1942 jau s//0 URZAD PATENTOWY w WARSCHAU OPIS PATENTOWY Nr 30556 KI. 63 c, 303 Hubertus Josephus van Doorne, Deumc i Pieter Herman van der Trappen, Breda Urzadzenie do przeksztalcania pofaida Mechanicznego o dwóch napedzanych kotach tylnych aa pofaid o czterech lab wiekszej liczbie napedzanych kól tylnych Zglos/ono 29 maja 1937 Lditeinno 1 maja 194.' Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do przeksztalcania zwyklego pojazdu mechanicznego o dwóch napedzanych ewen¬ tualnie podwójnych kolach tylnych na po¬ jazd mechaniczny o czterech lub wiekszej liczbie napedzanych kól tylnych, przy czym istotna ceche urzadzenia stanowi wahacz odejmowany w postaci obsady dla walów osiowych kól, sprzegnietych z kolem zeba¬ tym, którego os obrotu zlewa sie z osia ob¬ rotu wahacza.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc umieszczone na tylnym moscie kazdego zwyklego pojazdu mechanicznego, gdy za¬ chodzi potrzeba uzycia go w nierównym te¬ renie. Urzadzenie tego rodzaju nadaje sie szczególnie do celów wojskowych, tak w pojazdach osobowych, jak i w ciagnikach do dzial itp. Wedlug wynalazku pojazd, uzyty poprzednio jako terenowy, moze byc bez trudnosci zamieniony na zwykly.Wedlug wynalazku na tylnym moscie pojazdu jest osadzone urzadzenie nosne, zaopatrzone w jedna lub kilka powierzchni lozyskowych do umieszczenia wahacza, przy czym moze ono byc umocowywane na wsporniku plytki kotwowej hamulca.W przykladzie opisanym urzadzenie nosne wahacza ma dwa pierscienie lozyskowe, przy czym jeden z tych pierscieni jest za¬ mocowany na wymienionyip wsporniku, a drugi ma postac lozyska tulejowego, za-mocowanego za pomoce nakretki srubowej na mechanicznie obrobionej czesci oslony tylnej osi wzglednie tylnego mostu. We¬ dlug wynalazku powierzchnia lozyskowa pierscieniowego lozyska moze wystawac w kierunku osiowym z powierzchni, która jest przeznaczona do oparcia o wspornik ko¬ twowej plytki hamulcowej.Poniewaz koniec kazdego normalnego mostu tylnego jest obrobiony mechanicznie dla umozliwienia zalozenia lozysk kulko¬ wych lub walkowych kola jak równiez kaz¬ dy normalny most tylny posiada wspornik hamulcowej plytki kotwowej z mechanicz¬ nie obrobiona powierzchnia, przeto dzieki osadzeniu pierscieni lozyskowych w stalej od siebie odleglosci uzyskuje sie dostatecz¬ na statecznosc wahacza w kierunku po¬ przecznym i zapobiega kolysaniu sie waha¬ cza w plaszczyznie poziomej bez uzycia ra¬ mion, laczacych wahacz z lozyskiem po¬ mocniczym, które musialoby byc umiesz¬ czone blizej srodka wozu na tylnym moscie.Lozysko pomocnicze tego rodzaju jest zna¬ ne np. z patentu brytyjskiego nr 386671.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania przedmiotu wynalazku, a mianowicie fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju poziomym, fig; 2 — to samo urzadzenie w rzucie bocznym, czesciowo w przekroju, fig. 3 — przekrój czesci urza¬ dzenia, umieszczonego na tylnym moscie innego pojazdu, a fig. 4 —odmiane urza¬ dzenia wedlug fig. 3 w przekroju.