajnika 80, 81 kablem 9 na porównywacz 10, zaopatrzony w lunete 65, nastawiana nasluchownikiem w kierunku wyznaczonego nim domniemanego polozenia samolotu.Jednoczesnie za pomoca porównywacza 10, ustawionego zwykle, w celu polepszenia warunków obserwacji, w pewnej odleglosci od reflektora, nastawia sie wiazke swietlna reflektora w tym samym kierunku. Re¬ flektor moze byc nastawiany badz samo¬ czynnie (fig. 6)f badz recznie. W przypad¬ ku nastawiania recznego za pomoca odbior¬ ników 17, 18, polaczonych z nadajnikami 80, 81 nasluchownika, azymut nasluchowni¬ ka zostaje przeniesiony na tarcze wskazni¬ kowa 11, a jego elewacja na tarcze wskaz¬ nikowa 12 (fig. 2), obsluga zas porównywa¬ cza pokretlem 13 ustawia pierscien wskaz¬ nikowy 14 w polozenie, zgodne z poloze¬ niem tarczy wskaznikowej 11, a pokretlem 15 ustawia pierscien wskaznikowy 16 w polozenie, zgodne z polozeniem tarczy wskaznikowej 12. Pokretla 13, 15 obracaja równoczesnie nadajniki 45, 45', przekazu¬ jace ich ruch reflektorowi S.Miedzyw pokretlem 13, 15 a tarcza wskaznikowa 14, 16 umieszczone sa dwie przekladnie róznicowe 20 i 21 wzglednie 20' i 21'. Na reflektor przenoszony jest ruch górnego kola podstawowego dolnej prze¬ kladni róznicowej 20, 20'. Jej dolne kolo podstawowe jest polaczone z pokretlem 13, 15, a jej jarzmo 22, 22' jest zazebione z ko¬ lem zebatym 23, 23', osadzonym na walku 24, 24', na którym jest tez osadzone kolo zebate 25, 25', zaizebione z zebatka 26, 26' drazka 27, 29. Drazki 27, 29 sa osadzone górnym koncem na trzpieniu 30. Gdy trzpien 30 jest na przedluzeniu walka 36, drazki 27, 29;tworza kat prosty. — 2 —Trzpien 30 jest osadzony na suwaku 31, prowadzonym wzdluz wrzeciona 32s zaopa¬ trzonego w zlobek 33 (fig. 3) w postaci dwóch polaczonych gwintów o przeciwnym kierunku i duzym skoku, ujmujacy trzpien 34, osadzony wewnatrz suwaka 31. Obrót wrzeciona 32 powoduje zatem przesuwanie sie suwaka 31 tam i z powrotem wzdluz te¬ go wrzeciona, przy czym os trzpienia 30 w jego polozeniu skrajnym lewym stanowi przedluzenie osi walka 36. Czopy wrzecio¬ na 32 sa osadzone w jarzmie 35', osadzo¬ nym na walku 36, prostopadlym do wrze¬ ciona 32 i zaopatrzonym w pokretlo 44. Na koncu wrzeciona 32 osadzone jest stozkowe kolo zebate 37, zazebione ze stozkowym kolem zebatym 38, nalozonym luzno na wa¬ lek 36, lecz unieruchomionym za pomoca wystepu 38', ujetego wyzlobieniem kadlu¬ ba. Przy obrocie pokretla 44 obraca sie jarzmo 35 z wrzecionem 32, kolo stozkowe 37 toczy sie po kole stozkowym 38, wsku¬ tek czego wrzeciono 32 wiruje tez okolo •wlasnej osi, a suwak 31 przesuwa sie po nim tam i z powrotem, wykonywujac ruch po spirali, przy czym, liczac od polozenia, gdy trzpien 30 stoi na osi walka 36, na¬ przód opisuje spirale od srodka do ze¬ wnatrz, a nastepnie od zewnatrz do we¬ wnatrz/Aby obsluga mogla rozpoznac, kie¬ dy trzpien 30 stoi na osi walka 36 a wiazka swietlna reflektora jest skierowana na po¬ lozenie wyznaczone nasiluchownikiem, na walku 36 osadzione jest kólko zebate 40, zazebione z kolem zebatym 41, przy czym przekladnia ich jest taka, ze jeden obrót kola zebatego 41 odpowiada calkowitemu obiegowi trzpienia 30 po spirali tam i z po¬ wrotem. Osadzony na kole zebatym 41 trzpieniek 42 zaskakuje w tym jego polo¬ zeniu, które odpowiada polozeniu trzpie¬ nia 30 na osi walka 36, za zapadke 42'.Ruch spiralny trzpienia 30 zostaje draz¬ kami 27, 29 rozlozony na skladowe prosto¬ padle, a ruch zwrotny tych drazków prze¬ nosi sie przez kola zebate 25, 25\ walki 24, 24' i kola zebate 23, 23' na jarzmo prze¬ kladni róznicowych 20, 20'. Górne kolo podstawowe tych przekladni róznicowych obraca wskutek tego walek 43, 43' z pred¬ koscia katowa, równa algebraicznej sulnie predkosci katowej pokretla 13, 15 i pred¬ kosci nadanej drazkowi 27, 29 przez trzpien 30. Nadajnik 45, 45' na walku 43, 43' prze¬ kazuje ten ruch wypadkowy reflektorowi jako obrót w plaszczyznie poziomej i w plaszczyznie pionowej, wiazka swietlna re¬ flektora wykonywa wiec ruch bedacy wy¬ padkowa ruchu nasluchownika po uwzgled¬ nieniu poprawek i spiralnego ruchu trzpie¬ nia 30. Skok spirali jest tak maly, by w ob¬ rebie wyznaczonego obszaru oswietlony zo¬ stal kazdy punkt nieba, jest wiec nie wiek¬ szy od rozwartosci wiazki swietlnej reflek¬ tora.By zapobiec przeniesieniu spiralnego ruchu trzpienia 30 na pierscienie wskazni¬ kowe 14, 16, co by uniemozliwilo prawi¬ dlowe nakladanie tego ruchu na ruch na¬ sluchownika, urzadzenie zawiera druga pa¬ re przekladni róznicowych 21, 21'. Dolne kolo podstawowe kazdej z tych obu prze¬ kladni jest osadzone na walku 43, 43' na¬ dajnika 45, 45', górne kolo podstawowe — na walku napedzajacym pierscien wskazni¬ kowy 14, 16, jarzmo zas 46, 46' jest zaze¬ bione z kólkiem zebatym 28, 28', osadzo¬ nym na walku 24, 24'. Przekladnia rózni¬ cowa odejmuje od ruchu walka 43, 43' ruch walka 24, 24', ruch wiec pierscienia wskaz¬ nikowego 14, 16 jest zgodny -z ruchem po¬ kretla 13, 15. W celu uzgodnienia poczat¬ kowego polozenia reflektora i porównywa- cza mozna uchwytami 47, 47' przesunac walki 24, 24' osiowo w dól, wysuwajac w ten sposób kola zebate 25, 25' z zazebienia z zebatkami 26, 26' a zazebiajac kola zeba¬ te 23, 23' z nieruchomym zebem 48, 48'.Porównywacz wedlug fig. 5 rózni sie od porównywacza wedlug fig. 2 przede wszyst¬ kim tym, ze zawiera lunete 65 i dwa dodat¬ kowe pokretla 13', 15', którymi obserwator — 3 —przy lunecie rozrzadza reflektorem, skoro spostrzegl oswietlony samolot. Pokretlo 13, 15 jest osadzone na walku 53, 53', dzwiga¬ jacym tarcze srodkowa 52, 52' dwustron¬ nego sprzegla klowego, przesunietym luzno przez piaste pokretla 13', 15' i zakonczo¬ nym u góry galka 54, 54', a przesuwnym w kierunku osiowym. Pokretlo 13*, 15' jest polaczone tuleja 62, 62' z kolem zebatym 50, 50', stanowiacym górna tarcze sprzegla klowego i zazebionym z kolem zebatym 51, 