Okulary do lunet, dajace wielkie pole widzenia, budowano dotychczas zazwyczaj z trzech czlonów, oddzielonych od siebie powietrzem, jezeli potrzeba bylo zachowac stosunkowo wielka odleglosc zrenicy wyj¬ sciowej od soczewki okularu przypadajacej najblizej oka. Odleglosc ta zalezy od sumy odleglosci poszczególnych czlonów okula¬ ru. Jezeli sumie tej nada sie wartosc mala, np. mniejsza, niz trzecia czesc calkowitej odleglosci ogniskowej okularu, to wywiera sie w ten sposób korzystny wplyw na po¬ lozenie zrenicy wyjsciowej.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest okular do lunety, skladajacy sie z dwóch czlonów skupiajacych, oddzielo¬ nych od siebie powietrzem, przy czym ich odleglosc wzajemna wynosi co najwyzej trzecia czesc odleglosci ogniskowej okula¬ ru, a czynne optycznie powierzchnie sa po¬ wierzchniami kulistymi, przy czym czlon zwrócony ku objektywowi sklada sie z kil¬ ku soczewek i zawiera co najmniej jedna soczewke skupiajaca i jedna krzywa po¬ wierzchnie sklejenia, która ogranicza so¬ czewke tego czlona najblizsza oka i która jest zwrócona do oka swoja powierzchnia wklesla, druga zas powierzchnia sklejenia, znajdujaca sie w okularze, posiada pro¬ mien krzywizny, którego wartosc bez¬ wzgledna jest wieksza, niz odleglosc ogni¬ skowa okularu. Tak wykonany okular o wielkim polu widzenia moze równiez po¬ siadac wspomniana wyzej zalete okularów trójczlonowych. Osiaga sie to wedlug wy¬ nalazku przez nadanie wartosci bezwzgled-nej stosunku zmniejszonej o grubosc so¬ czewki róznicy algebraicznej promieni krzywizny soczewki zbierajacej, przypada¬ jacej najblizej oka, a nalezacej do czlona zwróconego ku objektywowi, do iloczynu tych dwóch promieni krzywizny wartosci niniejszej, niz pomnozona przez 1,55 od¬ wrotnosc odleglosci ogniskowej okularu.Spelnienie tego warunku daje w wyniku okular, który czyni na ogól zadosc wyma¬ ganiom stawianym w praktyce.Dalsza poprawa okularu, to jest popra¬ wa astygmatyzmu, daje sie osiagnac, jezeli gatunki szkla, z którego wykonane sa so¬ czewki czlona lezacego blizej objektywu, dobierze sie tak, aby wartosc srednia wspólczynników zalamania tych soczewek byla wieksza niz 1,6. Sprzyja to poprawce bledu ,,koma", powstajacego dzieki biegna¬ cej skosnie wzgledem osi optycznej okularu i padajacej nan wiazki promieni odtwarza¬ jacych, jezeli czlon zwrócony ku objekty¬ wowi sklada sie jedynie z dwóch soczewek, Ponadto okular wykonany wedlug wynalaz¬ ku nadaje sie szczególnie dobrze skania niezwykle wielkiej odleglosci* zre¬ nicy wyjsciowej od czlona zwróconego ku oku, jezeli czlon ten jest wykonany w po¬ staci pojedynczej soczewki skupiajacej.Na rysunku przedstawiono dwa przy¬ klady wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia pierwszy przyklad, fig. 2 — drugi przyklad wykonania w sche¬ matycznych przekrojach srodkowych. Od¬ leglosci ogniskowe wynosza w obu przy¬ padkach 100 jednostek dlugosci.Okular wedlug fig. 1 sklada sie z czlo¬ na, zwróconego ku objektywowi i utworzo¬ nego z trzech sklejonych soczewek /, // i 77/, oraz z czlona zwróconego ku oku i posiadajacego postac soczewki pojedyn¬ czej IV. W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 czlon zwrócony ku objektywowi skla¬ da sie z dwóch sklejonych ze soba socze¬ wek V i VI, czlon zas zwrócony ku oku — z dwóch sklejonych soczewek VII i VIII.Przednie ogniska w obu okularach sa za¬ znaczone litera F, a przeslony ogranicza¬ jace pole obrazu — litera B. Polozenie zre¬ nic wyjsciowych jest zaznaczone srodkami P tych zrenic. Promienie krzywizny socze¬ wek sa oznaczone literami r, grubosci so¬ czewek — literami rf, srednice otworów w przeslonach — literami D i w koncu odleglosci — literami /. Gatunki szkla, z których wykonane sa poszczególne so¬ czewki, sa okreslone przez podanie wspól¬ czynników zalamania ud dla Jinii D widma slonecznego oraz liczb Abbego v.Tabela 1 podaje gatunki szkla, tabela 2 -— srednice otworów D przeslon, tabela 3 — odleglosci / oraz grubosci rfiw koncu tabela 4 — promienie krzywizny soczewek w obu przykladach wykonania.Tabela 1.Soczewki I, III Soczewki II, V Soczewka IV Soczewki VI, VII Soczewka VIII Di = 120 h di C2 dz h di h 27.3 45.0 8.2 57.0 0.8 28.5 82.0 n + 315.0 Ti rs + 193.0 87.6 Tabela 2.Tabela 3.Tabela 4. r5 + 105.9 re oo rt + 365.0 TlD V 1.5687 63.1 1.7283 28.3 1.7015 41.1 1.5891 61.2 1.6200 36.3 02 = h d5 d* h di ds h T9 — 120 67.7 6.5 48.4 0.6 48.4 6.5 64.0 -147.0 no + 101.5 rn —-141.0 r4 —128.0 r8 + 99.3 ri2 op — 2 — PL