Niniejszy wynalazek dotyczy przyrzadu celowniczego, umozliwiajjacego celny zrzut bomby ze statku powietrznego bez potrzeby stosowania skomplikowanych urzadzen ze¬ garowych, jakie w takich przyrzadach z re¬ guly sa potrzebne do mechanicznego prze¬ stawiania linii celowania! z pewnego okre¬ slonego kierunku celowania wstepnego na kierunek celowiainia do rzutu np. bomby w czasie pewnego niezmiennego okresu po- miairu luib okresu pomiaru zaleznego old wy¬ sokosci, z jakiej' dokonywa sie rzutu, w któ¬ rych to urzadzeniach przy poczatku tego okresu w chwili przejscia celu przez celow¬ nik wstepny wprowadzony zostaje w ruch zegar, przestawiajacy linie celowania z ce¬ lownika wstepnego mechanicznie na' celow- pik rzutu, jak to opisuja np. patenty nr 23032 i 22494.Cel ten wedlug niniejszego wynalazku osiaga sie w taki sposób, ze na dajacej sie ustawiac poziomo i w kierunku lotu prowa¬ dnicy prostolinijnej jest osadzony nierucho¬ my wizjer celowniczy oraz suwak, dajacy sie zamocowywac w okreslonym polozeniu i polaczony z. jednym, dwoma lub tez trzie- ma linialami, ustawialnymi pionowo lub od¬ chylonymi oid pionu o kat spowodowany przez opór powietrza), przy czym na linia¬ lach tych sa wykonane podzialki czajsu i sa osadzone dajace sie zaimocowywac jeden, dwa lub trzy siuwaki, iz których kazdy po¬ siada muszke celownicza. W ten sposób utworzone sa przechodzace przez nierucho¬ my wizjer celowniczy linie celowania, przy czym do wstepnego celowania sluzy linia oelowalniaj o najmniejszym nachyleniu, przy której przejsciu przez zblizajacy sie celuruchamia jsi^ z\yyfcly luib tez zwrotny se¬ kundomierz. Gdy podczas ruchu statku po¬ wietrznego druga linia celowania o wiek¬ szym nachyleniu przechodzi przez cel, wte¬ dy przez zatrzymanie sekundomierza okre¬ sla sie czas poiniairowy, odpowiadajacy róz¬ nicy nachylen obu linij wstepnego celowa¬ nia, z którego wynika linia celowania zrzu¬ tu, która sie otrzymuje przez nastawienie jednej z istniejacych muszek celowniczych na trzeciej podzialce wedlug okreslonego w ten sposób czasu.Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania wynalazlku. Fig. 1 przedstawia geo¬ metryczna zasade przyrzadu celowniczego wedlug wynalazku, fig. 2 — widok z boku przyrzadu, fig. 3 — jego widok z góry, a fig. 4 — widok z tylu.Na fig. 1 litera O oznaczony jest nielru- chomy wizjer celowniczy statku powietrz¬ nego, poruszajjacego sie poziomo w kierua- ku celu z szybkoscia v, litera zas A—punkt odlegly od wizjera O o dowolna odleglosc a w kierunku lotu, przez który to punkt przechodzi pionowa linia lufo linia 'nachylo¬ na wzgledem pionowej o kat odchylenia p, spowodowany przez opór powietrza. Na tej pionowej (nie uwzgledniajac odchylenia) W odleglosci AAi pod pozioma OA nasta¬ wiona j«®t muszka celownicza Ai dajaca sie recznie przesuwac i zamiocowywac, przy czyim AAi = ci. T bedzie proporcjonalne do kazdorazowego czasu spaJdiainia T. Wl ce¬ lu nastawienia tej muszki celowniczej, na liniale pionowym znajduje sie podzialka czasu spadania, wykonana proporcjonalnie do wspólczynnika ci. W chwili gdy cel zi, do którego samolot zbliza-sie z szybkoscia v, znaj duje sie ma linii OAi celowania wstepnego, to uruchomiony zostaje zwykly sekundomierz, po czym muszka celownicza Ai przesunieta zostaje do pumfctu A2, a mia¬ nowicie wedlug drugiej podzialki czasu spa¬ dania AA2 ^ C2T. O ile w chwili, w której cel znajdujacy sie w