Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu ciaglego badania i regulowania skladu mie¬ szanin cieczy, stosowanych w przemysle chemicznym zwlaszcza ido celów wylugo- wywania (ekstrakcji), przy których wy¬ twarzaniu chodizi o utrzymanie dokladnego stosunku skladników mieszaniny. Nastre¬ cza to trudnosci szczególnie wtedy, gdy chodzi nie o produkty niezmieniajace sie, lecz o ciecze, których sklad ulega waha¬ niom. Na przyklad przy odzyskiwaniu roz¬ puszczalników rzadko otrzymuje sie na po¬ wrót czyste czesci skladowe mieszaniny, gdyz kazdy skladnik mieszaniny jest za¬ nieczyszczony, nieznacznymi ilosciami in¬ nych skladników mieszaniny, przy czym ilosci te zmieniaja sie w pewnych grani¬ cach.Sposobem wedlug wynalazku niniejsze¬ go reguluje sie sklad mieszanin cieczy, np- mieszanin rozpuszczalników, które sluza do odparafinowywania i wylugowywania ole¬ jów mineralnych, a wiec mieszanin, zawie¬ rajacych kwas siarkawy i rozpuszczalnik pomocniczy, jak benzen, dalej propan/kre¬ zol itd. Poniewaz ciezary wlasciwe sklad¬ ników mieszaniny róznia sie od siebie, prze¬ to ciezar wlasciwy mieszaniny zmienia sie w zaleznosci od stosunku, w jakim sklad¬ niki te sa zmieszane ze soba.Wiadomo, ze ciezar wlasciwy cieczy mierzy sie wysokoscia slupa/cieczy o zna¬ nym ciezarzie wlasciwym, bedacego w rów¬ nowadze z odpowiednim slupem cieczy, któ¬ rej ciezar wlasciwy ma byc okreslony. Przy tych znanych sposobach wysokosc slupa cieczy o znanym ciezarze wlasciwym moze byc zmieniana i w zaleznosci od ciezaru wlasciwego cieczy mierzonej doznaje wiek¬ szego lub mniejszego parcia. Wynikajace stad przesuniecia poziomu slupa cieczy o znanym ciezarze wlasciwym moga byc odczytywane.Wynalazek niniejszy polega na tym, ze slup rteci obciaza sie niezmiennym slupem mieszaniny cieczy majacej byc mierzona, oraz na tym, ze przesuniecie slupa rteci, powstale na skutek zmiany stosunku sklad¬ ników mieszaniny cieczy badanej, jest prze¬ noszone na urzadzenie regulujace, które, w zaleznosci od tego, czy ciezar wlasciwy cie¬ czy zmniejszyl sie, czy tez zwiekszyl w po¬ równaniu z wartoscia zadiana, zwieksza lub zmniejsza doplyw czesci skladowych lub czesci skladowej cieczy.W celu przeprowadzania sposobu we¬ dlug wynalazku niniejszego czesc cieczy, majacej byc mierzona, odprowadza sie cia¬ gle z przewodu glównego poza urzadzenie do mieszania przez przewód odgaleziony do pionowej rury pomiarowej o niezmien¬ nej wysokosci i nad jej brzegiem przele¬ wowym przez przewód rurowy kieruje sie na powrót do jednego z pomocniczych zbiorników skladników cieczy. Ciecz mie¬ rzona plynie wiec w sposób ciagly w takiej samej ilosci do mierzenia. Rura pomiarowa dolnym koncem laczy sie bezposrednio z ru¬ ra w ksztalcie litery U, wypelniona rtecia.Wahania poziomu rteci, wynikle ze zmiany ciezaru wlasciwego cieczy mierzoneij, sa przenoszone plywakiem na urzadzenie re¬ gulujace, które reguluje doplyw skladini- ków mieszaniny do pompy mieszajacej.W celu unikniecia zmian cisnienia i ste¬ zenia w urzadzeniu pomiarowym, zwlaszcza gdy chodzi o mieszaniny/zawierajace sklad¬ niki latwo wrzace, postepuje sie nastepu¬ jaco.Przelew slupa pomiarowego umieszcza sie w oslonie zamknietej, która z jednej strony, jak juz