Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do wykierunkowywania obrotowych ko¬ kili odlewniczych, szczególnie zaopatrzo¬ nych w zewnetrzny plaszcz chlodzacy/ Przy wytwarzaniu w takich kokilach obro¬ towych odlewanych odsrodkowo, nie po¬ siadajacych wad rur o symetrycznej po¬ wierzchni zewnetrznej niezbedne jest szczególnie staranne wykierunkowanie ko¬ kili po wstawieniu jej do maszyny odlew¬ niczej.Znane sa juz sposoby i przyrzady do wykierunkowywania wydrazonych cylin¬ drów lub podobnych urzadzen. Te znane przyrzady pomiarowe skladaja sie z obro¬ towo osadzonej dzwigni dwUramfennej, za¬ opatrzonej w macke, za pomoca której mozna sprawdzac zewnetrzna lub we¬ wnetrzna powierzchnie przedmiotów wy¬ drazonych. Wymierzanie takimi przyrza¬ dami wydrazonych cial o wiekszej dlugo¬ sci napotykalo znaczne trudnosci.Przy odlewaniu w obrotowych kokilach odlewniczych przedmiotów o ksztalcie rur o znaczne] dlugosci potrzebne jest do tego celu specjalne urzadzenie. Takie urzadze¬ nie wedlug wynalazku rózni sie tym od znanych przyrzadów, ze posiada zaopatrzo¬ ne w macke ramie preta pomiarowego, umieszczonego razem z przyrzadem pomia¬ rowym na przesuwnie osadzonej podsta¬ wie, którego dlugosc moze byc dopasowy¬ wana do dlugosci mierzonej kokili w ten sposób, ze wykierunkowanie calej kokili nastepuje za pomoca wielu pomiarów, do¬ konywanych w okreslonych granicach prze-nosni, wlasciwych danemu przyrzadowi po¬ miarowemu. W tym celu wewnatrz obro¬ towo osadzonego preta pomiarowego moz¬ na osadzic ramie z mackami, przesuwne w kierunku podluznym, najkorzystniej tele¬ skopowo, albo tez mozna stosowac wieksza liczbe takich ramion z mackami o róznej stopniowanej dlugosci.Dzieki powyzszemu odpada koniecz¬ nosc stosowania ramienia z mackami o ma¬ lej dlugosci, stosowanego zwykle do mie¬ rzenia tylko odcinka kokili lezacego bez¬ posrednio przy przyrzadzie pomiarowym.Urzadzenie wedlug wynalazku niniejszego umozliwia stala kontrole obrotowych kokili odlewniczych bez potrzeby wyjmowania ich z maszyn odlewniczych, co obok mozliwo¬ sci stosowania do wykierunkowywania no¬ wych lub naprawioiliycli kokili przedstawia równiez powazna zalete.Urzadzenie wedlug wynalazku znajduje zastosowanie przy wykierunkowywaniu naj¬ rozmaitszych obrotowych kokili odlewni¬ czych. Rysunek przedstawia, tytulem przy¬ kladu, urzadzenie wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok boczny urzadzenia, a fig. 2 — schematycznie pcze- krój poprzeczny maszyny odlewniczej, za¬ opatrzonej w plaszcz zewnetrzny.Kokila odlewnicza 1 o ksztalcie rury je$t otoczona plaszczem chlodzacym 2, który razem z kokila jest obracany na wal¬ kach 3 lub w^-poddbny sposób. Plaszcz 2 jest polaczony z kokila za pomoca srub nastawczych 4.Urzadzenie do wykierunkowywania ko¬ kili sklada sie z podstawy 5, zaopatrzonej w lozysko 6, w którym umieszczony jest obrotowo pret pomiarowy 7, wykonany ja¬ ko dzwignia dwuramienna. Pret ten posia¬ da na jednym ramieniu przyrzad pomiaro¬ wy, np. mikrometryczny pomiarowy przy¬ rzad wskazówkowy 8, którego drazek czuj¬ nikowy 9 jest oparty na stalym stole 10.Stól ten jest sztywno polaczony z podsta¬ wa 5, najlepiej z moznoscia przesuwania go w kierunku pionowym. Odleglosc mie¬ dzy lozyskiem 6 i przyrzadem pomiaro¬ wym pozostaje niezmienna w pewnych gra¬ nicach nastawienia. Na przeciwleglej stro¬ nie preta pomiarowego 7 na ramieniu 11 osadzona jest macka 12, najlepiej dajaca sie wymieniac. Ramie 11 jest osadzone obrotowo wewnatrz preta pomiarowego 7 i moze byc ewentualnie przesuwane tele¬ skopowo lub w jakikolwiek inny sposób w kierunku podluznym. W przedstawionym przykladzie pret pomiarowy 7 jest wyko¬ nany w ksztalcie rury, wewnatrz której mozna dowolnie nastawiac ramie 11 za¬ opatrzone w macki. Wszelako pret pomia¬ rowy niekoniecznie musi byc wydrazony ani ramie 11 miescic sie w tym wydrazeniu.Macka 12 mierzy sie srednice wewnetrz¬ na kokili na calej jej dlugosci i wedlug odchylen wskazówki przyrzadu pomiarowe¬ go 8 ustala sie nieprawidlowosci ustawie¬ nia kokili. Prawidlowe polozenie kokili okresla sie za pomoca przyrzadu 8 przez odpowiednie nastawianie srub 4. Poniewaz przy odlewaniu odsrodkowym rur zachodzi koniecznosc stosowania form odlewniczych o znacznej dlugosci, przeto korzystnie jest dokonywac wykierunkowywania kokili w kilku róznych zabiegach pomiarowych.W zwiazku z tym ramiona z mackami do¬ biera sieo stopniowanej dlugosci. Calkowita dlugosc kazdego ramienia z mackami daje sie calkowicie wyzyskac przez odpowied¬ nie przesuwanie podstawy 5. Dlugosc róz¬ nych ramion z mackami dobiera sie odpo¬ wiednio do najdogodniejszego stosunku przenosni wzgledem ramienia wskazujace¬ go, przy czym odpowiednie znakowania na przyrzadzie pomiarowym 8 upraszczaja pomiary przy zastosowaniu dzwigni o róz¬ nych dlugosciach.W podobny sposób mozna wykierunko- wywac nie tylko kokile juz wstawione do maszyny odlewniczej, lecz równiez i spraw¬ dzac powierzchnie wewnetrzna kokili, które wobec zuzycia musza byc poddane dodat- — 2 —kowej obróbce. W ostatnio podanym przy¬ padku kokile jednak lub rury podtrzymu¬ jace wzglednie plaszcze trzeba uprzednio umiescic na odpowiedniej maszynie do wy¬ równywania o obrotowych lozyskach. PL