punkcie Z2 jest na linii OA% celowania wstepnego, sekundomierz zostaje zatrzymany, to otrzymuje sie zmie¬ rzony czas t, z którego uzyskuje sie niezbed¬ ny czas czekania tw, to jest czas, jiaki ma uplynac od zakonczenia pomiaru czasu t do chwili zrzutu. Po czasie tw cel, znajdujacy sie w punkcie Z3, jest na zrzutowej linii ce¬ lowania OAs, przy czym odleglosc Z2Z3 = = v . tw. Wymieniony czas czekania C otrzymuje sie na podstawie nastepujacych równan: AAz = AAi + AiAs =AA2 + A2A3, przy czym AiA3 = citg, a A2As = c2tw. A wiec AA3 = ci (T + tg) = C2 (T + tw); stosujac stosunek podzialek — = k, to otrzymuje sie ci T + tg^ k (T + tw), a T(k-1) = tg — ktw.Poniewaz tg = t + tWl wobec tego T(k— 1) = =* t + tw— ktWt a wiec tw (k-1) =t—T (k — l), lub [k-1) (T + tw) = t lub T+ tw=r^-' R — l Wstawiajac wartosc te do równania T + tg = k (T + tw) i mnozac obie strony przez ci, otrzymuje sie: ci (T + tg) = t C2 = cik-—-, a poniewaz k—/ = — — 1 = k —l ci C2—Cl = , wówczas jest ci (T + tg) -~= C2 t*Cl J . . ,. Cl •C2 . L = = C3 /, lezeli = C3 jest C2—Cl C2—Cl wspólczynnikiem proporcjonalnosci po¬ dzialki czasu czekania.Ptrzy uwzglednieniu odchylenia linial pionowy odchyla sie od linii pionowej o kat p = 0'OR, tak iz pierwsza linia celowania wstepnego jest linia OAir, druga — linia OA2r, a zrzutowa linia celowania — linia 0A3r.Przyklad wykonania przyrzadu celo¬ wniczego wedlug wynalazku jest uwidocz¬ niony na fig. 2 — 4 rysunku.We wsporniku 1 przymocowanym do bocznej sciany samolotu jest osadzony po¬ ziomy czop 2, na którym daje sie obracac lozysko 3 dla pionowego czopa 4a pozio¬ mej prowadnicy slizgowej 4, która z jednej strony podtrzymujie nieruchomy wizjer ce¬ lowniczy O, z drugiej zals strony — su- ¦— 2 —•walk 5, dajacy sie unieruchamiac za pomoca sruby recznej 5a. Za pomoca sruiby zastaw¬ czej lc, wkreconej w ramie Ib wspomi- ka 1, mozna prowadnice.-prostolinijna 4 podczas lotu nastawiac w polozenie pozio¬ me, poslugujac sie osadzona na niej pozio- mnica 4c.W suwaku 5 jest osadzony obrotowo po¬ ziomy czop 6 diajacy sie unieruchamiac za pomoca sruby recznej 56, przy czym czop ten jest za pomoca zawleczek umocowany w widelkach- 7 obejmujacych suwak 5. Wi¬ delki te posiadaja trzy równolegle czworo¬ graniaste linialy 7i, 72, Iz z róznymi podzial- kami czasu odpowiadajacymi wspólczynni¬ kom proporcjonalnosci ci, C2, cz. Na widel¬ kach znajduje sie wystep 7a w postaci wy¬ cinka kkla, zaopatrzony na obwodzie w po- dzialke dla kata odchylenia od pioinu, wzdluz której przesuwa sie osadzona na suwaku 5 wskazówka 5c sluzaca do nasta¬ wiania tego kata.Na liniale 7i osadzony jest suwak 8, za¬ opatrzony we wskaznik 8a i podtrzymu¬ jacy muszke celownicza Ai wraz, z pretem Sb wskazujacym kierunek lotu, przy czym pret tein lezy w pionowej plaszczyznie, przechodzacej przez linie celowania. Na liniale 72 osadzone sa dwa podobne suwa¬ ki 9 i 10, z których kazdy podtrzymuje jed¬ na muszke celownicza Az lub Az. Wskaznik suwaka 9 przesuwa sie wzdluz podzialki li¬ nialu 72, a wskaznik lOa suwaka 10 prze¬ suwa sie wzdluz podzialki linialu 73.Na tylnymi koncu poziomej prowadnicy prostolinijnej 4 zamocowana jest ramka ze skrzyzowaniem nitek, stanowiaca nieru¬ chomy wizjter celowniczy polozolny na po¬ ziomie osi czopa 6. Pionowa plaszczyzne celownicza, przechodzaca przez ten wizjer oraz przez trzy dajace sie przestawiac muszki celownicze, mozna nastawiac w kazdorazowym