51', polaczonym z górnym kolem podstawo¬ wym przekladni róznicowej 20, 20'. Dolne kolo podstawowe tej przekladni jest pola¬ czone sprzeglem ciernym 55, 55' z walkiem 56, 56' nadajnika 45, 45', na którym jest tez osadzone kolo zebate 57, 57', zazebione z kolem zebatym 58, 58', osadzonym na tulei zewnetrznej 59, 59', osadzonej przesuwnie, lecz nie obrotowo, na tulei wewnetrznej 60, 60'. Tuleje zewnetrzna 59, 59' utrzymu¬ je w polozeniu górnym, przedstawionym li- niami pelnymi, sprezyna srubowa 60", 60'".Na jej górnym koncu osadzona jest dolna tarcza 61, 61' sprzegla klowego.Porównywacz obraca sie o ten sam kat, o jaki obraca sie reflektor, wskutek czego luneta 65, osadzona na porównywaczu, jest stale zwrócona w kierunku tym samym, co i reflektor. Obrót porównywacza w plasz¬ czyznie poziomej zwiazany jest z obrotem walu 56 za posrednictwem kola zebatego 57, kola zebatego 58, tulei 59, tulei 60, stoz¬ kowych kól zebatych 70, 67, walu 68 i stoz¬ kowych kól zebatych 69, 69a. Czolowe kolo zebate osadzone na wale stozkowego kola zebatego 69a zazebia sie z kolem zebatym 66, osadzonym na podstawie porównywa¬ cza, tak iz przy obrocie pokretla 13' górna czesc porównywacza obraca sie okolo osi pionowej. Tuleja 60 napedza równiez po¬ przez przekladnie róznicowa 21 pierscien wskaznikowy 14.W celu nadania lunecie 65 obrotu w plaszczyznie pionowej jest ona osadzona na porównywaczu za pomoca dwóch dzwig¬ ni 69', 72, polaczonych lacznikiem 71, i jest przymocowana do górnej z nich, wskutek czego przy obrocie tych dzwigni w lewo os lunety 65 wznosi sie, jak przedstawiono na fig. 1 liniami przerywanymi. Lunete 65 ob¬ raca w plaszczyznie pionowej obracana po¬ kretlem 15' tuleja 60' za posrednictwem stozkowych kól zebatych 70' 67' gietkiego walka 73, slimaka 74 i wycinka slimakowe¬ go 75, osadzonego na walku 76, na którym jest tez osadzona dzwignia 72. Tuleja 60' napedza równiez poprzez przekladnie róz¬ nicowa 21' pierscien wskaznikowy 16.Przy rozrzadzie nasluchowym pokretlo 13, 15 jest sprzezone z pokretlem 13', 15' przez zazebianie sie tarczy 52, 52' sprzegla klowego z kolem zebatym 50, 50', tak iz re¬ flektor, porównywacz oraz pierscien wskaz¬ nikowy 14, 16 moga byc napedzane jednym z tych pokretel. Obslugujacy pokretla 13, 15 obracaja porównywacz i reflektor przez uzgodnianie polozenia pierscienia wskazni¬ kowego 14, 16 z polozeniem tarczy wskazni¬ kowej 11, 12. Gdy nasluchownik zostal dzwiekowo skierowany na samolot, obser¬ wator, patrzacy przez lunete, obraca po¬ kretlo 44, które napedza mechanizm obszu- kujacy. Ruch obszukujacy nadawany jest przez zebatke 26, 26', przenoszaca ruch przez kolo zebate 25, 25', walek 24, 24', kolo zebate 23, 23', przekladnie róznicowa 20, 20' i sprzeglo cierne 55, 55' na walek 56, 56'. Ruch wypadkowy jest przekazywany nadajnikiem 45, 45' reflektorowi i wykony¬ wany jest równiez przez lunete. Pierscien wskaznikowy 14 nie wykonywa jego skla¬ dowej