Syreny, sluzace jako przyrzad alarmo¬ wy w razie niebezpieczenstwa nalotu samo¬ lotów, powinny móc wydawac zarówno wy¬ soki jak i niski trwaly ton. Przy zastoso¬ waniu zwyklego napedu syren za pomoca silnika elektrycznego, którego wal jest wy¬ konany w postaci walu lopatkowego z nie¬ ruchomo umocowanymi lopatkami, trwaly ton wysoki otrzymuje sie przy liczbie obro¬ tów wynoszacej np. 3 000 obr/min, niski zas trwaly ton przy liczbie obrotów wynosza¬ cej np. 1 500 obr/min. Oczywiscie zasieg niskiego tonu trwalego jest w tym przypad¬ ku mniejszy niz tonu wysokiego z powodu mniejszej liczby obrotów, a wiec mniejszej mocy odbieranej przez syrene, co jest rze¬ cza niepozadana.Doswiadczenia wykazaly, ze zasieg wy¬ sokiego tonu trwalego jest najwiekszy wte¬ dy, jezeli w jego widmie czestotliwosci wy¬ stepuja stosunkowo silne górne harmonicz¬ ne. Te górne harmoniczne sa jednak szko¬ dliwe dla niskiego tonu trwalego, który wskutek obecnosci tych harmonicznych tra¬ ci znacznie na czystosci, a przez to staje sie trudniejszym do odróznienia, Znane sa juz syreny posiadajace kilka kól z lopatkami, napedzanych przez jeden wspólny silnik i sluzacych do wytwarzania wysokich i niskich tonów trwalych. Syreny te posiadaja jednakze te wad^, ze wszyst¬ kie kola lopatkowe sa napedzane przez sil¬ nik jednoczesnie, poniewaz sa one osadzone nieruchomo na wale silnika. Wskutek te-go wszystkie tony sa wytwarzane jedno¬ czesnie.Aby Uniknac tej wady, wynalazek ni¬ niejszy posilkuje sie syrena posiadajaca dwa kola lopatkowe do wytwarzania wyso¬ kich i niskich trwalych tonów, napedzane przez jeden wspólny silnik.Wynalazek polega na tym, ze kola lo¬ patkowe syren sa osadzone na wale silnika luzno i moga byc osobno laczone z tym wa¬ lem za pomoca sprzegla.Przy takim wykonaniu górne tony har¬ moniczne moga byc oslabione w syrenie dla niskiego tonu dzieki wiekszej dokladnosci wykonania tej syreny, podczas gdy w syre¬ nie dla tonu wysokiego mozna wytworzyc w wiekszym stopniu górne tony harmonicz¬ ne dzieki pewnym odchyleniom od symetrii budowy.Wedlug wynalazku przewidziane jest równiez urzadzenie hamulcowe, za pomoca którego podczas przelaczania lub odlacze¬ nia jednego z kól lopatkowych mozna zara¬ zem hamowac to kolo lopatkowe, które po¬ przednio bylo w ruchu, aby podczas prze¬ chodzenia od jednego tonu do drugiego uniknac powstawania tonów mieszanych.Wynalazek ma tez na celu uproszczenie narzadów technicznych do sprzegania kól lopatkowych z walem silnika, co osiaga sie przez zastosowanie sprzegiel jednokierun¬ kowych znanej w zasadzie konstrukcji o wzajemnie przeciwnych kierunkach dziala¬ nia, dzieki czemu przy zmianie kierunku obrotu walu silnika uruchomione zostaje od razu badz jedno, badz drugie kolo lopatko¬ we, przy jednoczesnym imieruchomieniu drugiego z nich.Poniewaz jednak przy zastosowaniu ta¬ kiej konstrukcji wystepuje niebezpieczen¬ stwo, ze odlaczone kolp lopatkowe bedzie jeszcze