wspomniano, laczy sie prze¬ wodem odplywowym z jedrnym z pomocni¬ czych zbiorników, a mianowicie korzystnie z tym, który zawiera trudniej wrzacy sklad¬ nik mieszaniny. Doplyw cieczy mierzonej reguluje sie tak, ze przewód odplywowy nie jest calkowicie wypelniony ciecza, lecz utrzymuje w polaczeniu przestrzen parowa zbiornika pomocniczego z taka sama prze¬ strzenia nad powierzchnia cieczy mierzo¬ nej w oslonie O. W ten sposób unika sie dodatkowego wyparowywania dio prze¬ strzeni gazowej latwo wrzacych skladników cieczy mierzonej. Oprócz tego uniemozli¬ wia sie w ten sposób zmiane skladu miesza¬ niny cieczy w czasie procesu mierzenia. Do tego celu sluzy równiez to, ze mieszanine cieczy chlodzi sie przed wejsciem do rury pomiarowej.Przestrzen gazowa nad ciecza mierzona laczy sie pionowa rura z wolnym ramieniem rury w ksztalcie litery U tak, ze pary wzglednie gaz w jednym ze zbiorników po¬ mocniczych i nad ciecza mierzona tworza równoczesnie czynnik zamykajacy slup rteci. Takie urzadzenie, w porównaniu z urzadzeniami, w których stosuje sie obca ciecz zamykajaca, ma te zalete, ze ciezar slupa gazu mozna pominac, podczas gdy ciezar cieczy zamykajacej nalezy brac pod uwage przy przeliczaniu zmian ciezaru cie¬ czy mierzonej.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania przedmiotu wynalazku niniej¬ szego w zastosowaniu do mieszaniny ben¬ zenu i kwasu siarkawego, która sluzy do odparafinowywania olejów mineralnych sposobem Edeleanu.Naczynia A i B sa naczyniami pomocni¬ czymi do skladników rozpuszczalnika, ja¬ kie maja byc ze soba zmieszane. Do na- — 2 —czynia B doplywa ciagle kwas siarkawy z nieuwidbcznionego na rysunku urzadze¬ nia do odzyskiwania rozpuszczalnika. Kwas siarkawy zawiera, zaleznie od warunków pracy urzadzenia do odzyskiwania, wiecej lub mniej benzenu, Wi naczyniu B panuje cisnienie 4 do 6 atmosfer, to jesft takie, pod jakim kwias siankawy skrapla sie przy danej temperaturze wody chlodzacej. Zbiornik pomocniczy A zawiera benzen z domieszka SO2, zmieniajaca sie w zaleznosci od wa¬ runków pracy- Cisnienie w tym zbior¬ niku wynosi okolo 2 atm, a temperatura 40—50° C.W celu otrzymania mieszaniny cieczy, której odpowiedrii sklad jest ustalony przez uprzednie badania, oba skladniki rozpusz¬ czalnika doprowadza sie przez odpowiednie zawory regulujace F w ilosciach regulowa¬ nych do pompy mieszajacej P, skad dostaja sie one db urzadzenia do odparafinowywa- nia. Czesc mieszaniny cieczy odplywa cia¬ gle przez odgalezienie glównego przewoidu L i ipo ochlodzeniu do zwyklej temperatury w chlodnicy K zostaje przepompowana przez miernik E cieczy do rury pomiaro¬ wej M. Doplyw cieczy mierzonej reguluje sie tak, ze przez przelew rury pomiarowej odplywa tyle cieczy, ze umieszczona przy nim rura D nie jest calkowicie wypelniona, a szybkosc przeplywu w rurze pomiarowej M jest tak mala, aby wzrost cisnienia, po¬ wstajacy na dolnym koncu rury pomiaro¬ wej wskutek tarcia o scianki rury, nie od¬ dzialywal na dokladnosc pomiaru. Rura pomiarowa u góry konczy sie w oslonie O.Do konca dolnego rury pomiarowej przylaczona j est bezposrednio rura w ksztalcie litery U, zawierajaca rtec. Rura ta jest wykonana tak, aby byla mozliwie nieznaczna róznica wysokosci