Znane jest urzadzenie do samoczynne¬ go regulowania szybkosci maszyny wycia¬ gowej, uskuteczniane za pomoca pomocni¬ czych maszyn hydraulicznych, z których kazda sklada sie z pompy i prasy hydrau¬ licznej, przy czym jedna z tych maszyn jest napedzana za pomoca maszyny wycia¬ gowej, druga zas jest napedzana niezalez¬ nie od niej ze stala szybkoscia obrotowa, regulowana samoczynnie w zaleznosci od ustalonego wykresu wyciagania; obie te ma¬ szyny pomocnicze oddzialywuja na wspól¬ na przekladnie róznicowa, która w razie odchylenia sie szybkosci wyciagania od za¬ danej wedlug ustalonego wykresu dziala badz na narzady rozrzadcze maszyn, badz tez na narzady rozrzadu hamulców.Wiadomo jednak, ze ustalony wykres wyciagania jednoznaczny jest z faktycz¬ nym jedynie dla okreslonego ciezaru, wy¬ ciaganego w oznaczonym czasie i kierun¬ ku ; innym zas ciezarom odpowiadaja inne wykresy w zaleznosci od szybkosci przeby¬ tej drogi.Zagadnienie, którego rozwiazanie jest celem niniejszego wynalazku, polega na tym, aby równiez i przy odchyleniach szyb¬ kosci badz wielkosci lub kierunku obciaze- nia od wartosci, przy których ustalony zo¬ stal zadany wykres, utrzymac przebieg za¬ leznosci szybkosci obrotów maszyny wycia¬ gowej od drogi przebywanej, poniewaz je¬ dynie wtedy mozna zapewnic /samoczynne zatrzymywanie tej maszyny. Samoczynneregulowanie obrotów maszyny musi przeto dzialac tak sprawnie, aby obrotowa szyb¬ kosc rzeczywista maszyny zgadzala isie z szybkoscia zadana niezaleznie od wielkosci i kierunku obciazenia.W tym celu, w razie odchylen wielko¬ sci i kierunku obciazenia od wartosci usta¬ lonych przy okreslaniu wykresu wyciaga¬ nia, a wedlug niego prowadnicy krzywo* liniowej, napedzanej za pomoca wskaznika glebokosci, wprowadza sie wedlug wynalaz¬ ku poprawke wielkosci nastawianej przy pomocy pomocniczej maszyny hydraulicz¬ nej, przywracajaca wartosc zadana, co u- skutecznia sie za pomoca przekladni róz¬ nicowej.Na rysiunku uwidoczniono schematycz¬ nie przyklad wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku.Nie przedstawiona na rysunku maszy¬ na wyciagowa napedza pompe zebata 2 pomocniczej maszyny hydraulicznej 3, któ¬ rej tlok 4 jest obciazony sprezyna 5 i prze¬ chyla podczas swych przesuwów dzwignie 8, zakonczona wycinkiem uzebionym; ma¬ szyna 3 jest zaopatrzona w zawór odply¬ wowy 62 i moze byc nastawiana za pomoca recznie uruchamianego zaworu 63.Z drugiej strony silnik elektryczny 18, niezaleznie od maszyny wyciagowej, nape- dza pompe odsrodkowa 19 pomocniczej ma¬ szyny hydraulicznej 17 z niezmienna szyb¬ koscia obrotowa; tlok 16 maszyny 17, ob¬ ciazony sprezyna 15, przechyla dzwignie 9, zakonczona równiez uzebionym wycin¬ kiem.Uzebione wycinki dzwigni 8 i 9 zaze¬ biaja sie z kólkami zebatymi 11, 12 prze¬ kladni róznicowej 7, której czlon sumuja¬ cy 10 pokreca dzwignie 13 w razie odchy¬ lenia rzeczywistej wartosci szybkosci ma¬ szyny wyciagowej od wartosci zadanej.Dzwignia 13 z jednej strony za pomoca u- zebionego wycinka 46 oraz dzwigni 1*7, pro¬ wadnicy 48 i preta 49 oddzialywa na regu¬ lator 25 nacisku na nie przedstawiony na rysunku hamulec cierny maszyny wycia¬ gowej, z drugiej zas strony za posrednic¬ twem kulisy 