nadal bralo, jakkolwiek ze zmniej¬ szona szybkoscia, udzial w ruchu obroto¬ wym i bedzie wytwarzalo zaklócajace niz¬ sze tony, przeto wedlug wynalazku przewi¬ duje sie zastosowanie do kazdego kola lo¬ patkowego dodatkowego sprzegla jednokie¬ runkowego, polaczonego z nieruchoma cze¬ scia oslony, majacego zreszta mniejsze wy¬ miary, o kierunku dzialania odwrotnym wzgledem glównego sprzegla kola lopatko¬ wego, dzieki czemu kazde z kól lopatko¬ wych zostaje zatrzymane natychmiast, gdy drugie z nich zacznie otrzymywac naped od walu silnika. Zastosowanie sprzegiel je¬ dnokierunkowych umozliwia tez umieszcze¬ nie obu kól lopatkowych syreny po obu stronach silnika wzglednie po obu stronach walu silnikowego i znaczne zmniejszenie w ten sposób dlugosci konstrukcyjnej syren podwójnych.Na rysunku przedstawione sa dwa przy¬ klady wykonania przedmiotu wynalazku w przekroju osiowym, Na wale a silnika elek¬ trycznego, nie przedstawionego na rysunku, osadzone jest kolo lopatkowe 6. Kolo to posiada np. osiem lopatek c, ustawionych prostopadle do wspólnej tarczy b i utrzy¬ mywanych razem za pomoca wspólnego pierscienia plaskiego e.Piasta 61 kola lopatkowego jest osadzo¬ na luzno na wale a za posrednictwem lo¬ zysk kulkowych /, h. Powyzej na piascie osadzony jest pierscien h sprzegla szpono- wego. Pierscien ten moze byc wprowadzo¬ ny w zaczep z dajaca sie przesuwac wzdluz walu a czescia i sprzegla. Taczesc i sprze¬ gla jest polaczona w znany sposób z wa¬ lem o za pomoca klina poslizgowego. Czesc i sprzegla jest wykonana tez i po drugiej stronie, a wiec na rysunku po stronie gór¬ nej, jako sprzeglo szponowe wzglednie ze¬ bate, wchodzace w zaczep z czescia k sprze¬ gla zebatego, polaczonego ze swej strony zupelnie tak samo, jak to opisano wyzej, z drugim kplem lopatkowym m. Toostatnie jest osadzone równiez luzno na wale silnika za posrednictwem lozysk kulkowych n, n\.Górny koniec walu silnikowego a jest wy¬ konany w postaci czopa o, osadzonego w lo¬ zysku p, , umieszczonym w przykrywie r oslony syreny. — 2 -Kadlub s oslony syreny posiada postac cylindryczna. Jest qn zaopatrzony w okienka t, ustawione naprzeciwko lopatek tarcz 6 i m. Kazda syrena jest zaopatrzo¬ na w takie okienka w liczbie osmiu dla tonu wysokiego oraz w liczbie np. trzech dla tomu niskiego. Dno u syreny jest za¬ opatrzone równiez w lozysko v dla walu silnikowego a. Celowe jest zastosowanie i tutaj lozyska kulkowego w o promienio¬ wymi ustawieniu kulek. W szyjce x oslony syreny umieszczone sa ponizej dna otwo¬ ry y. Podobne otwory sa umieszczone w dnie i przykrywie oslony syreny. Górna syrena sluzy do wytwarzania niskiego to¬ nu, dolna syrena zas do wytwarzania tonu wysokiego lub na odwrót. Za pomoca sprzegla szponowego, zamiast którego mozna by zreszta zastosowac oczywiscie dowolne inne sprzeglo, np. sprzeglo cierne, mozna sprzegac z walem silnikowym a do¬ wolnie jedno lub drugie kolo lopatkowe.Przelaczanie