miedzy pod¬ stawa slupa pomiarowego i poziomem rteci, odpowiadajacym wartosci zadanej. Rura w ksztalcie litery U swym wolnym konceni laczy sie bezposrednio z oslona 0 i prze¬ strzenia parowa naczynia pomocniczego A.Cisnienie par nad rtecia i nad ciecza mie¬ rzona jest wiec jednakowe, dzieki czemu unika sie tego, ze ciecz mierzona traci na skutek odparowywania w czasie pomiaru latwo wrzace czesci skladowe. Nastepnie, przy obliczaniu ciezaru wlasciwego na pod¬ stawie przesuniecia slupa rteci mazna po¬ minac cisnienie na rtec po stronie wolnej, ciezar bowiem gazu, uzytego jako czynnik zamykajacy, jest nieznaczny.Poziom rteci, po nastawieniu odpowied¬ niego stosunku skladników mieszaniny roz¬ puszczalnika, oznaczono na rysunku lite¬ ra a. Ciezar wlasciwy mieszaniny cieczy, zawartej w slupie mierzonym, mozna obli¬ czyc z równania nastepujacego: hi • x = /z2 • 13 przy czym hi oznacza wysokosc slupa cie¬ czy, A2 — wysokosc odpowiedniego slupa rteci, a 13 — ciezar wlasciwy rteci. W rów¬ naniu tym przy zmianie ciezaru wlasciwe¬ go mieszaniny zmienia sie wysokosc hi slu¬ pa rteci. Tewahania poziomu sa przenoszo* ne plywakiem S na urzadzenie rejestrujace, które jesit wycechowane i na którym mozna wprost odczytywac ciezar wlasciwy. Ply¬ wak ponadto rozrzadza króciec doplywo¬ wy cieklego kwasu siarkawego (z naczy¬ nia 'B).Jezeli na skutek zmian w czasie pracy zmieni sie sklad rozpuszczalnika w naczy¬ niu A, np. zwiekszy sie zawartosc kwasu siarkawego, to ciezar wlasciwy mieszaniny cieczy wzrosnie, co spowoduje wzrost cie¬ zaru cieczy mierzonej w rurze pomiarowej M, a to ze swej strony spowoduje utrzy- taianie sie w równowadze wyzszego slupa rteci. Poziom slupa rteci w ramieniu wol¬ nym przesunie sie w góre i wskutek dzia¬ lania plywaka na urzadzenie regulujace zmniejszy sie doplyw kwasu siarkawego oraz zmniejszy sie zawartosc tego kwasu w mieszaninie cieczy.Jezeli zawartosc latwo wrzacej czesci skladowej w cieczy majacej byc mierzona — 3 —jest tak znaczna, ze nawet po ochlodzeniu strumienia cieczy badanej cisnienie pary jeszcze lezy powyzej cisnienia w naczyniu pomocniczym A, to dla unikniecia wyparo¬ wywania górna czesc naczynia pomiarowe¬ go mozna polaczyc % naczyniem B do lat¬ wiej wrzacego rozpuszczalnika. W] wielu pnzypadkach z przelaczaniem tym zwiaza¬ ne jest niebezpieczenstwo skraplania sie i przedostawania latwiej wrzacego roz¬ puszczalnika do wolnego ramienia rury w ksztalcie litery U. Mozna tego uniknac w ten sposób, ze do ramienia gazowego wpro¬ wadza sie strumien gazu obojetnego, który zapobiega przenikaniu do tej rury latwiej wrzacego skladnika rozpuszczalnika.W tym celu, a zwlaszcza w urzadzeniach Edeleanu, stosuje sie korzystnie gazy, ma¬ jace byc wydmuchanymi z urzadzenia, któ¬ re przedtem, przez silne ochlodzenie, uwal- inia sie od latwiej wrzacego rozpuszczalni¬ ka. Jezeli nie rozporzadza sie zadnymi ga¬ zami odlotowymi do tego celu, to najko¬ rzystniej urzadza sie obieg kolowy tych ga¬ zów, a mianowicie w ten sposób, ze gazy te pobiera sie ze zbiornika, uwalnia je od za* wartych w nich par rozpuszczalnika przez chlodzenie i skraplanie wzglednie chlodze¬ nie lub skraplanie i na nowo prowadzi do wolnego ramienia przyrzadu pomiarowego. PL