50, preta 51 oraz dzwigni ka¬ towej 52 oddzialywa na suwak dlawiacy 53, umieszczony w przewodzie boczniko¬ wym 54 hydraulicznej maszyny pomocni¬ czej 17.Suwak 53 odpowiednio do chwilowych warunków szybkosci obciazenia maszyny wyciagowej zmienia oznaczona wartosc wykresu wyciagania przez wskaznik glebo¬ kosci 24 za pomoca preta 22, dzialajacego na suwak dlawikowy 21, umieszczony w od¬ plywowym przewodzie cylindra 17.Ustalony wykres wyciagania w urzadze¬ niu wedlug wynalazku stanowi tarcza krzywikowa 23, uruchamiana wskaznikiem glebokosci 24 w zaleznosci od drogi prze- bywanej przez niego.Otrzymac mozna równiez samoczynny rozruch maszyny wyciagowej za pomoca regulatora ruchu, polaczonego z oporni¬ kiem rozrzadczym silnika wyciagowego. W tym celu dzwignia 9 jest przedluzona poza swoja os obrotu i uruchamia za posrednic¬ twem wycinka zebatego 55 i kólka zebate¬ go 56 dzwignie kontaktowa opornika 57, regulujacego wzbudzenie pradnicy rozru¬ chowej, np. w ukladzie Leonarda. Jfedno- czesnie dzwignia 9 oddzialywa tez za po¬ srednictwem preta 58 i dzwigni katowej 59 na regulator 25 nacisku hamowania, a mia¬ nowicie za posrednictwem lacznika przegu¬ bowego 60, i to w taki sposób, ze hamowa¬ nie podaza z pewnym opóznieniem za prze¬ stawianiem tego opornika. W ten sposób cale urzadzenie jest zabezpieczone przed wstrzasami, z drugiej zas strony zapew¬ niony jest lagodny i niezawodny rozruch.Urzadzenie wyzej opisane dziala w spo¬ sób nastepujacy. Najpierw wlacza sie sil¬ nik 18 maszyny 17, dajacej oznaczona war¬ tosc szybkosci. Pompa 19 tloczy olej, wsku¬ tek czego tlok 16 przesuwa sie niewiele w góre w zaleznosci od ksztaltu i polozenia tarczy krzywikowej 23. Podczas tego suwu — 2 —tloka najpierw dzwignia kontaktowa opor¬ nika 57 zostaje sprowadzona do polozenia poczatkowego, któremu odpowiada wzbu¬ dzenie pradnicy rozrzadczej, wystarczaja¬ ce do powolnego uruchomienia najwieksze¬ go ciezaru. Hamulec regulujacy wtedy dziala jeszcze slabo, jponiewaz regulator 25 nacisku rozluznil nieco hamulec powietrz¬ ny wskutek opuszczenia w dól preta 58.Wraz z rozruchem maszyny wyciagowej za¬ czyna sie tez opuszczac pret 2k wskaznika glebokosci, wskutek czego krzywa tarczy 28 dziala na dlawik 21 maszyny hydraulicz¬ nej 17. Cisnienie oleju wzrasta tu przeto, tlok 16 podnosi sie, wzbudzenie pradnicy rozrzadczej ulega wzmocnieniu wskutek od¬ laczenia oporu na oporniku 57, szybkosc obrotowa maszyny wyciagowej wzrasta, a pret 58 nastawia regulator 25 nacisku ha¬ mujacego na calkowite zwolnienie hamul¬ ca.Jezeli wielkosc i kierunek obciazenia od¬ powiadaja zalozeniom, do których dostoso¬ wana zostala krzywa tarczy 28, to maszy¬ na pomocnicza 8 podaza natychmiast za ma¬ szyna pomocnicza 17, tak iz czlon sumu¬ jacy 10 zebatej przekladni róznicowej 7 pozostaje w miejscu. Jezeli jednak waru¬ nek ten nie zostal spelniony, gdy mp. obcia¬ zenie bylo zbyt male, to maszyna dazy do szybkich obrotów przy wzbudzeniu pradni¬ cy rozrzadczej, nastawionym maszyna po¬ mocnicza 17. Wskutek tego suw tloka U przewyzsza suw tloka 16 i czlon siumujacy 10 przekladni róznicowej 7 za posrednic¬ twem preta 51 przestawia zawór wyrów¬ nawczy 58, tak ze przewodem bocznikowym 5Jl