obszukujacej, gdyz przenoszona jest ona przez walek 124, 124' na jarzmo prze¬ kladni róznicowej 21, która odejmuje ja od ruchu wypadkowego, przenoszonego za posrednictwem tulei 60, 60'.Gdy obserwator zobaczy samolot przez lunete 65, przestaje on obracac pokretlo 44 (moze takze wyciagnac uchwyty 47, 47' w celu unieruchomienia kól zebatych 23, 23' za pomoca zebów 48, 48') i zaczyna — 4 —obracac porównywacz i reflektor pokretla¬ mi 13', 15'. Riich z pokretel 13', 15' prze¬ nosi sie przez tuleje 62, 62', kolo zebate 50, 50', kolo zebate 51, 51', przekladnie rózni¬ cowa 20, 20' i walek 56, 56' na nadajnik 45, 45', przekazujacy ruch*na reflektor^ a przez kolo zebate 57, 57', kolo zebate 58, 58', tu¬ leje 59, 59' i tuleje 60, 60* -— na po¬ równywacz i umieszczona na nim lu¬ nete 65.Dla uzgodnienia poczatkowego poloze¬ nia czesci urzadzenia trzeba móc obracac reflektor niezaleznie od porównywacza i nasluchownika, a porównywacz i reflek¬ tor — niezaleznie od nasluchownika. W tym celu niektóre czesci urzadzenia sa polaczo¬ ne sprzeglami rozlaczalnymi. Przy pracy urzadzenia pokretla 13, 13' wzglednie 15, 15' sa polaczone przez sprzezenie srodko¬ wej tarczy sprzeglowej 52, 52' z kolem ze¬ batym 50, 50', polaczonym z pokretlem 13', 15'. Srodkowa tarcza sprzeglowa 52, 52' jest zaklinowana na walku 53, 53' pokretla 13, 15, który przechodzi przez tuleje 60, 60', kolo zebate 50, 50', pokretlo 13', 15' i jest zaopatrzony na górnym koncu w gal¬ ke 54, 54'. Przez nacisniecie tej galki mozna odlaczyc srodkowa tarcze sprzeg¬ lowa 52, 52' od kola zebatego 50, 50' a sprzac ja z dolna tarcza sprzeglowa 61, 61', przy czym tuleja zewnetrzna 59, 59' przesuwa sie po tulei wewnetrznej 60, 60' w dól, tak iz kolo zebate 58, 58' wychodzi z ^zazebienia z kolem zebatym 57, 57', jak to przedstawiono liniami kreskowanymi na fig. 5. Jednoczesnie sprzega sie sprzegla¬ mi ciernymi 55, 55' walek 56, 56' nadajnika 45, 45' za posrednictwem przekladni rózni¬ cowe) z kolem zebatym 51, 51'.Obracanie pokretla 13', 15' nadaje teraz obrót nadajnikowi 45, 45', a wskutek tego i reflektorowi, nie poruszajac porówriywa- icza, obrót zas pokretla 13, 15 nadaje za posrednictwem srodkowej tarczy sprzeglo¬ wej 52, 52', tulei 59, 59' i tulei 60, 60' obrót tylko porównywaczowi i pierscieniowi wskaznikowemu 14, 16, nie poruszajac re¬ flektora.Porównywacz wedlug fig. 6 rózni sie od porównywacza wedlug fig. 2 i 5 tym, ze ruch nasluchownika jest przenoszony na reflektor nie przez obsluge, lecz samoczyn¬ nie, oraz tym, ze reflektor przeszukuje ob¬ szar nieba w otoczeniu kierunku domnie¬ manego, wyznaczonego nasluchownikiem, ruchem nie po spirali lecz po zygzaku.W tym celu z odbiornikiem 17, 18 wspólpracuje komutator, zlozony z dwu- dzialkowego kolektora 83, 83', zalaczone¬ go do sieci pradu stalego, i pary krazko¬ wych szczotek, polaczonych z wirnikiem zwrotnego silnika 87, którego stojan jest równiez zalaczony do sieci. Na walku