Do synchronizacji transmisyj telewizyj¬ nych stosuje sie czesto impulsy synchroni¬ zacyjne, przesylane z nadajnika do odbior¬ nika wraz z drganiami wizyjnymi, najcze¬ sciej na tej samej fali nosnej. Oczywiscie impulsy synchronizacyjne musza sie róz¬ nic od dlrgan wizyjnych o tyle, aby te ostat¬ nie nie zaklócaly synchronizacji. Wedlug opisanego nizej sposobu nadawania impul¬ sy synchronizacyjne róznia sie od drgan wizyjnych swa amplituda, przy czym sa one wytwarzane optycznie. Znanych jest kilka sposobów optycznego wytwarzania impulsów synchronizacyjnych. Stosuje sie ap. do tego celu jeden lub dwa paski swietlne rzucone obok przesylanego obra* zu i przewyzszajace swa jasnoscia najjas¬ niejsze miejsca obrazu. Obraz rozklada sie wraz z tymi paskami za pomoca tairczy Nitkowa. Do rozkladania obrazu, wytwa¬ rzania impulsów zmiany obraizu oraz im¬ pulsów zmiany wierszy stosuje sie przy tym osobne uklady otworów w tarczy Nip- kowa, a czesciowo tez i osobne laimpy fo- toelefctronowe.Sposób wedlug wynalazku rózni sie od tego znanego sposobu tym, ze za ipomoca rozkladania jednego tylko paska brzegowe¬ go, jasniejszego niz najjasniejsze miejsce obrazu, wytwarza sie zarówno impulsy wiersizowe jak i impulsy obrazowe, przy czym impulsy wierszowe sa wytwarzane przez otwory tarczy, sluzace do rozklada¬ nia obrazu, impulsy obrazowe zas sa wy-twarzahe za pomoca szczeliny, np. ksztaltu kolistego, wykonanej w tarczy rozkladaja¬ cej i wydluzonej w kierunku stycznym.Stosowanie jednego tylko paska brzego¬ wego daje te korzysc, ze impulsy obrazo¬ we i impulsy wierszowe posiadlaja zawsze bezwzglednie te sama wielkosc, oprócz te¬ go zas ilosc potrzebnych narzadów optycz¬ nych jest znacznie mniejsza. Podobnie tez stosowanie jednej tylko lampy fotoelektro- nowej umozliwia dokladne utrzymanie po¬ trzebnych róznic wielkosci amplitud impul¬ sów synchronizacyjnych i drgan wizyjnych.Oprócz tego wykorzystanie otworów, które sluza do (rozkladania obrazu, do wytwarza¬ nia impulsów wierszowych daje te korzysc, ze nieuniknione niedokladnosci wyciecia otworów w tarczy Nipkowa nie daja sie juz odczuc na obrazie, poniewaz impuls syn¬ chronizacyjny, odpowiadajacy pewnemu wierszowi, wytwarzany jest przez ten sam otwór, który sluzy do rozkladania tego wiersza.Sposób wedlug wynalazku zostal wy¬ jasniony nizej w zwiazku z opisem ry¬ sunku.Na fig. 1 cyfra / oznaczona jest tasma filmowa przesuwajaca sie z góry na dól w plaszczyznie prostopadlej db plaszczyzny rysunku pomiedzy dwiema prowadnicami 2, 3, umieszczonymi w zwyklym odstepie od siebie. Reflektor 4 rzuca swiatlo lampy lukowej 5 szerokim równomiernej swiatlo¬ sci snopem na powierzchnie filmu /, przy czym jddnak znaczna czesc tego snopa omi¬ ja film, przebiegajac obok. Cyfra 6 ozna¬ czona jest szyna metalowa, przeslaniajaca pasek dzwiekowy filmu. Pryzmat o calko¬ witym odbiciu wewnetrznym wzgledWe zwierciadlo 8 chwyta przebiegajace obok filmu