kierunku lotu zai pomoca przekrecenia dzwigni recznej, przymoco- wamiej do pionowego czojpa 4a.Poslugiwanie sie tym przyrzadem jest hairdizo proste. Po ustaleniu wysokosci, z jakiej bomba ma byc zrzucona, nastawia sie obie muszki celownicze Ai, A2 przez od¬ powiednie przesuniecie i zamocowanie oby¬ dwóch suwaków 8 i 9 na podzialkach linia¬ lów 7i i 72, okreslajacych czas spadania bomby, odpowiadajacy danej wysokosci lo¬ tu, po czym samolot leci poziomo w kie¬ runku na ceL W chwili znaj dowania sie celu na pierw¬ szej linii celowania OAi uruchamia sie se¬ kundomierz, a w chwili, gdy cel znajduje sie na drugiej linii celowania OA2, zatrzy¬ muje sie ten sekundomierz i odczytuje sie zmierzony czas t. Wedlug tego ostatniego nastawia sie suwak 10 podtrzymujacy zrzu¬ towa muszke celownicza Az, przy czym bomba zostaje zrzucona wtedy, gdy cel tra¬ fia na linie celowania OAs. Oczywiscie, za¬ miast trzech suwaków 8, 9 i 10 wystarczy¬ lyby dwa, a nawet jeden tylkb suwak, je¬ zeli by wskaznik tego jednego suwaka byl tak dlugi, by mógl wskazywac na te trzy podzialki, przy czym ostrze nastawcze tego suwaka byloby najpierw nastawione we¬ dlug czasu spadania bomby na liniale 7i, aby w chwili pojawienia sie celu na pierw¬ szej linii celowania mozna bylo uruchomic sekundomierz, a nastepnie nastawic musz¬ ke celownicza liib krawedz nastawcza su¬ waka weidlug czasu opadania na liniale 72, a w chwili przejscia przez cel tej drugiej linii celowania zatrzymac sekundomierz i odczytac zmierzony czas t, a podlug tego czasu ustawic ostrze nastawcze suwaka na podzialioe linialu 7z, przez co otrzymuje sie linie celowania OAz, przy przejsciu której przez cel nalezy zrzucic bombe.Szczególnie dobrze jest dobrac stosunek k = —^ tók, by sie równal 2, gdyz wów¬ czas C3=C2, wobec czego linial 7z staje sie zbyteczny, a wskaznik suwaka 10 bedzie ustawiony na podzialce linialu 72, przez co nastawiona zostaje zrzutowa linia celowa¬ nia OAz. — 3 —W tym przypadku otrzymuje sie T + lw = j^—; lub lw = t—T. Ta okolicz¬ nosc umozliwia okreslenie chwili dokonania zrzutu bez nastawiania zrzutowej linii ce¬ lowania, talk iz istnieje mozliwosc trafienia w cel nie widzac go w chwili zrzucania bom¬ by. W tym celu sefcunidomietrz posiada da¬ jace isie przesuwac szklo, zaopatrzone na brzegu w znak nastaiwczy czasu opadania, i jest tak wykonany, iz pirzy pieirwszym na¬ cisku na guzik do wlaczania, wskazówka poczyna sie obracac w kierunku ntormal- nym, przy drugim nacisku — zmieinia kie¬ runek obrotu, a ptrzy trzecim naciskiu ska¬ cze na zero. Wówczas uzyskuje sie naste¬ pujacy bardzo plrosty sposób poslugiwania sie przyrzadem. Tak jak w pierwszym przypadku muszki celownicze Ax, At nasta¬ wia sie na linialach 7i, 72 wedlug czasu spa¬ dania, po czym przy dowolnie wysunietym suwaku 5 samolot leci poziomo i prostoli¬ nijnie na cel. Gdy cel przechodzi przez pierwsza linie celowania OAt, wówczas na¬ stawiona na zero wskazówka sekundomie¬ rza, którego znak nastawny na sizlkle nasta¬ wiono uprzednio na czas spadania, uru¬ chamia sie przeiz nacisk na guzik wlaczni- kowy. Gdy nastepnie cel bedzie na drugiej linii celowania OA2, wówczas przez naci¬ sniecie na guzik ruch wskazówki sekundo¬ wej, która na moment wskaze czas, zmie¬ rzony t, staje sie odwrotny, wobec czego po uplywie czasu czekania tw wskazówka ta osiaga znak nastawiony na szkle, ^wska- zujac tym samym moment zrzucenia bonuby. PL