przeplywa wiecej oleju, niz poprzednio, wskutek czego cisnienie pod tlokiem 16 spada i jego suw zmniejsza sie. Dzieki te¬ mu wzbudzenie pradnicy zostaje oslabione ha oporniku 57, a szybkosc obrotowa ma¬ szyny wyciagowej zmniejsza sie, co odpo¬ wiada znowu umniejszeniu suwu tloka U maszyny hydraulicznej 8 i wprowadzeniu przekladni róznicowej 7 z powrotem do po* lozenia poczatkowego. Na odwrót, w razie gdyby szybkosc oznaczona nie byla osiag¬ nieta, przekladnia róznicowa spowodowala¬ by silniejsze dlawienie w bocznym przewo¬ dzie 5U za posrednictwem zaworu wyrów¬ nawczego 58, dzieki czemu tlok 16 zostalby podniesiony, pradnica rozrzadcza bylaby silniej wzbudzona, a szybkosc obrotowa ma¬ szyny wyciagowej zostalaby podwyzszona.Wieksze przekroczenia szybkosci, jakie moga wynikac np. przy zaklóceniach, aby uniktnac silnych uderzen prjadu;, wyrów¬ nywa sie jedynie w mniejszej czesci za pc*- moca rozrzadu oporowego; wieksza ich czesc wyrównywa sie za pomoca przekladni róznicowej 7 w drodze dociagania hamul¬ ca ciernego regulatorem 25 nacisku. Ha¬ mulec ten jest dociagany z taka sila i tak dlugo, dopóki szybkosc rzeczywista nie o- siagnie wartosci zadanej. Przy tym pret 49 dziala na ten sam regulator 25 nacisku, co dzwignia 9 maszyny hydraulicznej 17, zakonczona uzebionym wycinkiem. Prowa¬ dnica k8, w która zaopatrzony jest pret k9, zapobiega dociaganiu hamulca w razie zmniejszenia sie szybkosci obrotowej po-, nizej wartosci zadanej.Zamiast poprawiac dzialanie krzywej na tarczy 28 w drodze wywierania wplywu na przeplyw oleju za pomoca zaworu 58 bezposrednio przy maszynie pomocniczej 17, dajacej wartosc zadana, mozna to usku¬ teczniac droga czysto elektryczna, np. wla¬ czajac w obwód wzbudzenia pradnicy ukla¬ du Leonarda dodatkowy opornik reguluja¬ cy 61, przestawiany za pomoca przekladni róznicowej 7, jak to oznaczono na rysun¬ ku liniami kreskowanymi.Urzadzenie wedlug wynalazku mozna zastosowac równiez w maszynach wyciago¬ wych, napedzanych silnikami asynchronicz¬ nymi pradu wielofazowego. Dopóki moment obrotowy obciazenia jest dodatni, dopóty regulator dziala zupelnie tak samo, jak u- klad Leonarda na prad staly, z ta tylko róz¬ nica, ze na miejsce opornika 57 wstawia - J —sie rozrusznik silnika pradu trójfazowego.Gdy natomiast moment obrotowy obciaze¬ nia przyjmie wartosc ujemna, to przy na¬ pedzie) pradem wielofazowym wyrównanie szybkosci uskutecznia sie glównie za porno* ca hamulca ciernego, poniewaz przy ujem¬ nym momencie obrotowym obciazenia wla¬ czanie oporu w obwód wirnika pociagnelo- by za soba skutek wrecz przeciwny niz przy momencie dodatnim. Równiez i pod¬ czas zatrzymywania maszyny wyciagowej wyrównanie szybkosci obrotowej winno byc uskuteczniane za pomoca samego tylko hamulca ciernego i to od chwili, gdy obro¬ ty maszyny pomocniczej, dajacej szybkosc oznaczona, ulegaja zmniejszeniu, wskutek czego opornik rozrusznika zostaje wlaczo¬ ny znowu. Pomimo tego jest rzecza wska¬ zana stosowac hydrauliczne urzadzenie wy¬ równawcze z regulowaniem oporowym równiez i w przypadku napedu pradem wielofalowym, poniewaz urzadzenie to ula¬ twia osiagniecie potrzebnych dostatecznie malych szybkosci wyjezdzania klatki do nadszybia. PL