swiatlo luku 5, przeprowadza je po¬ przez przeslone 9 i rzuca na dlrugi pryzmat o calkowitym odbiciu wewnetrznym wzgle¬ dnie na zwierciadlo 7. Pryzmaty i przeslona sa przy tym ustawione w ten sposób, ze obraz otworu przeslony 9 dotyka brze¬ gu przeslony dzwiekowej 6. Dzieki temu jeden i ten sam obiektyw 10, wziglednie obiektyw podwójny 10, 10' wytwarza rów¬ noczesnie ostry obraz 1' filmu / i ostry obraz 9' otworu przeslony 9 w postaci jas¬ nego paska, iplrzy czym latwo mozna osiag¬ nac to, zeby pasek i obraz filmu dokladnie przylegaly do siebie. Jasnosc pa^ka 9* mozna znacznie wzmocnic przez zastoso¬ wanie soczewki kondensorowej 11, wyko¬ nanej i umieszczonej w ten sposób, zeby wytwarzala ona obraz luku 5 w otworze przeslony 9. Zamiast jednego wspólnego zródla swiatla do przeswietlania filmu i wytwarzania impulsów synchronizacyj¬ nych, mozna by tez zastosowac dwa odreb¬ ne zródla, np. lampe lukowa do przeswie¬ tlania filmu i lampe projekcyjna do wytwa¬ rzania impulsów synchronizacyjnych. Te ostatnia mozna by ustawic pod katem pro¬ stym do ipierwszej, dzieki czemu niepo¬ trzebny staje sie pryzmat 8. Gdy sie stosu¬ je zarówki zamiast lamp lukowych, najle¬ piej jest zasilac je z sieci pradu zmienne¬ go poprzez prostownik wielofazowy, ponie¬ waz w ten sposób mozna otrzymac bardzo wygodny uklad polaczen obwodta pradu za¬ rzenia. Niestety wielka czulosc wzmacnia- ków telewizyjnych uniemozliwia zasilanie wprost z sieci pradu zmiennego, gdyz zja¬ wiaja sie wówczas w obrazach skazy w po¬ staci preg. Wystepowaniu tych skazen mozna zapobiec poza stosowaniem prosto¬ wania, najlepiej 3 lub 6 fazowego, przez ustawienie wielkiej i nieporecznej prze¬ twornicy lub stosowanie stalego pradu za¬ rzenia, Jako zródlo swiatla do synchroni¬ zacji najlepiej stosowac zarówke o wlóknie nieskreconym, której samo wlókno wzgled¬ nie pasmo swiecace moze byc przedmiotem optycznym, przy czym do rzutowania go najlepiej zastosowac zwierciadlo pomoc¬ nicze. Mozna by tez jako zródlo swiatla stosowac lampe rteciowa. Oczywiscie za¬ rówka projekcyjna, ze wzgledu na pozada¬ na duza jasnosc powierzchniowa, moze — 2 —byc tylko zarówka projekcyjna duzej mocy.Stosujac opisane optyki mozna osiagnac to, ze jasnosc paska 9' jest zawsze wieksza od jasnosci obrazu V, nawet wtedy, gdy miedzy prowadnicami nie ma filmu. Tasma celuloidowa zmniejsza oczywiscie jasnosc obrazu V jeszcze bardziej. Dzieki temu im¬ pulsy synchronizacyjne, powstajace we¬ dlug wynalazku podczas przebiegania otworów tafrczy 11 przez pasek synchroni¬ zacyjny 9\ posiadaja zawsze dostatecznie duze amplitudy w porównaniu z amplitu¬ dami pradów wizyjnych.Wedlug wynalazku w lampie fotoelek- tronowej 12 soczewka 13 wytwarza zmniej¬ szony obraz rzutu /', sprzezony zas z lam¬ pa 12 wzmacniak 14 jest wyregulowany w ten sposób, ze w chwili gdy lampa naswie¬ tla pasek 9' w stopniu koncowym 15 wzmacniaka prad zupelnie znika. Stopnia wzmocnienia