moze byc uskuteczniane np. za poracioca dwuramiennej dzwigni 1, osa¬ dzonej obrotowo w podpórce trzymako- wej 2 i zaopatrzonej w dwuramienny rdzen magnetyczny 3, prowadzony w cewkach magnesujacych 4, które mozna wzbudzac na przemian za pomoca przelacznika przy¬ ciskowego lub urzadzenia podobnego.Dzwignia 1 posiada widelki lub tez czop 5, który wchodzi w zaczep z ruchomym czlo¬ nem i sprzegla. Czesto jest rzecza pozada¬ na, np. w celu nadawania ostro oddzielo¬ nych od siebie sygnalów dzwiekowych w postaci znaków Morsego, aby przy wla¬ czaniu i Wylaczaniu kól lopatkowych kolo, które pracowalo poprzednio, ulegalo mo¬ zliwie najszybszemu zatrzymaniu w celu unikniecia znanego zanikajacego dzwieku wyjacego.Urzadzenie hamujace wedlug wyna¬ lazku, które dziala przy przechodzeniu od jednego tonu do drugiego, posiada w przedstawionym na rysunku prostym przy¬ kladzie wykonania dwa przeciwlegle ra¬ miona 6, osadzone na dzwigni 1 po stronie magnesu i zaopatrzone w okladzine hamu¬ jaca; sa one osadzone z niewielkim luzem pomiedzy lopatkami syreny, tak iz podczas przelaczania wzglednie odlaczania jednego z kól lopatkowych na drugie kolo lo¬ patkowe, które poprzednio bylo w ru¬ chu, wywierane jest dzialanie hamujace.Wprawdzie energia kinetyczna kól lo¬ patkowych jest wielka w stosunku do masy, jednakze masa ich jest mala, tak iz mozliwe jest szybkie hamowanie wy¬ laczonego kola lopatkowego. Mozna by tez oczywiscie zastosowac urzadzenia ha¬ mulcowe innego typu, np. elektryczne urzadzenia hamulcowe, polaczone z elek¬ tromagnesem. Urzadzenia takie bylyby korzystniejsze w uzyciu niz urzadzenie przedstawione na rysunku, gdyby bylo rzecza wskazana natychmiastowe hamo¬ wanie kola lopatkowego, które bylo w ru¬ chu, bez jednoczesnego wprowadzania dru¬ giego kola lopatkowego w dzialanie przez wlaczanie sprzegla. Liczba dbrotów obu syren jest taka sama. Dzieki temu zasieg dolnego tonu zostaje znacznie powiekszo¬ ny w stosunku do syren znanych dotych¬ czas. Droga pradów powietrza, wytwo¬ rzonych przez lopatki syren, jest zaznaczo¬ na na rysunku strzalkami.Syrena wedlug fig. 2 odpowiada pod wzgledem konstrukcyjnym syrenie wedlug fig. 1. W zwiazku z fig. 2 nalezy sobie tylko wyobrazic, ze na drugim koncu walu silnikowego 7 umieszczone jest jeszczc je¬ dno kolo lopatkowe 8 takiej samej budo¬ wy, jak przedstawiono w górnej czesci ry¬ sunku.Jest rzecza celowa, aby kola lopatko¬ we wraz z tarczami dennymi 10 byly usta¬ wione naprzeciwko siebie. Wal silnikowy jest osadzony za posrednictwem lozyska kulkowego 11 w oslonie silnika. Czop dzwigajacy 9 walu silnikowego jest osa¬ dzony w kole lopatkowym jeszcze za po¬ moca drugiego lozyska kulkowego 12. Na - 3 —czopie 9 osadzony jest nieruchomo pier¬ scien 13 z bronzu ltlb materialu podobne¬ go, naprzeciwko którego znajduje sie wy¬ konana równiez z bronzu tuleja 14 kola lo¬ patkowego 8. Pomiedzy czesciami 13 i 14 wlaczone sa walki 15 sprzegla