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z wahacza / w postaci wydrazonej dwu- ramiennej dzwigni, osadzonego wahliwic na urzadzeniu nosnym, umocowanym na tylnym moscie wzglednie oslonie osi tylnej 2 pojazdu. Urzadzenie nosne wedlug fig. 1, 2 i 3 sklada sie z dwóch lozysk, a miano¬ wicie z pierscieniowego lozyska 3, umoco¬ wanego na wsporniku 4 plyty hamulcowej i z lozyska tulejowego 5, które za poimoca nakretki 6 i przeciwnakretki 7 jest zamoco¬ wane w sposób znany na obrobionym mecha¬ nicznie koricu 8 oslony mostu tylnego, który w znanych pojazdach jest zaopatrzony w lozysko kulkowe lub walkowe dla kola* a ponadto zaopatrzony w gwint dla nakretki, za pomoca której lozysko kulkowe lub wal¬ kowe jest ustalone w prawidlowym polo¬ zeniu.Wahacz / posiada piaste wewnetrzna 9, osadzona obrotowo albo tylko na tulei lo¬ zyskowej 5, jak na fig. 3, albo na tulei lo¬ zyskowej 5 i na przylegajacej cylindrycznej czesci oslony tylnej osi, jak na fig. 1, nato¬ miast piasta zewnetrzna 10 wahacza opiera sie na lozysku pierscieniowym 3. Kolnierz 11 tulei lozyskowej 5 i kolnierz 12 lozy¬ ska pierscieniowego 3 nie pozwalaja na przesuwanie sie wahacza w kierunku osio¬ wym.Wal napedowy 13 sluzy do napedu wa¬ lów 14, osadzonych na koncach wahacza.W tym celu koniec walu 13 jest uksztalto¬ wany w postaci tarczy /5, do której przy¬ mocowana jest za pomoca srub 16 tuleja 17 z przynitowanym do niej kolem stozkowym 18. Tuleja 17 jest osadzona obrotowo za pomoca lozyska iglowego 19 na wewnetrz¬ nej piascie 9 wahacza. Lozysko kulkowe 20, przejmujace sily osiowe, jest umieszczone w pokrywie 21 wahacza za pomoca kaptura 22. który za pomoca juz wymienionych srub 16 jest umocowany na wale napedowym 13 i na tulei 17. Lozysko kulkowe 20 tworzy wiec prowadnice konca swobodnie wystaja¬ cego walu 13 i odbiera osiowe sily reakcyj¬ ne, wywierane podczas napedu na kolo stozkowe 18.Kolo stozkowe 18 zazebia sie po obu stronach z malymi kólkami stozkowymi 23.Kazde kólko stozkowe 23 jest umieszczone na wale 24, osadzonym za pomoca lozysk kulkowych 25 i 26 w wahaczu. Kazdy wal 24 jest zaopatrzony w drugie kolo stozko¬ we 27, wspólpracujace z kolem stozkowym 28. Kolo stozkowe 28 jest przynitowane do piasty 29, która za pomoca lozysk kulko¬ wych 30 i 31 jest osadzona obrotowo w wa- 2haczu, Uk iz lozysko kulkowe 30 moze przejmowac sily osiowe odwrotnego kie* runku.Piasta 29 jest zaopatrzona wewnatrz w rowki, w które wchodzi odpowiednio uksztaltowana czesc 32 wala 14. Wal 14 napedza piaste kolowa 33, na której za po¬ moca srub 34 moze byc umooowane kolo.Na fig. 4 przedstawiona jest inna odmia¬ na urzadzenia, w którym nie ma dwóch osobnych lozysk pierscieniowych wzgle¬ dnie tulejkowych, lecz tylko jedna tuleja 35. przy czym pierscien ustalajacy 36 sta¬ nowi zabezpieczenie przeciw przesunieciom poosiowym.Dziek« wymiennosci poszczególnych cze¬ sci urzadzenia moze ono byc uzyte w pojaz¬ dach róznych typów.Poniewaz w urzadzeniu wedlug niniej¬ szego wynalazku oprócz mechanicznie obro¬ bionego konca oslony osi tylnej stosuje sie jednoczesnie wspornik plytki kotwowej, przeto otrzymuje sie dla umieszczenia wa¬ hacza powierzchnie lozyskowe, których gra¬ nice w kierunku osiowym sa rozstawione bardzo daleko od siebie tak, iz osiaga sie dobra statecznosc poprzeczna. Przypadek ten ma miejsce zwlaszcza wtedy, gdy po¬ wierzchnia lozyskowa lozyska pierscienio¬ wego 3 wystaje z powierzchni, która jest przeznaczona do przlozenia do kotwowej plytki hamulcowej.W urzadzeniu wedlug wynalazku mozli¬ we sa inne odmiany urzadzenia. A wiec np. piasta 9 wahacza moze byc zaopatrzona w wewnetrzna tuleje brazowa, osadzona bez¬ posrednio na mechanicznie obrobionej cze¬ sci oslony tylnej osi, przy czym lozysko tu¬ lejkowe 5 jest wtedy niepotrzebne. Jednak lepiej jest mimo to stosowac takie lozysko tulejkowe, gdyz przez to zwieksza sie po* wierzchnia lozyskowa, a zmniejsza sie zu¬ zycie. PL