wzmacniaka 14, gdy raz sie go dobierze tak, ze impulsy swietlne syn¬ chronizacyjne rygluja wzmacniak, nie trze¬ ba zmieniac podczas calego procesu nada¬ wania. Zródla swiatla równiez nie trzeba regulowac. Jezeli potrzebne jest oslabienie lub tez wzmocnienie natezenia swiatla, przeswietlajacego film, to wprawia sie ra¬ czej w ruch wprost lub przez sterowanie z odleglosci przeslone 16, która reguluje natezenie swiatla przechodzace przez film t, nie wplywa natomiast na swiatlo, prze¬ chodzace przez optyke synchronizacyjna 11, 8, 9, 7. Dzieki temu, ze sie stosuje jedy¬ nie optyczna regulacje nadajnika, osiaga sie to, ze: 1) natezenie impulsów synchronizacyj¬ nych jest niezalezne od natezenia drgan wi¬ zyjnych, 2) natezenie impulsów synchronizacyj¬ nych jest niezalezne od jakichkolwiek in¬ nych czynników, np. od zmian wzmocnie¬ nia, poniewaz jest wyznaczone przez punkt znikania pradu stopnia koncowego, 3) wzmacniacz 14 mozna nastawiac na idealna prostoliniowosc charakterystyk wszystkich lamp, a przez to i na dbbre od¬ twarzanie póltonów, nie pogarszajac dzia¬ lania regulacja* Impulsy synchronizacyjne wierszowe wytwarzaja sie w chwili, gdy otwory tar¬ czy Nipkowa przebiegaja przez jasny pa¬ sek synchronizacyjny. Wiruj aoa przeslona 18, znana z patentu nr 28 874 na tarcze z podwójna spirala, stale przesilania przy tym nieczynna w idianym momencie spirale tarczy 17. Wysylanie dlugich impulsów obrazowych odbywa sie za pomoca dwóch szczelin w tarczy, umieszczonych w jednej dzialce i przesunietych wzajemnie wedlug wynalazku. Szczeliny te oznaczone sa na fig. 2 liczbami 19 i 19'. Fig. 2 przedstawia widok czolowy tarczy 17 z podwójna spi¬ rala. Cyfra V oznaczony jest obraz filmu, a cyfra 9' pasdc synchronizacyjny. Poczat¬ ki szczelin 19 i 19' sa przesuniete wzgle¬ dem siebie o pól podzialka. Szerokosc tych szczelin w kierunku promienia tarczy jest tak wielka — a w kazdym razie jest znacz¬ nie wieksza od srednicy otworu obrazowego tarczy — ze gdy -przebiegaja one przez pa¬ sek synchronizacyjny 9', to na lampe foto* elektronowa pada bardzo duza ilosc swia¬ tla. Ta ilosc swiatla jest zawsze tak duza, ze powoduje ona niezawodnie zaryglowa¬ nie koncowego stopnia 15 wzmacniaka 14.Dzieki temu impulsy synchronizacyjne, wysylane przez szczeliny 19 i 19\ rózaia sie od impulsów, wysylanych przez Otwo¬ ry obrazowe, jedynie pod wzgledem czasu trwania, a nie pod wzgledem ampli¬ tudy.Fale nosna w nadajniku moduluje sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze ampli¬ tudy odpowiadajace czerni zmniejszaja prad anodowy, przy amplitudach odpowia¬ dajacych bieli prad jest normalny, a przy impulsach synchronizacyjnych wiekszy niz normalny. Ten sposób modulacji ma po¬ wazna zalete w porównaniu ze znanym sposobem stosujacym impulsy czarne, po- — 3 —niewaz impulsy synchronizacyjne, jako najsilniejsze podczas calego procesu nada¬ wania, zagluiszaja wszystkie zaklócenia. PL