wolnobiego- wego. Oprócz tego z kolem lopatkowym 8 polaczony jest nasrubowany kaptur 16, stanowiacy pokrywe czopa 9 i polaczony nieruchomo z tuleja 17. Na tulei tej osa¬ dzony jest nieruchomo pierscien z bron¬ zu 18, naprzeciwko którego znajduje sie nieruchomy równiez pierscien z bronzu 19, umieszczony nieruchomo w pokrywie 20 oslony.Pomiedzy czesciami 18 i 19 umieszczo- ne sa walki 21 niniejszego sprzegla wol- nobiegowego. W obrocie walu 7 bierze udzial, o ile chodzi o rozpatrywane tu cze¬ sci, jedynie tuleja 13. Gdy np. wal silnika obraca sie w kierunku ruchu wskazówki ze¬ gara, to sprzeglo wolnobiegowe 13 wchodzi w dzialanie i stwarza polaczenie z kolem lopatkowym 8.W obrocie kola lopatkowego 8, odby¬ wajacym sie teraz wspólnie z obrotem wa¬ lu 7, bierze udzial równiez i tuleja 17, a wraz z nia i pierscien branzowy 18. Nato¬ miast walki 21, które reaguja na obrót prze¬ ciwny ruchowi wskazówki zegara, pozosta¬ ja nieczynne. W drugiej syrenie, która na¬ lezy sobie pomyslec po drugiej stronie wa¬ lu silnikowego, sprzegla wolnobiegowe sa ustawione wrecz odwrotnie. Poza tym cale urzadzenie jest takie samo. Jezeli przeto wal 7 wprowadzi sie w obrót prze¬ ciwny ruchowi wskazówki zegara, to wal ten zabiera ze soba nie przedstawione na rysunku drugie kolo lopatkowe drugiej sy¬ reny, podczas gdy sprzeglo wolnobiegowe kola lopatkowego 8 zostaje odlaczone, tak iz kolo lopatkowe 8 nie otrzymuje juz na¬ pedu. Gdyby jednak to ostatnie, badz wskutek tarcia o wal, badz wskutek pra¬ dów powietrznych,, lub tez z innych przy¬ czyn chcialo wziac udzial w obrocie zgo¬ dnym co do kierunku z obrotem drugiego nie przedstawionego na rysunku kola lo¬ patkowego, a wiec zwróconym przeciwnie niz ruch wskazówki zegara, to sprzeglo wolnobiegowe z walkami 15 pozostanie nie¬ czynne, podczas gdy w dzialanie wchodzi drugie, mniejsze sprzeglo 21. Poniewaz jednak pokrywa 20 oslony jest nierucho¬ ma, przeto skutek moze byc tylko taki, ze kolo lopatkowe 8 nie bedzie bralo udzialu w obrocie walu silnikowego. Podobnie ma¬ ja sie rzeczy oczywiscie przy uruchomieniu drugiego kola lopatkowego.W ramy niniejszego wynalazku wcho¬ dzi tez jeszcze rozwiazanie zagadnienia odpowiedniego smarowania lozysk walu 7 oraz czopa wzglednie czopów 9.Poniewaz wszystkie czesci urzadzenia sa zamkniete w oslonie, przeto dostep z ze¬ wnatrz jest niemozliwy. W celu umozli¬ wienia smarowania tuleja 17 jest przewier¬ cona i jest polaczona z rurkowym przewo¬ dem smarowniczym 22, przez który mozna doprowadzac odpowiedni smar ze smarow¬ nicy 23. Smar dostaje sie do przestrzeni 24 kaptura 16, ^kad, jak to jest widoczne z ry¬ sunku, moze dochodzic do lozyska kulko¬ wego 12. Ponizej kola lopatkowego 8 umieszczona jest tarcza 25, chwytajaca spadajacy na nia smar i zaopatrzona w pierscien uszczelniajacy 26. Poprzez oslo¬ ne silnika przeprowadzony jest równiez przewód smarowniczy 27, prowadzacy do lozyska kulkowego 11 walu 7. PL