od¬ biornika 17, 18 osadzone jest trzymadlo szczotkowe 82, 82', na walku zas 84, 84' kolektora 83, 83' osadzona jest slimacznica 85, 85', obracana slimakiem 86, 86', osa¬ dzonym na wale silnika zwrotnego 87, 87\ Kierunek obrotu silnika 87, 87' zalezy od kierunku obrotu trzymadla szczotkowego 82, 82', gdyz z dzialek kolektora 83, 83' prad przeplywa poprzez szczotki trzymadla 82, 82' do wirnika silnika 87, 87' w kierun¬ ku albo jednym, albo drugim, zaleznie od tego, która szczotka styka sie z dodatnia dzialka kolektora 83, 83', a która z ujemna.Gdy szczotki trzymadla stykaja sie z izola¬ cja miedzydzialkowa, silnik 87, 87' nie obra¬ ca sie, przesuniecie sie zas szczotek na dzialki kolektora 83, 83' wywoluje obrót sil¬ nika 87, 87' 3lz do chwili, gdy silnik obróci za po&rednidtwem slimaka 86, 86' kolektor 83, 83' do polozenia, w którym ze szczotka¬ mi trzymadla 82, 82' zetknie sie znów izola¬ cja miedzydzialkowa. Na wale silnika 87, 87' osadzony jest tez drugi slimak 88, 88'.Ze slimacznica tego slimaka polaczone jest przednie kolo podstawowe przekladni róz¬ nicowej 89, 89', której jarzmo zazebia sie z kolem zebatym 94, 94', osadzonym na walku 95, 95' nadajnika 96,96', rozrzadza¬ jacego reflektorem za pomoca odbiornika — 5 —97, 97'. Drugie kolo podstawowe prze¬ kladni róznicowej 89, 89' nadaje reflekto¬ rowi ruch dodatkowy, wytwarzany silni¬ kiem- 98 albo pokretlem 99 za pomoca sli¬ maka i slimacznicy 91, 91'. Ciagly obrót czopa korbowego 90, osadzonego na .sli¬ macznicy 91, porusza ruchem postepowo- zwrotnym korbowód 92, który za posred¬ nictwem korby 93 nadaje ruch obrotowo- zwrotny tylnemu kolu podstawowemu prze¬ kladni róznicowej 89, wskutek czego re¬ flektor jest poruszany nadajnikiem 96 w pionowej plaszczyznie ruchem zwrotnym i jego wiazka swietlna wykonywa ruch, odpowiadajacy odcinkom pionowym zygza¬ ka na fig. 7. Do slimacznicy 91' 'przymo¬ cowana jest mimosrodowa tarcza kciukowa 100, nadajaca za posrednictwem dzwigni 101 poskokowy ruch obrotowo-zwrotny tylnemu kolu podstawowemu przekladni róznicowej 89', wskutek czego reflektor jest poruszany nadajnikiem 96' w plaszczyznie poziomej ruchem zwrotnym, skladajacym sie z kolejnych poslkoków, przy czym jed¬ nemu poskokowi, odpowiadajacemu jedne¬ mu zebowi tarczy kciukowej 100, odpowia¬ da jeden suw jego ruchu w plaszczyznie pionowej. Przekladnia miedzy slimaczni¬ ca 91 a silnikiem 98 oraz miedzy tym silni¬ kiem a slimacznica 91' jest dobrana tak, iz je¬ den obrót slimacznicy 91 przypada na kazde dwa kolejne zeby tarczy kciukowej 100.Nadajnik 96,96' sklada sie z nierucho¬ mego kolektora i dwóch szczotek krazko¬ wych, zalaczonych do sieci pradu stalego.Trzymadloszczotkowe j est osadzone na wal¬ ku 95, 95'. Wycinki kolektora sa polaczone ze soba co trzeci i zalaczone do trzech prze¬ wodów, do których zalaczone sa tez trzy fazy stojana odbiornika 97, 97', którego wir¬ nik jest zalaczony do sieci pradu stalego. PL